આ ગઝલનો પહેલો શેર એક ચોપડીમાં વાંચ્યો, અને તરત જ ગમી ગયો, આખી ગઝલ વાંચવાની ઇચ્છા થઇ, અને લયસ્તરો જેવા ગુજરાતી કવિતા – ગઝલોના દરિયામાંથી તરત જ આ મોતી જેવી ગઝલ મળી પણ ગઇ….
સ્વર: આલાપ દેસાઈ
આલ્બમ: ગઝલ રૂહાની
.
તારાપણાના શહેરમાં જો તું મને શોધ્યા કરે તો હું તને કયાંથી મળું ?
આમ આયનાના શહેરમાં જો તું મને શોધ્યા કરે તો હું તને કયાંથી મળું ?
શાશ્વત મિલનથી… તે સનાતન દૂરતાના સંભવોનું આંધળું આકાશ છું
નિશ્ચિતપણાના શહેરમાં જો તું મને શોધ્યા કરે તો હું તને કયાંથી મળું ?
હું તો હવાના ગર્ભમાં લજ્જામણી જેવા સુકોમળ શ્વાસનું હોવાપણું
નખ-ટેરવાંના શહેરમાં જો તું મને શોધ્યા કરે તો હું તને કયાંથી મળું ?
ભાંગ્યો-તૂટ્યો અક્ષર છું, સહુ સંકેતના ચહેરા ઉપર હું ઝીણું ઝીણું ઝળહળું
શબ્દાંધતાના શહેરમાં જો તું મને શોધ્યા કરે તો હું તને કયાંથી મળું ?
જળ છું બરફ છું ભેજ છું ઝાકળ છું વાદળ છું સતત મૃગજળ સુધી ભીનો જ છું
તરસ્યા વિનાના શહેરમાં જો તું મને શોધ્યા કરે તો હું તને કયાંથી મળું ?
અસ્તિત્વના ચારે તરફ ધસમસ થતાં આ પૂર વચ્ચે એક અવિચળ સ્તંભ છું.
માટીપગાના શહેરમાં જો તું મને શોધ્યા કરે તો હું તને કયાંથી મળું ?
પૂર્ણ થઇ શીતલ રજની, ને શુષ્ક નિયમનો અંત જડ્યો,
વનવનમાં ઉત્સવ કરવા, મદમસ્ત રજાનો ઘંટ પડ્યો,
ને છુટ્યો વાયરો દક્ષિણથી, કિલ્લોલ કરતો આજે
ડોલ્યા તરુવરને ડોલી વલ્લરી, નવ પલ્લવથી સાજે
ઉદય મઝુમદાર અને રેખા ત્રિવેદીના સ્વરમાં આ શબ્દો સાથે જ્યારે આ ગીત શરુ થાય છે, ત્યારે કોઇ પણ ઋતુમાં વસંતનું વાતાવરણ ઉભુ કરી દે છે. જેટલીવાર સાંભળો, એટલીવાર વધુ ને વધુ ગમી જાય એવું સુંદર ગીત.
કોઇ ગીત તમને એના શબ્દોને લીધે ગમી જાય, કોઇ એના સંગીત કે પછી કોઇ ગાયકીને લીધે. પણ આ ગીત માટે એક વાત જરૂર કહીશ, આટલીવાર સાંભળવા છતાં હું એ નક્કી નથી કરી શકી કે મને આ ત્રણમાંથી સૌથી વધુ શું ગમી ગયું !
શબ્દોની જ વાત કરું, તો આ ગીતની દરેકે દરેક કડીમાં કવિએ વસંતને એવી અલગ અલગ ઉપમાઓ આપી છે કે કવિની કલ્પનાને સલામ કર્યે જ છુટકો. પછી એ કરિયાવરના લીલા પટોળા હોય, ભીક્ષા માંગતા ભમરાનો ગુન ગુન કરતો એકતારો, કે રાત-દિવસનો ગરબો. વસંતનો ઉત્સવ ઉજવતા માનસપટલ પર દરેક કડી એક અલગ જ ચિત્ર ઉભું કરી દે…. આનંદકેરી લહેરે આપણે પણ ઝુમી ઉઠીયે…..
