Category Archives: કવિઓ

ડૂબ્યાં – ભગવતીકુમાર શર્મા

પુસ્તક પુસ્તક પુસ્તક પુસ્તક પુસ્તક ડૂબ્યાં;
પંક્તિ ફકરા અક્ષર શબ્દો શીર્ષક ડૂબ્યાં.

હસ્વ ઈ-દીર્ઘ ઇ અનુસ્વાર ને કાનો માતર
વમળ- વહેણમાં તણાઇને સૌ ભરચક ડૂબ્યાં.

પંડિતના ચશ્માં, કલમો સર્જકની ડૂબી;
ધરી તર્જની લમણે શાણા ચિંતક ડૂબ્યાં.

સાંકળિયાં એ, પાદટીપ ને લાલ લિસોટા;
ભીંત ઉપરની ઘડિયાળોનાં લોલક ડૂબ્યાં.

જળજળબંબાકાર કબૂતર અને છાજલી,
તૈલીચિત્ર પાછળનાં ચીંચીં-ચકચક ડૂબ્યાં.

આંગળીઓની છાપ અને દ્રષ્ટિના સ્પર્શો;
પુસ્તક સાથે ઘણા સંભવિત વાચક ડૂબ્યાં.

કાકમંજરી-કુમુદસુન્દરી – સાર્ત્ર ગયા ક્યાં ?
મન્દાક્રાન્તા, વસંતતિલકા, તોટક ડૂબ્યાં.

કાળમુખા જળદાનવ, તારું ગજું કેટલું?
કાલ જન્મશે જ્ઞાન આજ જે અઢળક ડૂબ્યાં.

(સંદર્ભ – ૨૦૦૬નાં તાપીના પૂરમાં સુરતના કેટલાક પુસ્તકાલયો ડૂબ્યાં હતાં)

– ભગવતીકુમાર શર્મા

મોસમનો પહેલો ગરમાળો – વિવેક મનહર ટેલર

કેસુડો…. ગુલમ્હોર… અને આજે ગરમાળો..!! આમ તો હજુ ઉનાળાને થોડી વાર છે – પણ जब छिड़ी रात बात फूलो की….

આમ તો વિવેકની બધી ગઝલો સાથે એણે પોતે પાડેલો ફોટો મુકુ છું – પણ આજે એના તરફથી કંઇક બીજું જ લઇ આવી..! સાંભળો આ પળચટ્ટી ગઝલ – ડોક્ટર સાહેબના પોતાના સ્વરમાં પઠન સાથે..! અને ખાસ આભાર પ્રીતિ ભટ્ટનો – આ મઝાના ફોટા માટે…

મોસમનો પહેલો ગરમાળો !.... Photo: Priti Bhatt

પીળઝાણ નજરો ને પીળચટ્ટા શબ્દો ને પીળપદા શ્વાસનો શો તાળો ?
હો, મને વૈદ કને ન લઈ ચાલો, જોયો છે મેં તો મોસમનો પહેલો ગરમાળો !

વર્ષ આખું ઊભ્ભો’તો લીલી પ્રતીક્ષા લઈ, પહેલી પીળાશ ફૂટી આજે;
પીળી આંખોમાં હવે પીળી આવે છે ઊંઘ, પીળવત્તર સપનાંઓ આવે,
પીળુકડા સૂરજની પીળમજી ડાળો પર પીળક* બાંધે છે હવે માળો.
જોયો છે મેં તો મોસમનો પહેલો ગરમાળો !

ઠંડકની પાનખર બેઠી નગરમાં ને, તાપના બગીચા ખીલ્યા સડકો પર;
લૂના ગોફણિયેથી સન્નાટો વીંઝાતો, બારી ન એકે સલામત,
બળઝળતા દિવસો પર ગીધડાંની જેમ નખ ભેરવીને બેઠો ઉનાળો.
જોયો છે મેં તો મોસમનો પહેલો ગરમાળો !

આયખાની આંખ્યુંમાં ટાઢક થઈ અંજાતું, પીળું ગરમાળાનું કાજળ;
રવરવતી વેદના પળમાં ચૂસી લે, જેમ સૂરજ ઢાંકી દે કોઈ વાદળ,
રસ્તાની તડતડતી ચામડી રૂઝવવા હાથ પીળો ફરે છે સુંવાળો.
જોયો છે મેં તો મોસમનો પહેલો ગરમાળો !

