Category Archives: કવિઓ

ત્યારે ખબર પડી કે છે દરિયા રમેશમાં – રમેશ પારેખ

રમેશ પારેખની આ ‘રમેશમય’ ગઝલ – પ્રથમ ગઝલ જે રમેશ પુરોહિતના પુસ્તક ‘અહેસાસ’ માંથી લીધી છે – એની સાથે note  છે કે આ ગઝલ 2 દાયકા પહેલા લખાઇ હતી અને પુસ્તકમાં પ્રસ્તુત ગઝલ થોડા ‘સુધારા-વધારા’ સાથેનું નવું version છે. 

 

શોધું છું પણ રમેશ મળે ક્યાં રમેશમાં
મળતા નથી રમેશના રસ્તા રમેશમાં.

જાણે ઊનાળુ સૂર્ય તપ્યા હોય સામટા
એવા પડે છે કારમા તડકા રમેશમાં

ખોદો તો નીકળે જેમ દટાયેલું કોઇ શહેર
એમ જ મળે રમેશના ચહેરા રમેશમાં.

અર્ધો રમેશ કાળા અનાગતમાં ગુમ છે
અર્ધા રમેશના છે ધુમાડા રમેશમાં.

આખ્ખું રાજપાટ હવે સૂમસામ છે
કારણ કે મૃત્યુ પામ્યો છે રાજા રમેશમાં

રહેતું’તુ હા, રમેશની સાથે બીજુંય જણ,
આજે ઝૂલે છે એકલાં જાળાં રમેશમાં.

ઈશ્વર, આ તારી પીળી બુલંદીનું શું થશે?
નાખ્યા છે જેના સાવ તેં પાયા રમેશમાં

જ્યારે રમેશ નામનો એક ખારવો ડૂબ્યો
ત્યારે ખબર પડી કે છે દરિયા રમેશમાં

—————————

અને રીડગુજરાતી પરથી આ ગઝલ થોડા અલગ સ્વરૂપમાં મળી – તો એ આ ગઝલનું original version હશે. બરાબર ને?
શોધું છું પણ રમેશ મળે ક્યાં રમેશમાં
મળતા નથી રમેશના રસ્તા રમેશમાં.

ગુલમ્હોર પણ લટાર કદીક મારતા હશે
એનાં હજુયે ટમટમે પગલાં રમેશમાં

ખોદો તો દટાયેલું કોઈ શહેર નીકળે
એમ જ મળે રમેશનાં સપનાં રમેશમાં

અર્ધો રમેશ કાળા અનાગતમાં ગુમ છે
અર્ધા રમેશના છે ધુમાડા રમેશમાં

આખ્ખું રાજપાટ હવે સૂમસામ છે
કારણ કે મૃત્યુ પામ્યો છે રાજા રમેશમાં

ફરતું હશે કોઈક વસંતી હવાની જેમ
આજે ઝૂલે છે એકલાં જાળાં, રમેશમાં

ઈશ્વર, આ તારી પીળી બુલંદીનું શું થશે ?
ખોદ્યા કરે હમેશ તું ખાડા રમેશમાં

જ્યારે રમેશ નામનો એક ખારવો ડૂબ્યો
ત્યારે ખબર પડી કે છે દરિયા રમેશમાં

 

શિવાજીનું હાલરડું – ઝવેરચંદ મેઘાણી

ગુજરાતી સાહિત્યની એક અમર કૃતિ – શિવાજીનું હાલરડું – આજે હેમુ ગઢવીના સ્વરમાં ફરી એકવાર..

.

——————-

posted on : April 17, 2007

સ્વર અને સંગીત : ચેતનભાઇ ગઢવી

.

આભમાં ઊગેલ ચાંદલો, ને જીજાબાઇને આવ્યાં બાળ રે (2)

બાળુડાને માત હીંચોળે
ધણણણ ડુંગરા બોલે.
શિવાજીને નીંદરું ના’વે
માતા જીજાબાઇ ઝુલાવે.

