Category Archives: કાવ્યપ્રકાર

ઝેર તો પીધાં જાણી જાણી – મીરાંબાઇ

સ્વર : રેખા ત્રિવેદી

.

નથી રે પીધાં અણજાણી રે, મેવાડા રાજા
ઝેર તો પીધાં જાણી જાણી

કોયલ ને કાગ રાણા એક જ વરણા રે,
કડવી લાગે છે કાગવાણી, મેવાડા રાજા
ઝેર તો પીધાં જાણી જાણી

ઝેર નાં કટોરા જ્યારે રાણાજી મોકલે,
તેનાં બનાવ્યા દૂધ-પાણી, મેવાડા રાજા
ઝેર તો પીધાં જાણી જાણી

રીસ કરીને રાણો ખડગ ઉપાડે રે,
ક્રોધ રૂપે દરસાણી, મેવાડા રાજા
ઝેર તો પીધાં જાણી જાણી

સાધુ નો સંગ મીરાં છોડી દિયો રે,
તો તુને કરુ પટરાણી, મેવાડા રાજા
ઝેર તો પીધાં જાણી જાણી

બાઇ મીરાં કહે પ્રભુ ગીરીધરનાગર,
મન રે મળ્યાં કાનુદાણી, મેવાડા રાજા
ઝેર તો પીધાં જાણી જાણી

નથી રે પીધાં અણજાણી રે, મેવાડા રાજા
ઝેર તો પીધાં જાણી જાણી

આપી દઉં – ઉદયન ઠક્કર

રૂપ રહેવા દે મ્યાન, આપી દઉં
ખંડણીમાં ગુમાન આપી દઉં

ભૂલથી પણ એ ભાવ પૂછે તો…
આખે આખી દુકાન આપી દઉં

મોસમે પૂછ્યું, આંખ મિચકારી
‘એક ચુંબન શ્રીમાન આપી દઉં?’

પાનખર આવે તો ભલે આવે
એને પન માન-પાન આપી દઉં

કાં તો ભમરાને ગાન ના આપું
કાં તો કળીઓને કાન આપી દઉં

બોલ્યા પંડિત પતંગિયું જોઇ
‘ક્યારે પકડું, ને જ્ઞાન આપી દઉં!’

વનચંપો – બાલમુકુંદ દવે

વગડા વચ્ચે.. આટલા શબ્દો સાંભળીને તમને કયું ગીત યાદ આવે? મને સૌથી પહેલા તો ‘વગડાની વચ્ચે તળાવ.. મનનો માનેલો મારો રસિયો, ગાગરડી મારી ફોળે છે..’ એ યાદ આવે..!! પણ જેમણે અવિનાશ વ્યાસનું આલ્બમ ‘અમર સદા અવિનાશ’ સાંભળ્યું હશે – એને તો ‘વગડાની વચ્ચે વાવડી ને વાવડ્ીની વચ્ચે દાડમળી’ – એ મસ્તીભર્યું ગીત યાદ ન આવે તો જ નવાઇ..!!

પરંતું આપણા ‘Senior Citizen’ મિત્રોને તો સૌથી પહેલા આ ગીત આવે એની guarantee..!

સ્વર : “રોહીણી રોય” (રંજન જોષી), દિલિપ ધોળકિયા
સંગીત : અજિત મર્ચંટ

.