– વિવેક મનહર ટેલર
(૧૦-૧૫/૦૩/૨૦૦૯)

વસંત મળે – હિતેન આનંદપરા

ગઇ કાલે કેસુડો… અને આજે ગુલ્મ્હોર…! હું તો આ નીચેનો ફોટો જોઇને જ ગુલમ્હોર ગુલમ્હોર થઇ ગઇ… અને સાથે માણીએ હિતેનભાઇની એવી જ સુગંધી ગઝલ…

મળે ગુલમ્હોર એ અદાથી.....   Photo: Webshots.Com
મળે ગુલમ્હોર એ અદાથી..... Photo: Webshots.Com

બધીયે અટકળોનો એવી રીતે અંત મળે,
કોઈ પરબીડિયામાં જે રીતે વસંત મળે.

સવારે બારી ખોલતાં જ થાય છે દર્શન,
મળે ગુલમ્હોર એ અદાથી જાણે સંત મળે.

અમે જે પાનખરોમાં વિખેરી નાંખેલી,
અતૃપ્ત ઝંખનાઓનો ફરીથી તંત મળે.

ગલી ગલીમાં ફરી રહી છે મહેંક દિવાની,
અને ગલીઓ બેઉ છેડેથી અનંત મળે.

કરે છે આગેકૂચ પુરબહારમાં ફૂલો,
નશીલી સાંજને કેવો વિજય જ્વલંત મળે!

વહે તો માત્ર ટહુકાઓ વહે કોયલના,
બધા કોલાહલો નગરના નાશવંત મળે.

– હિતેન આનંદપરા

( આભાર – ઊર્મિસાગર.કોમ)

મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો – સુન્દરમ્

આજે આ ફાગણના ફૂલ જેવું કામણગારું ગીત… વિવેક કહે છે એમ – આખું ગીત એના લયમાધુર્ય અને શબ્દોની પસંદગીના જોરે અદભુત દૃશ્ય ઊભું કરે છે જે વાંચતાવેંત જ સોંસરું ઉતરી જાય છે… અને આવા મઝાના શબ્દોમાં અમરભાઇના સ્વર-સંગીતનો જાદુ ભળે… આ હા હા… બીજું મારે તો શું કહેવું ?

સુભગ આપણો સ્વર બચ્યો છે સલામત
ચલો ગાઇએ ખેલીએ ફાગ હોરી
– રાજેન્દ્ર શુક્લ

સ્વર – સ્વરાંકન : અમર ભટ્ટ

કેસૂડો કામણગારો
કેસૂડો કામણગારો... (Source : Flickr)

સ્વર:કલ્યાણી કૌઠાળકર
આલબમ :શબ્દનો સ્વરાભિષેક-5

મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો, કે લાલ મોરા
કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.

વનની વાટે તે વ્હાલા એક ફૂલ દીઠું લોલ,
એકલ હો ડાળ, એક એકલડું મીઠું લોલ,
મેં તો દીઠું દીઠું ને મન મોહ્યું, કે લાલ મોરા,
કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.

ઉત્તરના વાયરાએ ઢંઢોળ્યાં વન લોલ,
જાગી વસંત, કૈંક જાગ્યાં જીવન લોલ,
મેં તો સુખડાંની સેજ તજી જોયું, કે લાલ મોરા,
કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.

રૂપલિયા વાટ મારી રૂપલિયા આશ લોલ,
સોનલા સૂરજ તારા, સોનલ ઉજાસ લોલ,
તારી વેણુમાં વેણ મેં પરોવ્યું, કે લાલ મોરા,
કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.

-સુન્દરમ્

અજંપાનું ફૂલ – ગની દહીંવાળા

આજે ગનીચાચાને એમની પુણ્યતિથિને દિવસે યાદ કરી એમની આ ગઝલ માણીએ, અને એમને શ્રધ્ધાંજલી અર્પણ કરીએ..!
********

કયારેક પગ મહીંથી આ રસ્તો વિદાય થાય.
તો થાકનો ય કંઇક નિરાંતે ઉપાય થાય.

હાલત અમારી જોઇને બીજા ય વ્યાકુળ થાય.
પર્વત ઢળી પડે અને સાગર ઊભા ય થાય.