Semi-classical જેને કહી શકાય, એવું આ ગીતનું સંગીત પણ એટલું જ કર્ણપ્રિય છે. રાગનું નામ તો નથી ખબર, પણ ગાવાનું મન થઇ જાય એટલો સરસ રાગ છે ગીતનો, અને આખા ગીતમાં વાગતા તબલા અને ખંજરી ખાસ ધ્યાન ખેંચે છે. ‘નાચે છે નટરાજ નચાવી…. આ કડી પછી જે ફક્ત તબલા વાગે છે, એ સાંભળીને તો જાણે આપણને નાચવાનું મન થઇ જાય…
અને ઉદય મઝુમદાર – રેખા ત્રિવેદીની જોડીનો કંઠ પણ એટલું જ ધ્યાન આકર્ષે છે. બે ગાયકો વચ્ચે જયારે આવો સરસ તાલ-મેલ ( આ ગુજરાતી શબ્દ છે ? ) હોય, ત્યારે એક Duet ગીતની મજા જ નીરાળી હોય છે.
તમે અમદાવાદ રહેતા હો કે આમ્સ્ટરડેમ, અથવા તો લંડન કે લોસ એંજેલેસ હો, બાળક અંગ્રેજી માધ્યમમાં ભણતુ હોય એ ખુબ જ સામાન્ય છે. અને જ્યારે એ બચ્ચાઓ ટ્વિંકલ ટ્વિંકલ કરતા હોય, ત્યારે સહેજે ગુજરાતી માધ્યમમાં ભણેલા મા-બાપને કે દાદા-દાદીને પોતે ગાતા હશે એ ગુજરાતી બાળગીતો પણ યાદ આવતા હશે.
જો તમને ય ઇચ્છા હોય કે ઘરના બાળકો અંગ્રેજી અને હિન્દી (ફિલ્મના) ગીતોની સાથે ગુજરાતીમાં ગીતો ગાતા અને સાંભળતા થાય, તો સુરતના ‘હોબી સેંટર’ (the play group nursery)નું નજરાણું ‘હસતા રમતા’ – બાળગીતોની સીડી અચુક સાંભળજો… અને બાળકોને સંભળાવજો. (એક ખાનગી વાત કહું? બાળકોની સાથે સાથે કોઇ પણ ઉંમરની વ્યકિતને સાંભળવા ગમે, એવા છે આ બાળગીતો 🙂 )
આજનું આ ગીત ટહુકોના એક વાચકમિત્ર તરફથી. મારા તરફથી હું એટલું કહીશ કે શાસ્ત્રીત્ર રાગ પર આધારિત આ ગીત સાંભળવાની ખરેખર મજા આવે છે..
——————————
કવિ ઇન્દુલાલ ગાંધી અડધી રાતે મોરનો ટહુકો સાંભળે છે અને કૌતુકવશ બહાર નીકળે છે. તમે ક્યારેય મોરને અડધી રાતે બોલતા સાંભળ્યો છે ? કવિ આ આખી ઘટનાને એક વર્ણનાત્મક કવિતામાં ઢાળી દે છે. કવિતાનો આ એક સીધીસાદી ઘટનાના વર્ણન સિવાય બીજો કોઇ ગૂઢાર્થ નથી. ક્ષેમુભાઇએ ચંદ્રકૌંસમાં રાગ બનાવ્યો અને રાસભાઇએ ગીત ગાયું, આપણે સાભળીયે… આમ કવિનું કૌતુક અને કલ્પના આપણા સુધી પહોંચી એનો આનંદ લઇએ.
