વિરાટનો હિંડોળો – નાન્હાલાલ

મારી ખૂબ ગમતી રચના… વારંવાર સાંભળવાનું મન થયા જ કરે….!!! અને આજે એને સંભળાવવાનું બીજું એક બહાનું લઇ આવી. સાંભળો આ અદ્ભૂત રચના – સ્વરકાર શ્રી અતુલ દેસાઈના સ્વરમા. (આ ફાઇલની સાથે પંડિતજીનું નામ હતું ગાયક તરીકે – એટલે પહેલા એમનું નામ લખ્યું હતું. ભૂલ સુધારવા માટે અશોકભાઇનો આભાર).

સ્વર/સંગીત – અતુલ દેસાઈ

***********************

Posted on May 21, 2009

ભૈરવી રાગમાં સ્વરબધ્ધ થયેલી આ ટચુકડી રચના જેટલીવાર સાંભળીયે એટલીવાર મઝા કરાવે.. સ્વરકાર દક્ષેશભાઇની આ ખૂબ ગમતી રચના.

આ ગીતના સ્વરાંકન અને રાગ વિષેની મારી ભુલ સુધારવા માટે આભાર અમરભાઇ..   (નીચે Comment માં આ ગીત વિષે અમરભાઇની વાત અહીં Copy કરવાની લાલચ હું રોકી ન શકી)

I think I sang this song in 1989 at Dr.Vikram Kamdar’s residence at his insistence.This was the first ever song of kavyasangeet that i learnt from my mother when I was about 12 years old. The words printed by you -particularly fudadiye fudadiye are correct. i sang fumatade fumatade which does not seem to be right.
However two corrections- the composition is of Pandit Omkarnath Thakur and not of Daksheshbhai. Our great vocalist Shri Atul Desai himself a disciple of pandit Omkarnathji has sung it very well.Secondly it is not in rag bhairavi but it is based on Rag Sindhura.It is one of the milestones of Kavyasangeet- Gujarat is fortunate to have Work of two greats of Gujarat-Kavi Nanalal and Classical Vocalist Sangeet Martand Pandit Omkarnathji-combined together in this geet.

અને આવી સુંદર રચનાને જ્યારે અમરભાઇની પ્રસ્તુતિ મળે, ત્યારે જાણે શબ્દો-સંગીતની સુંદરતા ઓર વધી જાય છે.

અમરભાઇના થોડા વર્ષો પહેલાના Los Angeles program નું આ Live Recording છે. એટલે અમરભાઇ પોતાની આગવી અદામાં ગીત પહેલા જે વાતો કરે છે, એનો લ્હાવો અહીં પણ મળી રહે છે.

અને હા, ફરી એકવાર યાદ કરાવી દઉં.. અમરભાઇ હમણા અમેરિકાની મુકાલાતે છે. વિગતો આપ અહીંથી મેળવી શકશો.

https://tahuko.com/events/?cat=23

અને San Francisco – Bay Area ના મિત્રોને ખાસ આમંત્રણ – ૨૫મી મેના અમરભાઇના કાર્યક્રમ માટે.  Please let your friends in Bay Area know about this golden opportunity to listen to Amarbhai live… Also, if any of you or your friends are planning to attend the program, please RSVP by sending email to Mira Mehta : miramehta@hotmail.com or by commenting to this post. We need to give a count to caterer who will be catering the dinner. Hope to see you there 🙂

(વિરાટનો જાદુ…. Upper Yosemite Falls, Apr 09)

* * * * *

સ્વર : અમર ભટ્ટ
સ્વરાંકન : પંડિત ઓમકારનાથ ઠાકુર

વિરાટનો હિંડોળો ઝાકમઝોળ;
કે આભને મોભે બાંધ્યા દોર;
વિરાટનો હિંડોળો…

પુણ્યપાપ દોર, ને ત્રિલોકનો હિંડોળો
ફરતી ફૂમતડાંની ફોર;
ફૂદડીએ ફૂદડીએ વિધિના નિર્માણમન્ત્ર
ટહુકે તારલિયાની મોર :

વિરાટનો હિંડોળો ઝાકમઝોળ.
વિરાટનો હિંડોળો…

– નાન્હાલાલ

ડૂબ્યાં – ભગવતીકુમાર શર્મા

પુસ્તક પુસ્તક પુસ્તક પુસ્તક પુસ્તક ડૂબ્યાં;
પંક્તિ ફકરા અક્ષર શબ્દો શીર્ષક ડૂબ્યાં.