અમને હસી જ કાઢજો એ છે અતિ ઉચિત,
ઠલવાય લાગણી, તો નીપજ વેદના ય થાય.

ખીલ્યું હો બાર માસી અજંપાનું ફૂલ જ્યાં,
ત્યાં મુંઝવણની વેલ તો વાવ્યા વિના ય થાય.

પાડી ઊઠ્યો છે જામનો ખાલીપો એવી ચીસ,
મદડાં તરસનાં જીવ લઇ દોડતાં ય થાય.

આદિથી એજ આગના સંચયથી લાલસા,
સૂરજ ન હોય તો અહીં તો દિનકર ઘણા ય થાય.

સંતાપિયા સ્વભાવને આઘાત શા ‘ગની’?
વેરણ તો એવા જીવની ઠંડી હવા ય થાય.

–ગની દહીંવાળા

(આભાર – લયસ્તરો.કોમ)

વરસાદ પછી વગડો – જયંત પાઠક

તમને થશે કે આ વસંતના દિવસોમાં વરસાદ? Busy Season માં overtime કરી કરીને આ જયશ્રી હોળી – ઉનાળો.. વચ્ચેનું બધું ભૂલી ગઇ? અને ના સાહેબ.. એવું નથી..! આ અમારા કેલિફોર્નિયામાં આજકલ ‘गरजत बरसात सावन आयो रे…’… પણ હા – દેશનું ચોમાસું જોયા પછી આ ચોમાસું કંઇ ખાસ જામતું નથી..! પણ એ તો – ‘તુ નહીં, તેરા ગમ હી સહી..

*******

પડી ગયો વરસાદ
ટપક ટપ ટપક્યાં કરતા પાન
પછી અચાનક
આભ ઉઘડ્યાં
સૂરજના કર અડકે
ઝલમલ તડકે
તરૂને ભીનલ વાન
રડતાં રડતાં હસી પડ્યું લો રાન !

– જયન્ત પાઠક

મધુમાસ -પ્રિયકાન્ત મણિયાર

આયો,  આયો  મધુર  મધુમાસ !

કુંજ  કુંજમાં   કોકિલ બોલે,
ફૂલ  ફૂલ પર  ભમરા ડોલે,
કળી કળી અંતર મૃદુ ખોલે,
લહર લહરમાં રાસ !
આયો  મધુર  મધુમાસ !

મંજરીએ દિશ દિશ ઊભરાઈ,
સુરભી અનિલે નહીં સમાઈ,
મનની  મ્હેકી રહી અમરાઈ,
પલકે પ્રણય પ્રકાશ !
આયો  મધુર  મધુમાસ !

– પ્રિયકાન્ત મણિયાર

શબ્દોનું સ્વરનામું – તૃતીય કડી..

પહેલી કડી: વીએમટેલર.કોમ
બીજી કડી: લયસ્તરો.કોમ
ચોથી કડી: ગાગરમાં સાગર.કોમ

*

ત્રેવીસમી ફેબ્રુઆરી, 2011ની સાંજે સુરત ખાતે ગાંધી સ્મૃતિભવનમાં એક અલગ જ અંદાજમાં મારા બે પુસ્તકો ‘ શબ્દો છે શ્વાસ મારા’ (ગઝલસંગ્રહ) તથા ‘ગરમાળો’ (કાવ્યસંગ્રહ) અને ઑડિયો સી.ડી. ‘અડધી રમતથી’નું વિમોચન થયું પણ આખી વાત થઈ જરા હટ કે… વિમોચન વિધિ આપે ઉપર મુજબની પહેલી અને બીજી કડીમાં માણી જ હશે… આ છે આ કાર્યક્રમની ત્રીજી કડી…

*

કાર્યક્રમના બીજા ભાગમાં મારા શ્વાસોનું સરનામું યાને કે ‘શબ્દોનું સ્વરનામું’ શોધવાની કોશિશ કરી ગાર્ગી વોરા, અમન લેખડિયા તથા રાહુલ રાનડેએ… અને એ રીતે શરૂઆત થઈ ગુજરાતી ગીત-ગઝલની ગઈકાલને માણવાની અને આવતીકાલને જાણવાની…

182735_1841039713968_1479837407_2010085_3504016_n

મિત્ર ડૉ. તીર્થેશ મહેતાએ કવિના શબ્દ, સંગીતકારના સંગીત, ગાયક કલાકારોના કંઠ અને શ્રોતાજનોના હૈયાના તાર જોડી આપવાનું કામ કર્યું અને એ એમને પહેલીવાર કરતા હોવા છતાં ખૂબ ફાવ્યું અને જામ્યુંય ખરું… (આમ જોઈએ તો એમનો તો ધંધો પણ એ જ છે, હાડકાં જોડવાનો!!)