વગડા વચ્ચે તલાવડી રે, તલાવડીની સોડ
ઊગ્યો વનચંપાનો છોડ

વસન્ત આવ્યો વરણાગી રે, ઝૂલે કેસરિયા ઝૂલ
બેઠા વનચંપાને ફૂલ

જલપાનેતર લહેરિયા રે, કમલિની મલકાય
ભમરો ભૂલીભૂલી ભરમાય

વનચંપાની પાંદડી રે, ખીલે ને કરમાય
ભમરો આવે ઊડી જાય

રાતે ખીલે પોયણી રે, પોયણી પૂછે વાત
ચંપા, જીવને શા ઉચાટ

મત પૂછ તું પોયણી રે, સૂની ઉરની વાટ
મનના મન જાણે ઉચાટ

ત્રણે ગુણની તરવેણી રે, રૂપ રંગ ને વાસ
તો યે ભ્રમર ન આવે પાસ

નભથી ચૂએ ચાંદની રે, પોયણી ઢાળે નીર
રોતાં તલાવડીનાં તીર

વગડા વચ્ચે તલાવડી રે, તલાવડીની સોડ
એવો વનચંપાનો છોડ

-બાલમુકુંદ દવે

રમેશ પારેખ – ભરત વિંઝુડા

આજે ૨૭ નવેમ્બર, ગુજરાતના લાડીલા કવિ શ્રી રમેશ પારેખનો જન્મદિવસ.. મોટેભાગે તો કવિને શ્રધ્ધાંજલી આપવા એમની કવિતા મુકું છું – પરંતુ આજે રમેશ પારેખને વાંચીએ કોઇ અન્ય કવિના શબ્દોમાં. કોઇ એક કવિએ બીજા કવિ વિષે લખી હોય, એવી કવિતાઓ આમ તો મેં ઘણી ઓછી વાંચી છે, પરંતુ એટલું કહી શકું કે કદાચ એમાંથી સૌથી વધુ કવિતાઓ રમેશ પારેખ માટે હતી..!!


એક પછી એક ઊંચકે પરદા રમેશ
રોજ વહેંચે છે નવા સપનાં રમેશ

શું કહ્યું, સમજ્યો નહીં, સૉરી સનમ
મારા મનમાં ચાલે છે હમણાં રમેશ

મસ્ત્ય માફક આંખ એમાં ઊતરે
એમ કાગળ પર કરે દરિયા રમેશ

દુ:ખ ઘણાં દાઢી વધ્યા જેવાં અને
જીવ કરતો પેટમાં જલસા રમેશ

આ સદીમાં હોવું યાને ધન્યતા
આ સદીની ગુજરાતી ઘટના રમેશ

(રમેશ પારેખની કવિતાઓ – ટહુકો પર, લયસ્તરો પર)

બેડલું ઉતારો…

નવરાત્રી તો ગઇ જ, અને હવે તો દિવાળી પણ ગઇ… Thanksgiving & Christmas time is here.. પણ તો યે વિભા દેસાઇના કંઠે આ ગીત સાંભળીને એમ થશે કે – ‘ચાલો, જરા નાચી લઇએ..’

કવિ : ??
સંગીત : રાસબિહારી દેસાઇ
સ્વર : વિભા દેસાઇ

.

હે.. બેડલા માથે બેડલું, ને એને માથે મોર
હે, સામે ઉભો સાજનો, હે મારા ચિત્તડા તે કેરો ચોર

બેડલું ઉતારો
હે હું તો ભરી રે ગાગરને ભારે મરું
બેડલું ઉતારો
કે ગગન ગાજે ને ઘુંઘટામાં લાજે મરું

હાલી આવું હું તો પનઘટના ઘાટથી
કેટલો જીરવાય ભાર અબળાની જાતથી
હાય નીતરતી ગાગરની ધારે મરું

બેડલું ઉતારો
હે હું તો ભરી રે ગાગરને ભારે મરું

બેડલું ઉતારે તે થાય મન માન્યો
હોય ભલે જાણ્યો કે હોય અણજાણ્યો
કોઇની અણીયાણી આંખ્યું ને મારે મરું

બેડલું ઉતારો
હે હું તો ભરી રે ગાગરને ભારે મરું
બેડલું ઉતારો
કે ગગન ગાજે ને ઘુંઘટામાં લાજે મરું

બેડલું ઉતારો ..
બેડલું ઉતારો ..
બેડલું ઉતારો ..