હસ્વ ઈ-દીર્ઘ ઇ અનુસ્વાર ને કાનો માતર
વમળ- વહેણમાં તણાઇને સૌ ભરચક ડૂબ્યાં.

પંડિતના ચશ્માં, કલમો સર્જકની ડૂબી;
ધરી તર્જની લમણે શાણા ચિંતક ડૂબ્યાં.

સાંકળિયાં એ, પાદટીપ ને લાલ લિસોટા;
ભીંત ઉપરની ઘડિયાળોનાં લોલક ડૂબ્યાં.

જળજળબંબાકાર કબૂતર અને છાજલી,
તૈલીચિત્ર પાછળનાં ચીંચીં-ચકચક ડૂબ્યાં.

આંગળીઓની છાપ અને દ્રષ્ટિના સ્પર્શો;
પુસ્તક સાથે ઘણા સંભવિત વાચક ડૂબ્યાં.

કાકમંજરી-કુમુદસુન્દરી – સાર્ત્ર ગયા ક્યાં ?
મન્દાક્રાન્તા, વસંતતિલકા, તોટક ડૂબ્યાં.

કાળમુખા જળદાનવ, તારું ગજું કેટલું?
કાલ જન્મશે જ્ઞાન આજ જે અઢળક ડૂબ્યાં.

(સંદર્ભ – ૨૦૦૬નાં તાપીના પૂરમાં સુરતના કેટલાક પુસ્તકાલયો ડૂબ્યાં હતાં)

– ભગવતીકુમાર શર્મા

મારા પ્રભુ તો નાના છે….

આજે આ મઝાનું બાળગીત… બાળપ્રાર્થના… અને એક નાનકડાને આ સાથે ખૂબ ખૂબ વ્હાલ સાથે અઢળક અઢળક જન્મદિવસની શુભેચ્છાઓ..! Happy Birthday, Ishan..! 🙂

કવિ – ?
સ્વરકાર – ?
સ્વર – મેઘધનુષ આલ્બમના બાળ કલાકારો
આલ્બમ – મેઘધનુષ

મારા પ્રભુ તો નાના છે,
દુનિયાના એ રાજા છે.

આભે ચડીને ઊભા છે,
સાગર જળમાં સૂતા છે.

યમુના કિનારે બેઠા છે,
મીઠી બંસી બજાવે છે.

પગમાં ઝાંઝર પહેર્યા છે,
છનનન છનનન નાચે છે.

– કવિ ?

મોસમનો પહેલો ગરમાળો – વિવેક મનહર ટેલર

કેસુડો…. ગુલમ્હોર… અને આજે ગરમાળો..!! આમ તો હજુ ઉનાળાને થોડી વાર છે – પણ जब छिड़ी रात बात फूलो की….

આમ તો વિવેકની બધી ગઝલો સાથે એણે પોતે પાડેલો ફોટો મુકુ છું – પણ આજે એના તરફથી કંઇક બીજું જ લઇ આવી..! સાંભળો આ પળચટ્ટી ગઝલ – ડોક્ટર સાહેબના પોતાના સ્વરમાં પઠન સાથે..! અને ખાસ આભાર પ્રીતિ ભટ્ટનો – આ મઝાના ફોટા માટે…

મોસમનો પહેલો ગરમાળો !.... Photo: Priti Bhatt

પીળઝાણ નજરો ને પીળચટ્ટા શબ્દો ને પીળપદા શ્વાસનો શો તાળો ?
હો, મને વૈદ કને ન લઈ ચાલો, જોયો છે મેં તો મોસમનો પહેલો ગરમાળો !

વર્ષ આખું ઊભ્ભો’તો લીલી પ્રતીક્ષા લઈ, પહેલી પીળાશ ફૂટી આજે;
પીળી આંખોમાં હવે પીળી આવે છે ઊંઘ, પીળવત્તર સપનાંઓ આવે,
પીળુકડા સૂરજની પીળમજી ડાળો પર પીળક* બાંધે છે હવે માળો.
જોયો છે મેં તો મોસમનો પહેલો ગરમાળો !