પેટમાં પોઢીને સાંભળેલી બાળે રામ – લખમણની વાત
માતાજીને મુખ જે દીથી,
ઊડી એની ઊંઘ તે દીથી….શિવાજીને…

પોઢજો રે, મારાં બાળ ! પોઢી લેજો પેટ ભરીને આજ –
કાલે કાળાં જુદ્ધ ખેલાશે :
સૂવાટાણું ક્યાંય ન રહેશે….શિવાજીને…

ધાવજો રે, મારાં પેટ ! ધાવી લેજો ખૂબ ધ્રપીને આજ –
રહેશે નહીં, રણઘેલુડા !
ખાવા મૂઠી ધાનની વેળા…..શિવાજીને…

પ્હેરી – ઓઢી લેજો પાતળાં રે ! પીળાં-લાલ-પીરોજી ચીર –
કાયા તારી લોહીમાં ન્હાશે :
ઢાંકણ તે દી ઢાલનું થાશે….શિવાજીને…

ઘૂઘરા, ધાવણી, પોપટ-લાકડી ફેરવી લેજો આજ –
તે દી તારે હાથ રહેવાની
રાતી બંબોળ ભવાની….શિવાજીને…

લાલ કંકુ કેરા ચાંદલા ને ભાલે તાણજો કેસરાઆડ્ય –
તે દી તો સિંદોરિયા થાપા
છાતી માથે ઝીલવા, બાપા !….શિવાજીને…

આજ માતા ચોડે ચૂમીયું રે બાળા ! ઝીલજો બેવડ ગાલ –
તે દી તારાં મોઢડાં માથે
ધૂંવાધાર તોપ મંડાશે…….શિવાજીને…

આજ માતાજીની ગોદમાં રે તુંને હૂંફ આવે આઠ પ્હોર –
તે દી કાળી મેઘલી રાતે
વાયુ ટાઢા મોતના વાશે…..શિવાજીને…

આજ માતા દેતી પાથરી રે કૂણાં ફૂલડાં કેરી સેજ –
તે દી તારી વીરપથારી
પાથરશે વીશભુજાળી……શિવાજીને…

આજ માતાજીને ખોળલે રે તારાં માથડાં ઝોલે જાય –
તે દી તારે શિર ઓશીકાં
મેલાશે તીર- બંધૂકા….શિવાજીને…

સૂઈ લેજે, મારા કેસરી રે ! તારી હિંદવાણ્યું જોવે વાટ –
જાગી વ્હેલો આવ, બાલુડા !
માને હાથ ભેટ બંધાવા….શિવાજીને…

જાગી વ્હેલો આવજે, વીરા !
ટીલું માના લોહીનું લેવા !

શિવાજીને નીંદરું ના’વે
માતા જીજાબાઇ ઝુલાવે.
બાળુડાને માત હીંચોળે
ધણણણ ડુંગરા બોલે.

———————

ફરમાઇશ કરનાર મિત્ર : S.Vyas. , તિલક પટેલ, શ્વેતાંગ

આલબમ : હાલરડાં
સ્વર : લાલિત્ય મુન્શા

.

સંપૂર્ણ આલ્બમ:

જન્મદિન મુબારક હો, જયશ્રી…!

વ્હાલી જયશ્રી, જન્મદિન મુબારક હો…!!       

જન્મદિનની મબલખ મબલખ શુભકામનાઓનો આ સરપ્રાઈઝ ટહુકો આજે વિવેક અને મારા તરફથી !

દૂધો નહાવ… પૂતો ફલો…અને પૂતી પણ ફલો…!! ઉફ્ફ… સોરી યાર, શું કરું?!!! આ એક જ આશિર્વાદ પર કેદાડની મારી પીન ચોંટી ગઈ છે!! 🙂 ચાલ, હવે ફરી શરૂ કરું…

તારા હર સપનાને હકીકતની પાંખો ફૂટે અને તારા બનાવેલા આકાશમાં એ ઊંચે ઊંચે ઉડાન ભરે અને સાકાર થાય… તેમ જ તું હંમેશા નવા નવા સોપાનો સર કરતી રહે… તથા જીવનમાં ખૂબ જ ખુશી, પ્રેમ અને એનો સંતોષ પામી સદા આમ જ ટહુકતી રહે અને બીજાને પણ ટહુકાવતી રહે એવી તને અમારા બંનેની સહકુટુંબ અંતરની ખૂબ ખૂબ શુભ શુભ શુભેચ્છાઓ…!!

સૌ પ્રથમ આ એક અંગ્રેજી કાવ્ય ખાસ તારા માટે… (મૂળ કાવ્યને બદલીને તારા માટે customize કર્યું છે… જેના માટે અંગ્રેજી કવિ Karl Fuchs ની માફી માંગુ છું!)

