Category Archives: ગઝલ

કોઇ નક્કર જાણકારી… – ડૉ. મહેશ રાવલ

vslaank.jpg

ખુદ મને પણ, ભાળ મારી ક્યાં મળી છે ?
દરઅસલ, શંકા ય સારી ક્યાં મળી છે ?

છે વળાંકો ઓળખીતાં એ ખરું ! પણ
કોઇ નક્કર જાણકારી ક્યાં મળી છે ?

કેટલી ડમરી ચડી, ને ઊતરી ગઇ
ધૂળ પણ, અહીં એકધારી ક્યાં મળી છે ?

લોથ ઢળતી હોય છે, ઇચ્છા નગરમાં
કોઇ પાસેથી કટારી ક્યાં મળી છે ?

અબઘડી નીકળી પડું, સઘળું ત્યજીને
પણ, હજુ સંજ્ઞા તમારી ક્યાં મળી છે ?

સળગતા શબ્દની સાખે – હસમુખ મઢીવાળા

untitled.JPG

(રંગત…..   સંધ્યા અને ઉષાના રંગોની…   )

————————————

મને ભેટી પડ્યો ઘાયલ સળગતા શબ્દની સાખે,
અને બોલી ઊઠી કોયલ સળગતા શબ્દની સાખે.

નથી રંગત એ સંધ્યા કે ઉષાના રંગની મિત્રો,
ઊડે છે છાતીના છાયલ સળગતા શબ્દની સાખે.

ઊંઘેટી આંખમાં છાંટી છલકતી પ્યાલીને પાછી,
થયો છું મહેફિલે દાખલ સળગતા શબ્દની સાખે.

જુઓ એ ગીતના લહેકા ઉપર ઊછળી ઊડી આવ્યું,
મને વાગી ગયું પાયલ સળગતા શબ્દની સાખે.

અને આંજી દીધું એણે બનીને મુગ્ધ મારા પર,
અમારા નામનું કાજળ સળગતા શબ્દની સાખે.

પ્રણય કેરી ખુમારી ને ખુવારીને ધરી માથે,
ભટકતો હોય છે પાગલ સળગતા શબ્દની સાખે.

અને સમજ્યા વિના એણે ઘણી મારી ગઝલ-રચના,
કરી દીધી છે રદબાતલ સળગતા શબ્દની સાખે.

સમયના યંત્ર પર કાંટા રહે ફરતા સમય સાથે,
છતાં છે સ્વસ્થ આ ડાયલ સળગતા શબ્દની સાખે.

બચપણ મળી આવે – હિતેન આનંદપરા

bachapan.jpg

(બચપણ…. photo by Meghna Sejpal)

————————————

સુકાયેલી નદીના ક્યાંકથી પગરણ મળી આવે
વિખૂટું થઈ ગયેલું એ રીતે એક જણ મળી આવે

ઘણા વરસો પછી, વાંચ્યા વગરની કોઈ ચિઠ્ઠીમાં
‘તને ચાહું છું હું’ બસ આટલી ટાંચણ મળી આવે

ફરે છે એક માણસ ગોધૂલી વેળા આ સડકો પર
કદાચિત ગામનું છૂટું પડેલું ધણ મળી આવે

મને બહુ થાય છે ઇચ્છા કે હું પાદર જઇ બેસું,
અને બહુ દૂરથી લલકારતો ચારણ મળી આવે.

ઘણુંયે નામ જેનું સાંભળેલું, ને હતી ખ્યાતિ
મળો એ શખ્સને, ને સાવ સાધારણ મળી આવે

ખખડધજ, કાટ લાગેલી, જૂની બિસ્માર પેટીમાં
ખજાનો શોધવા બેસો અને બચપણ મળી આવે

ઠહર આંસું! બહારા’વી છે મુદ્ત બાદ ગુલશનમાં – નીનુ મઝુમદાર

cage.jpg

(તું શાને પીંજરું રાખે, અરે સય્યાદ ગુલશનમાં!…. )

—–

પળો વીતેલ જીવનની કરું છું યાદ ગુલશનમાં
ઠહર આંસું! બહારા’વી છે મુદ્ત બાદ ગુલશનમાં

નિહાળી હું શકું અહીંથી હજીયે આશિયાનાને
તું શાને પીંજરું રાખે, અરે સય્યાદ ગુલશનમાં!