ઠંડકની પાનખર બેઠી નગરમાં ને, તાપના બગીચા ખીલ્યા સડકો પર;
લૂના ગોફણિયેથી સન્નાટો વીંઝાતો, બારી ન એકે સલામત,
બળઝળતા દિવસો પર ગીધડાંની જેમ નખ ભેરવીને બેઠો ઉનાળો.
જોયો છે મેં તો મોસમનો પહેલો ગરમાળો !

આયખાની આંખ્યુંમાં ટાઢક થઈ અંજાતું, પીળું ગરમાળાનું કાજળ;
રવરવતી વેદના પળમાં ચૂસી લે, જેમ સૂરજ ઢાંકી દે કોઈ વાદળ,
રસ્તાની તડતડતી ચામડી રૂઝવવા હાથ પીળો ફરે છે સુંવાળો.
જોયો છે મેં તો મોસમનો પહેલો ગરમાળો !

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૦-૧૫/૦૩/૨૦૦૯)

વસંત મળે – હિતેન આનંદપરા

ગઇ કાલે કેસુડો… અને આજે ગુલ્મ્હોર…! હું તો આ નીચેનો ફોટો જોઇને જ ગુલમ્હોર ગુલમ્હોર થઇ ગઇ… અને સાથે માણીએ હિતેનભાઇની એવી જ સુગંધી ગઝલ…

મળે ગુલમ્હોર એ અદાથી.....   Photo: Webshots.Com
મળે ગુલમ્હોર એ અદાથી..... Photo: Webshots.Com

બધીયે અટકળોનો એવી રીતે અંત મળે,
કોઈ પરબીડિયામાં જે રીતે વસંત મળે.

સવારે બારી ખોલતાં જ થાય છે દર્શન,
મળે ગુલમ્હોર એ અદાથી જાણે સંત મળે.

અમે જે પાનખરોમાં વિખેરી નાંખેલી,
અતૃપ્ત ઝંખનાઓનો ફરીથી તંત મળે.

ગલી ગલીમાં ફરી રહી છે મહેંક દિવાની,
અને ગલીઓ બેઉ છેડેથી અનંત મળે.

કરે છે આગેકૂચ પુરબહારમાં ફૂલો,
નશીલી સાંજને કેવો વિજય જ્વલંત મળે!

વહે તો માત્ર ટહુકાઓ વહે કોયલના,
બધા કોલાહલો નગરના નાશવંત મળે.

– હિતેન આનંદપરા

( આભાર – ઊર્મિસાગર.કોમ)

મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો – સુન્દરમ્

આજે આ ફાગણના ફૂલ જેવું કામણગારું ગીત… વિવેક કહે છે એમ – આખું ગીત એના લયમાધુર્ય અને શબ્દોની પસંદગીના જોરે અદભુત દૃશ્ય ઊભું કરે છે જે વાંચતાવેંત જ સોંસરું ઉતરી જાય છે… અને આવા મઝાના શબ્દોમાં અમરભાઇના સ્વર-સંગીતનો જાદુ ભળે… આ હા હા… બીજું મારે તો શું કહેવું ?

સુભગ આપણો સ્વર બચ્યો છે સલામત
ચલો ગાઇએ ખેલીએ ફાગ હોરી
– રાજેન્દ્ર શુક્લ

સ્વર – સ્વરાંકન : અમર ભટ્ટ

કેસૂડો કામણગારો
કેસૂડો કામણગારો... (Source : Flickr)

સ્વર:કલ્યાણી કૌઠાળકર
આલબમ :શબ્દનો સ્વરાભિષેક-5

મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો, કે લાલ મોરા
કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.

વનની વાટે તે વ્હાલા એક ફૂલ દીઠું લોલ,
એકલ હો ડાળ, એક એકલડું મીઠું લોલ,
મેં તો દીઠું દીઠું ને મન મોહ્યું, કે લાલ મોરા,
કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.

ઉત્તરના વાયરાએ ઢંઢોળ્યાં વન લોલ,
જાગી વસંત, કૈંક જાગ્યાં જીવન લોલ,
મેં તો સુખડાંની સેજ તજી જોયું, કે લાલ મોરા,
કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.

રૂપલિયા વાટ મારી રૂપલિયા આશ લોલ,
સોનલા સૂરજ તારા, સોનલ ઉજાસ લોલ,
તારી વેણુમાં વેણ મેં પરોવ્યું, કે લાલ મોરા,
કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.