Once a year we get the chance
To wish you birthday cheer.
It pleases us no end to say,
we wish you another great year.

So happy birthday to you Jayshree,
From the bottom of our hearts.
And may your good times multiply,
Till they’re flying off the chart!

વિવેક તો એની ગઝલમાં કહે છે કે શબ્દના રસ્તે અમને મળતી રહે, પણ મારું તો તને ખાસ કહેવું છે કે માત્ર શબ્દના જ નહીં પણ કોંક્રીટનાં રસ્તે પણ ક્યારેક તો મળતી રહે દોસ્ત…!

jayshree_bday.jpg

શબ્દના રસ્તે મને મળતી રહે,
સ્વપ્નની અડફેટમાં ચડતી રહે.

દૂર મૃગજળ સમ ભલે સરતી રહે,
પણ સદા દૃષ્ટિ તું ભીંજવતી રહે

હું અહલ્યામાંથી શીલા થઈ જઈશ,
એક નજર તો આ તરફ કરતી રહે.

તું પ્રણયની હો પરી, શમણું હતું,
આદમીને પણ કદી અડતી રહે.

છું સમયની છીપમાં રેતી સમો,
સ્વાતિનું થઈ બુંદ તું પડતી રહે.

હું સમયની પાર વિસ્તરતો રહું,
તું અનાગત થઈ મને મળતી રહે.

લોક સમજે કાંકરો ડૂબી ગયો…
અંકમાં રાખી મને વહતી રહે.

-વિવેક મનહર ટેલર

તારી અમૂલ્ય મિત્રતા માટે ખૂબ ખૂબ આભાર દોસ્ત !!

સસ્નેહ… વિવેક, ઊર્મિ અને અમારા પરિવાર

ચાલને રમીએ પળ બે પળ – કૃષ્ણ દવે

સૌપ્રથમ તો – કવિ શ્રી કૃષ્ણ દવેને એમના જન્મદિવસે Happy Birthday.. 🙂

અને એમની કલમે લખાયેલું આ ગીત – આ ગીત વાંચતા જ કોઇ યાદ આવે.. અને ‘પળ બે પળ’ ને બદલે જાણે આખી જીંદગી આવી મીઠી રમતમાં જ જાય એવી ઇચ્છા પણ થઇ જ જાય ..! 🙂  

 

મારી પાસે ઢગલો રેતી, તારી પાસે ખોબો જળ,
ચાલને રમીએ પળ બે પળ.

હું રહેવાસી પત્થરનો, ને તારું સરનામું ઝાકળ,
ચાલને રમીએ પળ બે પળ.

થોડી ઉઘડે મારી ઇચ્છા. થોડી ઉઘડે તારી પણ.
હું અહીંથી આકાશ મોકલું. તું પીંછાથી લખ સગપણ.
આજ અચાનક દૂર દૂરથી, આવીને ટહૂકે અંજળ.
ચાલને રમીએ પળ બે પળ.

રમતાં પહેલાં ચાલ તને હું, આપી દઉં થોડી સમજણ.
રમતાં રમતાં ભુલી જવાનું, દેશ વેશ સરનામું પણ.
બુંદબુંદમાં ભળી જવાનું. વહી જવાનું ખળ ખળ ખળ.
ચાલને રમીએ પળ બે પળ.

– કૃષ્ણ દવે

બોલીએ નમો મહાવીર (નવકારમંત્ર અને અર્થ) – અમિત ત્રિવેદી

સૌ મિત્રોને મારા તરફથી સવંત્સરી અને ગણેશ ચતુર્થીની ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છાઓ…   અને સૌને મારા મિચ્છામીદુક્કડમ.! 🙂  

સ્વર : અનુપા પોટા, નિશા પાર્ઘી
સંગીત : મુકુન્દ ભટ્ટ

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

બોલીએ   નમો  મહાવીર , બોલીએ નમો ત્રિશલા નંદા
વંદન   કરીએ  મહાપ્રભુને   ,  નિરખી   નિમઁલ આંખોમાં

વંદન    કરીએ     અરિહંતને  ,   ૐ   નમો    અરિહંતાણં
ધ્યાન   ધરી   સિધ્ધ   ભગવંતોનુ  ,  ૐ  નમો સિધ્ધાણં

