કેસુડો…. ગુલમ્હોર… અને આજે ગરમાળો..!! આમ તો હજુ ઉનાળાને થોડી વાર છે – પણ जब छिड़ी रात बात फूलो की….
આમ તો વિવેકની બધી ગઝલો સાથે એણે પોતે પાડેલો ફોટો મુકુ છું – પણ આજે એના તરફથી કંઇક બીજું જ લઇ આવી..! સાંભળો આ પળચટ્ટી ગઝલ – ડોક્ટર સાહેબના પોતાના સ્વરમાં પઠન સાથે..! અને ખાસ આભાર પ્રીતિ ભટ્ટનો – આ મઝાના ફોટા માટે…
મોસમનો પહેલો ગરમાળો !.... Photo: Priti Bhatt
પીળઝાણ નજરો ને પીળચટ્ટા શબ્દો ને પીળપદા શ્વાસનો શો તાળો ?
હો, મને વૈદ કને ન લઈ ચાલો, જોયો છે મેં તો મોસમનો પહેલો ગરમાળો !
વર્ષ આખું ઊભ્ભો’તો લીલી પ્રતીક્ષા લઈ, પહેલી પીળાશ ફૂટી આજે;
પીળી આંખોમાં હવે પીળી આવે છે ઊંઘ, પીળવત્તર સપનાંઓ આવે,
પીળુકડા સૂરજની પીળમજી ડાળો પર પીળક* બાંધે છે હવે માળો.
જોયો છે મેં તો મોસમનો પહેલો ગરમાળો !
ઠંડકની પાનખર બેઠી નગરમાં ને, તાપના બગીચા ખીલ્યા સડકો પર;
લૂના ગોફણિયેથી સન્નાટો વીંઝાતો, બારી ન એકે સલામત,
બળઝળતા દિવસો પર ગીધડાંની જેમ નખ ભેરવીને બેઠો ઉનાળો.
જોયો છે મેં તો મોસમનો પહેલો ગરમાળો !
આયખાની આંખ્યુંમાં ટાઢક થઈ અંજાતું, પીળું ગરમાળાનું કાજળ;
રવરવતી વેદના પળમાં ચૂસી લે, જેમ સૂરજ ઢાંકી દે કોઈ વાદળ,
રસ્તાની તડતડતી ચામડી રૂઝવવા હાથ પીળો ફરે છે સુંવાળો.
જોયો છે મેં તો મોસમનો પહેલો ગરમાળો !
આજે આ ફાગણના ફૂલ જેવું કામણગારું ગીત… વિવેક કહે છે એમ – આખું ગીત એના લયમાધુર્ય અને શબ્દોની પસંદગીના જોરે અદભુત દૃશ્ય ઊભું કરે છે જે વાંચતાવેંત જ સોંસરું ઉતરી જાય છે… અને આવા મઝાના શબ્દોમાં અમરભાઇના સ્વર-સંગીતનો જાદુ ભળે… આ હા હા… બીજું મારે તો શું કહેવું ?
તમને થશે કે આ વસંતના દિવસોમાં વરસાદ? Busy Season માં overtime કરી કરીને આ જયશ્રી હોળી – ઉનાળો.. વચ્ચેનું બધું ભૂલી ગઇ? અને ના સાહેબ.. એવું નથી..! આ અમારા કેલિફોર્નિયામાં આજકલ ‘गरजत बरसात सावन आयो रे…’… પણ હા – દેશનું ચોમાસું જોયા પછી આ ચોમાસું કંઇ ખાસ જામતું નથી..! પણ એ તો – ‘તુ નહીં, તેરા ગમ હી સહી..
આજે મહાશિવરાત્રીની ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છાઓ સાથે – આ મારું ઘણું જ ગમતું શિવ-ભજન ફરી એકવાર… ગમશે ને?
******************** Posted on June 13, 2007
આ ભજન મારા માટે ઘણું ખાસ છે. નાનપણથી જે થોડા ભજનો મોઢે યાદ છે, એમાંનું એક આ ભજન.