વૃક્ષ ઊગે છે ત્યારે – ઉર્વીશ વસાવડા

(વૃક્ષ ઊગે છે ત્યારે…   Sequoia National Park, CA – Photo: from Flickr)

કૈંક ધરાના મનમાં થાતું વૃક્ષ ઊગે છે ત્યારે
કૌતક જેવું કંઇ સરજાતું વૃક્ષ ઊગે છે ત્યારે

અંત અને આરંભ તણું વર્તુળ કુદરતનું કેવું
બીજ પ્રથમ ભીતર ધરબાતું વૃક્ષ ઊગે છે ત્યારે

એને ક્યા માળો બાંધી કાયમ એમાં રહેવું છે
પંખી તો બસ એમ જ ગાતું વૃક્ષ ઊગે છે ત્યારે

ફૂલ ખીલે ત્યારે સર્જનની ચરમસીમા આવી ગઇ
પછી ગઝલ કે ગીત લખાતું વૃક્ષ ઊગે છે ત્યારે

ઇશ્વરના આકાર વિશેની દ્વિધા બધી છોડી દે
ઇશ્વર શું છે એ સમજાતું વૃક્ષ ઊગે છે ત્યારે

———–
વૃક્ષ પડે છે ત્યારે… – ઉર્વિશ વસાવડાની આ ગઝલ, અને ઉપરની ગઝલને ગઝલ-બેલડી કહી શકાય ને?

તને મોડેથી સમજાશે – જિગર જોષી ‘પ્રેમ’

સમી સાંજે ઝૂકી આંખે બગીચે બાકડે બેસી અને એકાંત પી જાવું… તને મોડેથી સમજાશે
સમયસર ચાલવા જાવુ. ઉદાસી ઢાંકવા જાવું અને ટોળે ભળી જાવું… તને મોડેથી સમજાશે

અજાણી આ સફર વચ્ચે અરીસાના નગર વચ્ચે ન ગમતી સૌ નજર વચ્ચે અને આઠે પ્રહર વચ્ચે,
મળીને જાતને સામે જરા અમથુ હસી લઈને ખુદીને છેતરી જાવું … તને મોડેથી સમજાશે

ઘણાં વરસો પછી એવું બને ગમતી ગલીમાથી સહજ રીતે નીકળવાનું બને ધબકાર જૂના લઈ
પછી મનગમતો ત્યાંથી સાદ આવે યાદનો વરસાદ આવે પણ, ફરી જાવું… તને મોડેથી સમજાશે

લઈ તીરાડ ચહેરા પર ધ્રુજારી હાથમાં લઈને, સમયના ફૂલની ખુશ્બૂ સતત આ શ્વાસમાં લઈને
સફેદી થઈ અરીસે જઈ ધરીને મૌન હોઠો પર નજરથી કરગરી જાવું … તને મોડેથી સમજાશે

લો કરું કોશિશ ને ફાવે તો કહું – રાજેન્દ્ર શુક્લ

ટહુકો પર પહેલા મુકેલી આ ગઝલ, આજે એક નવા સૂર-સંગીત સાથે ફરી એકવાર.. રાજેન્દ્ર શુક્લની આ સદાબહાર ગઝલ ફરી સાંભળવી ગમશે ને?

સ્વર ઃ જયદીપ સ્વાદિયા (Read more about Artist)

.

શ્યામલભાઈ અને સૌમિલભાઈના યુગલ સ્વરમાં મહેફિલમાં કરેલ પ્રસ્તુતિ અને એમના ‘રજૂઆત’ આલ્બમમાં પણ શામેલ છે, જે એકલ સ્વરમાં છે. (વલસાડથી વીરલ ગાંધીનો આભાર ઓડિયો મોકલી આપવા બદલ) , બંને પ્રસ્તુતિઓ ,
સ્વર : શ્યામલ સૌમિલ મુન્શી

.

સ્વર : શ્યામલ સૌમિલ મુન્શી

.

લો કરું કોશિશ ને ફાવે તો કહું,
શબ્દ જો એને સમાવે તો કહું!

આપની નજરો જે ફરમાવી રહી,
એ ગઝલ જો યાદ આવે તો કહું!

શાંત જળમાં એક પણ લહરી નથી,
કોઇ થોડું ખળભળાવે તો કહું!

હું કદી ઊંચા સ્વરે બોલું નહીં,
એકદમ નજદીક આવે તો કહું!

કોઇને કહેવું નથી, એવું નથી,
સહેજ તૈયારી બતાવે તો કહું!