મન  સ્મરીલે  આચાયૅ દેવોને ,  ૐ  નમો  આયરિયાણં
વંદન    ઉપાધ્યાય   દેવોને  ,  ૐ   નમો   ઉવજ્ઝાયણં

તમે   અમારા   તારણહારા    ગાઇએ    તવ   ગુણગાન
વંદન  સઘળા  સાધુજનોને  ,  નમો  લોએ  સવ્વસાહૂણં

રોમ  રોમમાં  પુલકિત  થઇને   પંચ દેવને  નમન કરો
પળે   પળે   સૌ  જપતા  રહીએ ,  અસો પંચ  નમુક્કારો

દૂર   થશે  સઘળા  પાપો , નિત્ય    હૈયે   નવકાર  ગણો
અર્થ એનો સૌ સહુ  સમજી લઇએ , સવ્વપાવપ્પણાસણૉ

મંત્ર એક નવકાર જગતમાં સર્વ મંગળોમાં અતિ મંગળ
મંગલાણં    ચ    સવ્વેસિં  ,   પઢમં      હવઇ    મંગલમ્
 

સ્વપ્નમાં તું કોઇ’દી આવી મને મળ તો ખરી – અમિત ત્રિવેદી

એ ભલે લાંબા સમયથી બંધ હો પણ આખરે,
એક પગરવ માત્ર પગરવ બારણાં ખોલી જશે

સ્વપ્નમાં તું કોઇ’દી આવી મને મળ તો ખરી
તું દરિયામાં ડૂબતો માણસ બચાવી પણ શકે

હસ્તરેખાઓ જો બદલી ના શકે તો શું થયું?
શક્ય છે કે એક ટહુકો આયખું બદલી શકે

મારા માટેની બધાની લાગણીને જાણવા
એક પળ મૃત્યુ પછીની જીવવા તું આપજે

ગઝલ – કિરીટ ગોસ્વામી

મન, તને ક્યાં જાણ છે?
ખોખલા ખેંચાણ છે

લોક પરમેશ્વર ગણે,
હું કહું છું ઃ પ્હાણ છે.

છીછરાં તું ના સમજ, 
આંસુમાં ઊંડાણ છે.

ઠેસ તો વાગી મને;
કો’ક લોહીઝાણ છે.

તું ખસી ગઇ એકાએક;
ચિત્ર મુજ નિષ્પ્રાણ છે.

ચોમાસું ક્યાંક આસપાસ છે – તુષાર શુક્લ

આજનું આ મારું તો અતિપ્રિય ગીત ખરું જ – અને આ ગીત વિષે થોડી વાત વિવેક ટેલરના શબ્દોમાં …

‘હસ્તાક્ષર’ના છ ભાગમાંથી કયું ગીત મને સૌથી વધુ સ્પર્શી ગયું છે એમ કોઈ પૂછે તો નિમિષમાત્રનો વિલંબ કર્યા વિના હું આ ગીત પર આંગળી મૂકું. કવિતાની દૃષ્ટિએ ઉત્તમ ગીત, સ્વરબદ્ધતાની નજરે શ્રેષ્ઠ અને ગાયકી જુઓ તો એ પણ બેમિસાલ… હસ્તાક્ષરની MP3 ગાડીમાં વાગતી હોય ત્યારે આ ગીત જેટલીવાર રસ્તામાં આવે, છ-સાતવાર એકધારું સાંભળું નહીં ત્યાં સુધી ચેન પડતું નથી….

સ્વર : આરતી મુન્શી
સંગીત :નયનેશ જાની
આલ્બ્મ : હસ્તાક્ષર

આંખોમા બેઠેલા ચાતક કહે છે, મારું ચોમાસું ક્યાંક આસપાસ છે;
ગાલો પર લજ્જાની લાલી ફૂટ્યાનું કોઈ કારણ પૂછે તો કહું ખાસ છે.