મને હજુ યાદ છે… નાની હતી ત્યારે કોઇ કોઇ વાર પપ્પા સાથે ‘નાદબ્રહ્મ’ ( ભક્ત સમાજનો official ભજનસંગ્રહ ) લઇને સાંજે ભજન ગાવા બેસતા. ‘શ્રી ગુરુને પાયે લાગું, પહેલા વહેલા...’, ‘મારી નાડ તમારે હાથે, હરી સંભાળજો રે..’, ‘શ્રી રામચંદ્ર કૃપાળુ ભજ મન….’ જેવા અમુક ભજનો પપ્પાને ખાસ ગમતા, એટલે એ કાયમ ગવાતા…
એમાંનું એક ભજન આ પણ ખરું. હજુ પણ જેટલી વાર આ ભજન વાંચુ કે સાંભળું, એટલી વાર સુવિધા કોલોનીનું એ ઘર, મમ્મી પપ્પા, અને 10-12 વર્ષની જયશ્રી… બધું યાદ આવી જાય….
નાનપણથી આ ગીત સાંભળતી આવી છું – પણ શરૂઆતમાં તો આ ગીત ‘કેડ કાંટો વાગ્યો’ એવું જ સંભળાતું..! અને ત્યારે પ્રશ્ન પણ થતો – કાંટો પગમાં વાગે એ સમજ્યા, આ કેડમાં કાંટો વાગે એ ગજબ ના કહેવાય?
અને ઘણા વખત પછી ખબર પડી કે ‘કેર’ કે ‘કેરડું’ એ એક પ્રકારનો છોડ છે.. (કોઇ પાસે એનો ફોટો હોય તો મોકલશો?) ‘કેર’ વિષે વધુ વાંચો લેક્સિકોન પર – અને સાંભળો આ મઝાનું લોકગીત..(કે પછી લોકગીત જેટલું લોકપ્રિય બનેલું ગીત?)
ત્રેવીસમી ફેબ્રુઆરી, 2011ની સાંજે સુરત ખાતે ગાંધી સ્મૃતિભવનમાં એક અલગ જ અંદાજમાં મારા બે પુસ્તકો ‘ શબ્દો છે શ્વાસ મારા’ (ગઝલસંગ્રહ) તથા ‘ગરમાળો’ (કાવ્યસંગ્રહ) અને ઑડિયો સી.ડી. ‘અડધી રમતથી’નું વિમોચન થયું પણ આખી વાત થઈ જરા હટ કે… વિમોચન વિધિ આપે ઉપર મુજબની પહેલી અને બીજી કડીમાં માણી જ હશે… આ છે આ કાર્યક્રમની ત્રીજી કડી…
*
કાર્યક્રમના બીજા ભાગમાં મારા શ્વાસોનું સરનામું યાને કે ‘શબ્દોનું સ્વરનામું’ શોધવાની કોશિશ કરી ગાર્ગી વોરા, અમન લેખડિયા તથા રાહુલ રાનડેએ… અને એ રીતે શરૂઆત થઈ ગુજરાતી ગીત-ગઝલની ગઈકાલને માણવાની અને આવતીકાલને જાણવાની…
મિત્ર ડૉ. તીર્થેશ મહેતાએ કવિના શબ્દ, સંગીતકારના સંગીત, ગાયક કલાકારોના કંઠ અને શ્રોતાજનોના હૈયાના તાર જોડી આપવાનું કામ કર્યું અને એ એમને પહેલીવાર કરતા હોવા છતાં ખૂબ ફાવ્યું અને જામ્યુંય ખરું… (આમ જોઈએ તો એમનો તો ધંધો પણ એ જ છે, હાડકાં જોડવાનો!!)
આખી અનૌપચારિક વિધિમાં કેટલીક ઔપચારિક્તા… આભારવિધિ..
સ્વયમના તથા અન્ય મિત્રોના હાથે કળાકારો તથા કાર્યક્રમની સફળતાના સૂત્રધારોનું ભાવભર્યું સ્વાગત…
અને સુગમ સંગીતની મહેફિલ એની ચરમસીમાએ પહોંચી… વચ્ચે ભાવિન શાસ્ત્રી અને નૂતન સુરતી પણ મહેમાન કલાકાર તરીકે મારું ‘બેઠો મૂંછોના ખેતરમાં બગલો’ ગાઈ લોકોને બહેલાવ્યા…
અને આ છે શરૂઆતથી અંત સુધી હકડેઠઠ રહેલું આઠસો પ્રેમીજનોનો મેળાવડો…
અને કાર્યક્રમની અંતિમ કડી માણીએ ગાગરમાં સાગર.કોમ પર…