-સુન્દરમ્

અજંપાનું ફૂલ – ગની દહીંવાળા

આજે ગનીચાચાને એમની પુણ્યતિથિને દિવસે યાદ કરી એમની આ ગઝલ માણીએ, અને એમને શ્રધ્ધાંજલી અર્પણ કરીએ..!
********

કયારેક પગ મહીંથી આ રસ્તો વિદાય થાય.
તો થાકનો ય કંઇક નિરાંતે ઉપાય થાય.

હાલત અમારી જોઇને બીજા ય વ્યાકુળ થાય.
પર્વત ઢળી પડે અને સાગર ઊભા ય થાય.

અમને હસી જ કાઢજો એ છે અતિ ઉચિત,
ઠલવાય લાગણી, તો નીપજ વેદના ય થાય.

ખીલ્યું હો બાર માસી અજંપાનું ફૂલ જ્યાં,
ત્યાં મુંઝવણની વેલ તો વાવ્યા વિના ય થાય.

પાડી ઊઠ્યો છે જામનો ખાલીપો એવી ચીસ,
મદડાં તરસનાં જીવ લઇ દોડતાં ય થાય.

આદિથી એજ આગના સંચયથી લાલસા,
સૂરજ ન હોય તો અહીં તો દિનકર ઘણા ય થાય.

સંતાપિયા સ્વભાવને આઘાત શા ‘ગની’?
વેરણ તો એવા જીવની ઠંડી હવા ય થાય.

–ગની દહીંવાળા

(આભાર – લયસ્તરો.કોમ)

વરસાદ પછી વગડો – જયંત પાઠક

તમને થશે કે આ વસંતના દિવસોમાં વરસાદ? Busy Season માં overtime કરી કરીને આ જયશ્રી હોળી – ઉનાળો.. વચ્ચેનું બધું ભૂલી ગઇ? અને ના સાહેબ.. એવું નથી..! આ અમારા કેલિફોર્નિયામાં આજકલ ‘गरजत बरसात सावन आयो रे…’… પણ હા – દેશનું ચોમાસું જોયા પછી આ ચોમાસું કંઇ ખાસ જામતું નથી..! પણ એ તો – ‘તુ નહીં, તેરા ગમ હી સહી..

*******

પડી ગયો વરસાદ
ટપક ટપ ટપક્યાં કરતા પાન
પછી અચાનક
આભ ઉઘડ્યાં
સૂરજના કર અડકે
ઝલમલ તડકે
તરૂને ભીનલ વાન
રડતાં રડતાં હસી પડ્યું લો રાન !

– જયન્ત પાઠક

શંભુ ચરણે પડી….

આજે મહાશિવરાત્રીની ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છાઓ સાથે – આ મારું ઘણું જ ગમતું શિવ-ભજન ફરી એકવાર… ગમશે ને?

********************
Posted on June 13, 2007

આ ભજન મારા માટે ઘણું ખાસ છે. નાનપણથી જે થોડા ભજનો મોઢે યાદ છે, એમાંનું એક આ ભજન.

મને હજુ યાદ છે… નાની હતી ત્યારે કોઇ કોઇ વાર પપ્પા સાથે ‘નાદબ્રહ્મ’ ( ભક્ત સમાજનો official ભજનસંગ્રહ ) લઇને સાંજે ભજન ગાવા બેસતા. ‘શ્રી ગુરુને પાયે લાગું, પહેલા વહેલા...’, ‘મારી નાડ તમારે હાથે, હરી સંભાળજો રે..’, ‘શ્રી રામચંદ્ર કૃપાળુ ભજ મન….’ જેવા અમુક ભજનો પપ્પાને ખાસ ગમતા, એટલે એ કાયમ ગવાતા…
એમાંનું એક ભજન આ પણ ખરું. હજુ પણ જેટલી વાર આ ભજન વાંચુ કે સાંભળું, એટલી વાર સુવિધા કોલોનીનું એ ઘર, મમ્મી પપ્પા, અને 10-12 વર્ષની જયશ્રી… બધું યાદ આવી જાય….

સ્વર : મનોજ દવે

shivjee

.