અમારી જિન્દગીમાં એ બહારા’વી નહીં પાછી
ગુલો હર સાલ બસ! કરતાં રહ્યાં ફરીયાદ ગુલશનમાં

ઘડીભર વીજળી! થોડી વધુ દે રોશની મુજને
હતી કઈ ડાળ મારી તે કરું છું યાદ ગુલશનમાં

સવારે છે ચમન ભીનો, કે ભીની છે નજર મારી?
પડ્યો શું રાતભર મોસમ વિના વરસાદ ગુલશનમાં

બહારોમા મળ્યો ના કોઈને પુરો સમય રોવા
દઉં છું એટલે હું પાનખરને દાદ ગુલશનમાં

‘નિરંજન’ની વફાદારી વિષે, બસ! એટલું કહેજો
હતો આબાદ ગુલશનમાં, હતો બરબાદ ગુલશનમાં

પ્રેમનો સાગર કદી ખારો નથી હોતો – શેખાદમ આબુવાલા

ocean.jpg

ધરો ધીરજ વધુ પડતો પ્રણય સારો નથી હોતો;
અતિ વરસાદ કૈ ખેડૂતને પ્યારો નથી હોતો.

તમારા ગર્વની સામે અમારી નમ્રતા કેવી?
ગગનમાં સૂર્યની સામે કદી તારો નથી હોતો.

અગન એની અમર છે મૃત્યુથી પર પ્રેમ છે ઓ દિલ,
બળીને ભસ્મ થનારો એ અંગારો નથી હોતો

હવે ચાલ્યા કરો ચાલ્યા કરો બસ, એ જ રસ્તો છે,
ત્યજાયેલા પથિકનો કોઇ સથવારો નથી હોતો

જરી સમજીવિચારી લે પછી હંકાર હોડીને,
મુહબ્બતના સમંદરને કદી આરો નથી હોતો.

ચમકતાં આંસુઓ જલતા જિગરનો સાથ મળવાનો,
ન ગભરા દિલ પ્રણયનો પંથ અંધારો નથી હોતો.

ઘણાંય એવાંય તોફાનો ઊઠે છે મનની નગરીમાં,
કે જેનો કોઇ અણસારો કે વરતારો નથી હોતો.

ફક્ત દુ:ખ એ જ છે એનું તરસ છીપી નથી શકતી,
નહીંતર પ્રેમનો સાગર કદી ખારો નથી હોતો.

વિકલ્પ નથી – મનોજ ખંડેરિયા

66660_wallpaper280.jpg

બધાનો હોઇ શકે, સત્યનો વિકલ્પ નથી;
ગ્રહોની વાત નથી, સૂર્યનો વિકલ્પ નથી.

પાતાળે શાખ વધી, મૂળ સર્વ આકાશે,
અમારા બાગના આ વૃક્ષનો વિકલ્પ નથી.

હજારો મળશે મયૂરાસનો કે સિંહાસન,
નયનનાં આંસુજડિત તખ્તનો વિકલ્પ નથી.

લડી જ લેવું રહ્યું મારી સાથે ખુદ મારે,
હવે તો દોસ્ત, આ સંઘર્ષનો વિકલ્પ નથી

કપાય કે ન બળે, ના ભીનો વા થાય જૂનો,
કવિનો શબ્દ છે, એ શબ્દનો કોઇ વિકલ્પ નથી.

પ્રવાહી અન્ય ન ચાલે ગઝલની રગરગમાં,
જરૂરી રક્ત છે ને રક્તનો વિકલ્પ નથી.

ગળતું જામ છે – મરીઝ

ઘણા વખત પહેલા બેગમ અખ્તરના અવાજમાં સાંભળેલી આ ગઝલ – આજે આ ગઝલના સ્વરકાર – પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાયના અવાજમાં :

.

લતા મંગેશકર, આશા ભોંસલે, કિશોર કુમાર, મુકેશ, મોહમ્મદ રફી…. વગેરે હિન્દી સંગીત જગતના દિગ્ગજોથી લઇને, શાન, સાધના સરગમ, જગજીત સીંગ, રૂપકુમાર રાઠોડ જેવા આજના જાણીતા બીન-ગુજરાતી કલાકારોના ગુજરાતી ગીતો આપણે સાંભળ્યા છે, પણ તમને ખબર છે કે ‘મલ્લિકા-એ-ગઝલ’ તરીકે ઓળખાતા ‘બેગમ અખ્તર’ના અવાજમાં પણ ગુજરાતી ગીતો છે ? સાંભળો ‘મરીઝ’ સાહેબની આ ખૂબ જ જાણીતી ગઝલ…

સ્વર : બેગમ અખ્તર

.