મોર કેમ બોલ્યો હશે? આકાશમાં વાદળો ન હતાં, ચંદ્ર પણ ન હતો – મોરે શું જોયું ? હા, એ રાત ઝાકળભીની હતી. ઝાકળ પડતું હતું એને વાદળનો વીંઝણો માની બેસેલો મોર આનંદથી ટહુકી ઉઠ્યો; હકીકતમાં તો એ નટવો નઠોર છેતરાયો હતો. અને મોરને પોતા છેતરાયો છે એ ત્યારે ખબર પડે છે જ્યારે ઉષઃકાળ થતાં કાજળ કરમાયું એટલે કે અંધારુ ગયું… અને પોતાનાં રંગીન ફૂમતાં એટલે કે પીછાં ફંગોળી મોર પોતાનો કલશોર સંકેલી લે છે.
…. પણ એક વાત નક્કી છે કે અડધી રાતે કોઇ મોર કે કોયલનો કલશોર સાંભળવો, કે પછી આકાશમાં ઊડતા સારસ પક્ષી કે કુંજ પક્ષીના ટહુકાઓ (અડધી રાતે) સાંભળવા એ ખૂબ જ રોમાંચક ઘટના છે. અને એ અહીં અમેરિકામાં નહીં પણ ભારતના કોઇ ગામડામાં જ મળે !!
દસમા અને બારમાની તમારી પરીક્ષાઓ યાદ છે ? મારી સૌથી વધુ હાલત ખરાબ થતી સમાજવિદ્યા અને અર્થશાસ્ર્ત્ર જેવા વિષય વખતે. આજે ભલે યાદ કરતા થોડું હસવું આવી જાય, પણ ત્યારે તો એ પરીક્ષાઓ એટલે જાણે જંગ.. આખું વર્ષ બસ એક જ વાત… આ વખતે તો બોર્ડની પરીક્ષા. માનસિક તાણ શું હોય એ કદાચ એ વખતે પહેલીવાર સમજાયેલું.
આજે મને થાય છે કે મુકુલભાઇએ લખેલું અને મેહુલભાઇએ સ્વરબધ્ધ કરેલું આ ગીત એ વખતે સાંભળ્યુ હોત, તો જરૂરથી પરીક્ષાઓ વધારે સારી ગઇ હોત.
ટહુકો પર હવે એક પછી એક ફરમાઇશ થયેલા ગીતો મુકવાની ઇચ્છા છે… તો ચાલો… શરૂઆત આજથી જ…
આજનું આ ગીત ખરેખર ઘણી રીતે સ્પેશિયલ છે…. આ ગીતને જો વાંચતા આવડતુ હોત, તો મેં એને જરૂરથી એક પ્રેમપત્ર લખી દીધો હોત… 🙂
સૌથી પહેલા તો… એનું સંગીત… ટહુકોના નિયમિત મુલાકાતીઓ માટે મેહુલ સુરતીનું સંગીત અજાણ્યું તો ક્યાંથી હોય…!! મેહુલભાઇના પોતાના સ્વર સાથે જ્યારે આ ગીત શરૂ થાય છે, ત્યારે છેડાતો આલાપ જ મન ડોલાવી જાય… ઝડપી સંગીતની સાથે સાથે શાસ્ત્રીય સંગીતનો ખૂબ જ સરસ સમન્વય કર્યો છે એમણે.
ગીતનું શિર્ષક : તમારા સમ…. આમ જોવા જાવ તો આ બે શબ્દો કોઇ વાક્યનો અર્થ બદલતા નથી, પણ શબ્દોના ભાવ પર આ બે શબ્દોનો શો પ્રભાવ છે, એ આ બે શબ્દો કાઢીને આખુ ગીત વાંચશો તો તરત ખ્યાલ આવશે.
ગીતમાં મને સૌથી વધુ ગમતી કડી : તમારી યાદમાં વીતે… એક એક પળ… વરસ લાગે .. અને તો પણ પડે છે આખુ જીવન કમ તમારા સમ….