કેટલાં વર્ષે હું આવ્યો છું ગામ – મુકેશ જોષી

ખુલ્લા આકાશનીચે ચાંદનીમાં પાટીવાળો ખાટલો નાખીને સૂવાની મઝા તમારામાંથી કોઇએ લીધી છે? હું વર્ષો પહેલા એકવાર માસીને ત્યાં વેકેશનમાં રહેવા ગયેલી, ત્યારે એવી મઝા મેં તો લીધી છે. અને ‘ઘાટા’ (વ્યારા પાસે) ગામમાં એ રાતે મેં જેટલા તારાઓ જોયા છે, એટલા પછી કોઇ રાતે જોવા નથી મળ્યા.. !!

લાવો રે, કાચની લખોટીઓ લાવો
લાવો, દૂરબીન આભ જોવા.
કેટલાં વર્ષે હું આવ્યો છું ગામ
મારું બળબળતું શહેર અહિ ખોવા.

જાતાં મેં ભમ્મરડે વીંટી’તી દોરી,
એ દોરીની છાપ હજી હાથમાં
કેટલા કચુકાઓ શેકીને ખાવાના
વાવ્યા’તા કાતરાઓ જાતમાં

ફળિયાની ધૂળમાં બોળું છું હું જાત
મારા શૈશવના હાથ-પગ ધોવા…

ગિલ્લી-દંડામાં અંચાઇ કરી દોસ્તને,
દુ:ખે છે હજી મને ઘાવ
મરણોત્તર સન્માનો આપી શકાય છે
શી રીતે આપું એ દાવ !

આંખો પર છાટું બે ખોબા ભૂતકાળ
મળે સાચકલાં આંસુઓ રોવા…

લાવો આ બેગ મારી ખાલી કરું
જેમાં જીવતરની ઉનીઉની લૂ
ચાંદની ઓઢીને સૂવું છે આંગણે
ને સ્વપ્નામાં આવે જો ‘તું’

તારી સંગાથ કદી ઝૂલ્યો એ વડલાના
કેટલા કરું હું અછોવાં…

भगवान,मोरी नैया… पार लगा देना

આજે ફરી એક એવું ગીત જે વારંવાર સાંભળ્યા જ કરો, સાંભળ્યા જ કરો.. અને તો યે દર વખતે એટલી જ મઝા આવે. થોડીવાર માટે જાણે આપણે ય કોઇ સાગર-કિનારે પહોંચી જઇએ, એટલું સરસ સંગીત પીરસ્યું છે જયદીપભાઇએ, અને સાથે એટલા જ મધુરા સ્વરમાં આપણા સુધી પહોંચાડ્યું છે..! (જયદીપભાઇને થોડા વધુ ઓળખો ઃ http://jaydeepswadia.com/ )

સ્વર – સંગીત : જયદીપ સ્વાદિયા

भगवान….
हैया हो….. हैया… हैया रे हैया..
हैया हो, हैया रे हैया… (४)

माझी रे…. माझी रे….
भगवान,मोरी नैया… पार लगा देना
अब तक तो नीभाया है,
आगे भी नीभा देना…
भगवान,मोरी नैया… पार लगा देना
हैया हो, हैया रे हैया…

संभव है, झंझटोंमें, मै तुझको भूल जाउं
पर नाथ, कहीं तुम ना मुझको भूला देना
भगवान,मोरी नैया… पार लगा देना
हैया हो, हैया रे हैया…

तुम इष्ट, में उपासक, तुम पूज, में पूजारी
यह बात अगर सच है तो, तो सच करके दिखा देना
भगवान,मोरी नैया… पार लगा देना
हैया हो, हैया रे हैया…

————————
અને હા.. જયદીપભાઇને રૂબરૂમાં સાંભળવા હોય તો Milpitas (California) ના સ્વામિનારાયણ મંદિરમાં શુક્રવારે સાંજે ૮.૦૦ વાગે એમનો પ્રોગ્રામ છે.

Admission is Free…
Time : 8.00Pm
Place:BAPS Swaminarayan Temple
1430 California Cir.
Milpitas CA 95035

For more Info. about shows…Contact Dimple Patel 408-515-0185