મેં તજી તારી તમન્ના તેનો આ અંજામ છે,
કે હવે સાચે જ લાગે છે કે તારું કામ છે.

છે સ્ખલન બે ત્રણ પ્રસંગોમાં મને પણ છે કબૂલ,
કોણ જાણે કેમ આખી જિંદગી બદનામ છે.

એક વીતેલો પ્રસંગ પાછો ઉજવવો છે ખુદા!
એક પળ માટે વીતેલી જિંદગીનું કામ છે.

મારી આ મજબૂર મસ્તીનો નશો ઊતરી ગયો,
આપ પણ એવું કહો છો કે મને આરામ છે !

કોણ જાણે કેમ સાંભળતાં જ દિલ દુખતું હશે !
આમ હું માનું છું તારું નામ પ્યારું નામ છે.

આપની સામે ભલે સોદો મફતમાં થઈ ગયો,
આમ જો પૂછો બહુ મોઘાં અમારાં દામ છે.

જિંદગીના રસને પીવામાં કરો જલ્દી ‘મરીઝ’,
એક તો ઓછી મદિરા છે, ને ગળતું જામ છે.

——————-

ખાસ આભાર મહેન્દ્રકાકાનો, જેમણે આ ગઝલને LPમાંથી mp3માં ફેરવવામાટે ખાસ સોફ્ટવેર ખરીદયું, અને ટહુકોની વર્ષગાંઠ પર આપણા બધાને આ અણમોલ મોતી જેવી ગઝલ ભેટ આપી.

ગઝલ – ઉર્વીશ વસાવડા


રોજ આ પંખી સવારે ગીત ગાતાં હોય છે
ને બગીચે પુષ્પ ઝાકળથી ભિંજાતા હોય છે

તીરની એને જરૂરત કોઇ દી’પડતી નથી
માત્ર નમણા નેણથી હૈયાં વિંધાતા હોય છે

રાત દી’ રહેતાં હતાં ક્યારેક જે હોઠો ઉપર
નામ એ કાલાંતરે સાવ જ ભુલાતાં હોય છે

છોડવા પડશે વિચારો, તર્ક, એ પહેલી શરત
એ સ્વીકાર્યા બાદ તો ટોળાં રચાતાં હોય છે

સૌ પ્રથમ ઓગાળવાનો હોય છે એમાં અહમ
ની પછી એ શાહીથી ગીતો લખાતાં હોય છે

કોરા કાગળ પર લીટી દોરે સખી – ભરત વિંઝુડા

સ્વર – સંગીત : ડો. ભરત પટેલ

.

કોરા કાગળ પર લીટી દોરે સખી
ને અમે એ માપની પંક્તિ લખી

ચીતરે કંઇ એમ એનો એક હાથ
જેમ ઝુલે વૃક્ષની એક ડાળખી

આંખ ખોલું તો મને દેખાય એ
એ કે જેને મેં હ્દયથી નીરખી

એક વાદળ એમ ચાલ્યું જાય છે
આભમાં જાણે કે જળની પાલખી

કેમ પાણીમાંથી છુટું પાડવું
એક આંસુના ટીપાંને ઓળખી

હાથમાં વહેતા નથી દરિયા સતત – રઇશ મનીઆર

જો નિહાળું હું કદી ચહેરા સતત,
ને મને દેખાય છે ડાઘા સતત.

હાથથી રેતી ખરી તો જાણ થઇ,
હાથમાં વહેતા નથી દરિયા સતત.  

પંખી માટે જિંદગીભર ઝૂરનાર…
સાંભળી શકતા નથી ટહુકા સતત. 

માણસોને હું મળી શકતો નથી,
રોકી રાખે છે આ પડછાયા સતત.

દાવ સંકેલી ઊઠે તું, એ પછી ય –
જિંદગી તો ફેંકશે પાસા સતત.

મૌનમાં ડૂબી રહ્યો છું દમ-બ-દમ,
શબ્દના નીકળે છે પરપોટા સતત.