અને હા… મારા માટે આ ગીત ફરી ફરીને સાંભળવાની વધુ એક લાલચ એટલે… મુકુલભાઇની જ કલમે લખાયેલી અને મારી ઘણી ગમતી ગઝલ ‘ચૂમી છે તને..’ ના બે શેર.. !! આમ એક ગીતની વચ્ચે બીજી ગઝલના શેર વાંચો તો કંઇક અજુગતુ લાગે કદાચ… પણ મેહુલભાઇના અવાજમાં એ સાંભળતી વખતે એટલી મજા આવે છે કે … વાહ વાહ….
અને હા… કોઇક વાર મેહુલભાઇને રૂબરૂમાં સાંભળવાનો લ્હાવો મળે, તો આ ગીતની ફરમાઇશ કરવાનું ભુલશો નહીં.
અને છેલ્લે, એક સંદેશ મેહુલભાઇ માટે :
તમારા સૂરની રેલાય છે મૌસમ….
જગત આખામાં ફેલાઇ જશે ફોરમ… તમારા સમ…
( બનું હું ફુલ, તો બનશો તમે શબનમ.. )
.
you gotta believe me…. !!!
liquid music with mehul….
તમારા સમ….
તમારા રૂપની રેલાય છે મૌસમ…..
તમારા સમ….
you gotta believe me…. !!!
come on ms….
તમે જો હોવ તો વાતાવરણ કેવુ સરસ લાગે
અરીઠા લાગે છે આસવ ને ચા કોફી ચરસ લાગે
તમો ને જોઇને પાણીને પોતાને તરસ લાગે
તમારી યાદમાં વીતે.. એક એક પળ.. વરસ લાગે ..
અને તો પણ પડે છે આખુ જીવન કમ તમારા સમ….
તમારા રૂપની રેલાય છે મૌસમ.. તમારા સમ
ગીતના ઘેઘુર ગરમાળામાં ચૂમી છે તને બે ગઝલની વચ્ચે ના ગાળામાં ચૂમી છે તને સાચુ કહો તો આ ગણિત અમથું નથી પાકુ થયુ ‘મુકુલ ‘ બે ને બે હોઠો ના સરવાળામાં ચૂમી છે તને
બનું હું રાત તો શમ્મા તમારું નામ થઇ જાશે
તમે સાકી બનો તો મારુ હૈયું જામ થઇ જાશે
તમારા રૂપની ઝળહળ જો સુબહો શામ થઇ જાશે
સૂરજ ને ચાંદ બન્ને જણ બહુ બદનામ થઇ જાશે
બનું હું ફૂલ તો બનશો તમે શબનમ… તમારા સમ
તમારા રૂપની રેલાય છે મૌસમ.. તમારા સમ
તમારા સમ… તમારા સમ… તમારા સમ… તમારા સમ…
————————–
ફરમાઇશ કરનાર મિત્ર : ડો. વિવેક ટેલર
વ્હાલા વિવેકભાઇ, Happy Birthday. 🙂
————————–
નીચે અભિપ્રાય વિભાગમાં ચિરાગની વાત વાંચીને યાદ આવ્યું…. આ ગીત ડાઉનલોડ કરવું છે ?
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
————————–
ગીતની લંબાઇને ધ્યાનમાં રાખીને રેકોર્ડ ન થયેલી પંક્તિ : ( આ પંક્તિની સાથે બીજી થોડી પંક્તિઓ પણ સાંભળવી હોય તો તક મળ્યે મેહુલભાઇના કોઇ કાર્યક્રમમાં અચૂક જશો. )
તમે પહેલા આગળ રહીને પછી નજદીક આવો છો,
રડાવેલી એ આંખોને જ ખુશીઓથી સજાવો છો,
તમે અમને ડૂબાડી પછી હોડી બચાવો છો,
ખરા માઝી તમે છો કેવા સંયમથી સતાવો છો,