DS2_5011

આખી અનૌપચારિક વિધિમાં કેટલીક ઔપચારિક્તા… આભારવિધિ..

IMG_8538

સ્વયમના તથા અન્ય મિત્રોના હાથે કળાકારો તથા કાર્યક્રમની સફળતાના સૂત્રધારોનું ભાવભર્યું સ્વાગત…

IMG_8539

અને સુગમ સંગીતની મહેફિલ એની ચરમસીમાએ પહોંચી… વચ્ચે ભાવિન શાસ્ત્રી અને નૂતન સુરતી પણ મહેમાન કલાકાર તરીકે મારું ‘બેઠો મૂંછોના ખેતરમાં બગલો’ ગાઈ લોકોને બહેલાવ્યા…

DS2_4929

અને આ છે શરૂઆતથી અંત સુધી હકડેઠઠ રહેલું આઠસો પ્રેમીજનોનો મેળાવડો…

DS2_4822

DS2_4941

DS2_4945

અને કાર્યક્રમની અંતિમ કડી માણીએ ગાગરમાં સાગર.કોમ પર…

મારી ભાષાએ રંગ રાખ્યો છે – રઇશ મનીઆર

થોડો ભગવાએ રંગ રાખ્યો છે,
થોડો માયાએ રંગ રાખ્યો છે.

થોડો ફૂલોનો, થોડો પંખીનો,
આ પતંગિયાએ રંગ રાખ્યો છે.

મારા ખડિયામાં બૂંદ રક્તનું છે,
એ જ ટીપાએ રંગ રાખ્યો છે.

મેઘ જ્યારે હતો, ધનુષ ક્યાં હતું ?
થોડા તડકાએ રંગ રાખ્યો છે.

હું ન જાણું, પીંછી જ જાણે છે-
કઇ જગ્યાએ રંગ રાખ્યો છે.

રંગથી પર છે મૌન મારું ‘રઇશ’
મારી ભાષાએ રંગ રાખ્યો છે.

પ્રિયતમાનું વર્ણન – સૈફ પાલનપુરી

સ્વર – સંગીત : મનહર ઉધાસ
આલ્બમ : આવકાર

એક દી’ એમણે પોતે જાતે કહ્યું,
‘સૈફ’ આજે જરા મારુ વર્ણન કરો.
મારા વિશે જરા થોડા રૂપક કહો,
થોડી ઉપમાઓનું આજ સર્જન કરો.

કેવી હાલત ભલા થઇ હશે એ સમયે,
એ તો દિલ વાળા જે હોય કલ્પી શકે,
જેણે બાંધ્યો હો રૂપાળો રિશ્તો કદી,
એ જ સમજી શકે, એ જ જાણી શકે.

કોક બીજાની હોતે જો આ માંગણી,
હું’ય દિલ ખોલીને આજ વર્ણન કરત.
આ સભા દાદ દઇને દઇને થાકી જતે,
એવા સાહિત્યનું આજ સર્જન કરત.

પણ પ્રણેતા હો રૂપકના જેઓ ભલા
એ જ રૂપક જો ચાહે તો હું શું કરું ?
જેની પાસેથી ઉપમાઓ તાલીમ લે,
એ જ ઉપમાઓ માંગે તો હું શું કરું ?

તે છતાં મે કહ્યું, મારે કહેવું પડ્યું,
છો રૂપાળા તમે, ખૂબ સારા તમે,
આંખ બહુ મસ્ત છે, ચાલ બહુ ખૂબ છે,
અંગે અંગે છો નખશીખ પ્યારા તમે.

કેવી સીધીને સાદી હતી વાત આ,
કેવા ભોળા હતા તેઓ ઝૂમી ગયા.
બોલ્યા કેવા મજાના છો શાયર તમે,
કેવુ સારું ને મનગમતું બોલી ગયા.

– સૈફ પાલનપુરી

( આભાર – મિતિક્ષા.કોમ)