Jatatavigalajjala pravahapavitasthale
Galeavalambya lambitam bhujangatungamalikam
Damad damad damaddama ninadavadamarvayam
Chakara chandtandavam tanotu nah shivah shivam .. 1

Jatakatahasambhrama bhramanilimpanirjhari
Vilolavichivalara ivirajamanamurdhani
Dhagadhagadhagajjva lalalatapattapavake
Kishorachandrashekhare ratih pratikshanam mama .. 2

(‘શિવ તાંડવ સ્તુતિ‘ની શરૂઆતની 2 કડી અહીં લેવાઇ છે)
શંભુ ચરણે પડી, માગું ઘડી રે ઘડી કષ્ટ કાપો ।
દયા કરી દર્શન શિવ આપો ॥૧॥

તમે ભક્તોના દુઃખ હરનારા, શુભ સૌનું સદા કરનારા ।
મારી મંદ મતિ, તારી અકળ ગતિ, કષ્ટ કાપો ॥૨॥ દયા કરી

અંગે ભસ્મ સ્મશાનની ચોળી, સંગે રાખો સદા ભૂત ટોળી ।
ભાલે તિલક કર્યુ, કંઠે વિષ ધર્યુ, અમૃત આપો ॥૩॥ દયા કરી

નેતિ નેતિ જ્યાં વેદ કહે છે, મારું ચિતડું ત્યાં જવા ચહે છે ।
સારા જગમાં છે તું, વસું તારામાં હું, શક્તિ આપો ॥૪॥ દયા કરી

હું તો એકલપંથ પ્રવાસી, છતાં આતમ કેમ ઉદાસી ।
થાક્યો મથી રે મથી, કારણ મળતું નથી, સમજણ આપો ॥૫॥ દયા કરી

આપો દ્રષ્ટિમાં તેજ અનોખું, સારી સૃષ્ટિમાં શિવરુપ દેખું ।
આવી દિલમાં વસો, આવી હૈયે હસો, શાંતિ સ્થાપો ॥૬॥ દયા કરી

ભોળાશંકર ભવદુઃખ કાપો, નિત્ય સેવાનું શુભ ધન આપો ।
ટાળો મન મદા, ગાળો સર્વ સદા, ભક્તિ આપો ॥૭॥ દયા કરી

શંભુ ચરણે પડી, માગું ઘડી રે ઘડી કષ્ટ કાપો ॥૮॥ દયા કરી

મને કેર કાંટો વાગ્યો…

નાનપણથી આ ગીત સાંભળતી આવી છું – પણ શરૂઆતમાં તો આ ગીત ‘કેડ કાંટો વાગ્યો’ એવું જ સંભળાતું..! અને ત્યારે પ્રશ્ન પણ થતો – કાંટો પગમાં વાગે એ સમજ્યા, આ કેડમાં કાંટો વાગે એ ગજબ ના કહેવાય?

અને ઘણા વખત પછી ખબર પડી કે ‘કેર’ કે ‘કેરડું’ એ એક પ્રકારનો છોડ છે.. (કોઇ પાસે એનો ફોટો હોય તો મોકલશો?) ‘કેર’ વિષે વધુ વાંચો લેક્સિકોન પર – અને સાંભળો આ મઝાનું લોકગીત..(કે પછી લોકગીત જેટલું લોકપ્રિય બનેલું ગીત?)

સ્વર – ?

ઓ રાજ રે વાવડીના પાણી ભરવા ગ્યા’તાં
મને કેર કાંટો વાગ્યો, મને કેર કાંટો વાગ્યો

ઓ રાજ રે ઘરમાંથી ઘંટીઓ કઢાવો
મને લહેરક લહેરક થાય રે લહેરાકે જીવડો જાય રે
મને કેર કાંટો વાગ્યો, મને કેર કાંટો વાગ્યો

ઓ રાજ રે સુરતની સાડીઓ મંગાવો
એ સાડીઓ ફડાવો, એના પાટા બંધાવો
મને કેર કાંટો વાગ્યો, મને કેર કાંટો વાગ્યો

ઓ રાજ રે ઘરમાંથી ખાણીયા કઢાવો
મને ધમક ધમક થાય રે ધમકારે જીવડો જાય રે
મને કેર કાંટો વાગ્યો, મને કેર કાંટો વાગ્યો

ઓ રાજ રે વાવડીના પાણી ભરવા ગ્યા’તાં
મને કેર કાંટો વાગ્યો, મને કેર કાંટો વાગ્યો

( આભાર – માવજીભાઈ.કોમ)