કોરી કુંવારી આ હાથની હથેળીમાં માટીની ગંધ રહી જાગી;
તરસ્યા આ હોવાના કોરા આકાશમાં આષાઢી સાંજ એક માંગી.
વરસાદી વારતાઓ વાંચી વાંચીને હવે ભીજાવું એ તો આભાસ છે;
ગાલો પર લજ્જાની લાલી ફૂટ્યાનું કોઈ કારણ પૂછે તો કહું ખાસ છે.
આંખોમા બેઠેલા…

કોરપની વેદના તો કેમે સહેવાય નહીં રૂંવે રૂંવેથી મને વાગે;
પહેલા વરસાદ તણું મધમીઠું સોણલું રહી રહીને મારામાં જાગે.
નસનસ આ ફાટીને વહેવા ચહે છે, આ તે કેવો આષાઢી ઉલ્લાસ છે;
ગાલો પર લજ્જાની લાલી ફૂટ્યાનું કોઈ કારણ પૂછે તો કહું ખાસ છે.
આંખોમા બેઠેલા…

હવામાં આજ વહે છે ધરતી કેરી.. ખુશખુશાલી… – નાથાલાલ દવે

આજે આ ખૂબ જ સુંદર વિદ્યાવિહાર-ગીત.. (આભાર – મેહુલ શાહ)
સ્વર : સેજલ માંકડ-વૈદ્ય
સંગીત : ?

.

હવામાં આજ વહે છે ધરતી કેરી.. ખુશખુશાલી…..(2)
મોડી રાતે મેઘ વિખાયો… ભાર હૈયાનો કીધો ખાલી..

તૃણે તૃણે પાને પાને
ઝાંકળબિંદુ ઝબકે જાણે…(2)

રાતે રંગીન નિહારીકા ધરતી ખોળે વરસી ચાલી….
હવામાં આજ વહે છે ધરતી કેરી.. ખુશખુશાલી…..(2)

રમતાં વાદળ ગિરીશિખરે
મધુર નાની સરિતા સરે…(2)

દૂર દિગંજે અધીર એનો પ્રિતમ ઉભો વાટ નિહાળી… (2)
હવામાં આજ વહે છે ધરતી કેરી.. ખુશખુશાલી…..(2)

રવિ તો રેલે ન્યારા ..
સોનેરી સૂરની ધારા….

વિશાળે ગગન ગોખે જાય ગૂંથાતી કિરણ જાળી….. !
હવામાં આજ વહે છે ધરતી કેરી.. ખુશખુશાલી…..(2)

મન તો જાણે જુઇની લતા…
ડોલે બોલે સુખની કથા..

આજ ઉમંગે નવ સુગંધે ઝુલે એ તો ફૂલીફાલી…
હવામાં આજ વહે છે ધરતી કેરી.. ખુશખુશાલી…..(2)

આજ તો એવું થાય ! – દેવજી રા. મોઢા

 

આજ તો એવું થાય :
વનરાવનને મારગ મને માધવ મળી જાય !
                                                
સેંથડે મેં તો સિંદૂર પૂર્યાં, આંખમાં આંજી મેશ,
સોળ સજ્યા શણગાર મેં અંગે, નવલા ધર્યા વેશ;
ઓરતો મને એક જ હવે અંતર રહી જાય :
વનરાવનને મારગ મને…..
                                        
મોતી ભરેલી હીર-ઈંઢોણી, મહીનું માથે માટ,
રોજની ટૂંકી આજ મને કાં લાગતી લાંબી વાટ ?
વેચવા જઉં મહીડાં, મારા થંભતા જતા પાય :
વનરાવનને મારગ મને…..

બેય બાજુથી ઝાડ ઝૂકીને કરતાં ચામર-ઢોળ,
ઉરમાં વ્યાપ્યો આજ અજંપો, ચિત્ત ચડ્યું ચકડોળ;
ખખડે સૂકાં પાન-શું એમાં વાંસળી કોઈ વાય ?
વનરાવનને મારગ મને…..

અણુ અણુમાં ઝંખના જાગી, લાગી એક જ લેહ,
ચિત્તનું ચાતક ચાહતું કેવળ મોંઘો માધવ-મેહ;
પ્રાણ-પપીહો ‘પિયુ પિયુ’નું ગીત પુકારી ગાય !
વનરાવનને મારગ મને……

નેણ ભરીને નીરખ્યા કરું, સાંભળ્યા કરું સૂર,
ઊડીએ એવું ગગન જે હો જગથી ઝાઝું દૂર;
જહીં ન ઓલ્યો વિરહ કેરો વાયરો પછી વાય:
વનરાવનને મારગ મને માધવ મળી  જાય !
આજ તો એવું થાય….