Category Archives: કવિઓ

પિંડને પાંખ દઈ દીધી અને – રાજેન્દ્ર શુક્લ

કવિ શ્રી ની આ ગઝલ – આજે એમના પોતાના જ સ્વરમાં પઠન સાથે.

(આભાર : રાજેન્દ્રશુક્લ.કોમ)

પિંડને પાંખ દીધી અને પાંખને વેગ દઇ વેગથી ગગનગામી કરી,
એ પછી ગગન પણ લઈ લીધું તેં અને ગત બધી જૂગતે પરમગામી કરી !

કેદૂના જે હતા તે કઢાપા ગયા, આખરે આંખ ઊઘડી ગઈ એવું કે –
છો ભરણ આકરા, આકરી બળતરા, દૃષ્ટિ ચોખ્ખી અને દૂરગામી કરી !

કાળના આ પ્રવાહે વહ્યાં તો વહ્યાં, પણ કશે ક્યાંક સચવાઈ એવું રહ્યાં,
સરકતા સરકતા શ્વાસ સંકેલીને, એક ક્ષણ જકડીને જામોકામી કરી !

કોઇ કે’તુ ભલે, કંઈ અધુરું ન’તુ , આ બધું તો પ્રથમથી જ પુરું હતું,
ખોદી ખોદી અને તેં જ ખાડા કર્યા, ખોડ પણ તેં કરી, તેં જ ખામી કરી !

ખીંટીએ લટકતી રાખીને રિક્તતા, નીકળ્યા તો ખરા ખેસ ફરકાવતા,
પણ પછી શું થયું કંઈ ખબર ના રહી, કઈ ક્ષણે ખેસની રામનામી કરી !

– રાજેન્દ્ર શુક્લ
10.12.2008

અત્તર-અક્ષર (હાઈકુ) -પન્ના નાયક

Daffodils Field....  Photo: bestamericanpoetry.com
Daffodils Field.... Photo: bestamericanpoetry.com

પીઠી ચોળાવી
બેઠાં છે ડેફોડિલ્સ
ઘાસમંડપે

*

પરોઢે કરે
ઝાકળસ્નાતાં પુષ્પો –
સૂર્યસ્વાગત

*

ટહુકો રેલ્યો
કોયલે, ગુંજી ઊઠ્યું
આખ્ખું કાનન

*

પન્ના નાયક

આવા કેટલાંયે સત્તર અક્ષરમાં પોતાની અનુભૂતીનું અત્તર નાંખીને કવયિત્રી લાવ્યા છે એમનો નવો હાઈકુસંગ્રહ ‘અત્તર-અક્ષર’, જે જાન્યુઆરીની 25મી પ્રકાશિત થયો હતો.  આ સંગ્રહને એમણે આ પ્રકારનાં કુલ 206 હાઈકુથી શણગાર્યો છે.  એમાનાં થોડા હાઈકુ તમે એમની વેબસાઈટ પર પણ માણી શકો છો.  કવયિત્રીને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન અને શુભેચ્છાઓ…

ગરબડ ન કર – રઈશ મનીઆર

આજે માણીએ રઇશભાઇની આ મઝાની હઝલ… અને કુલદીપભાઇનું એકદમ તાજ્જુ સ્વરાંકન..!

સ્વર – સ્વરાંકન : કુલદીપ ભટ્ટ

જા... મારે વાત જ નથી કરવી..!!
જા... મારે વાત જ નથી કરવી..!!

સ્વીટ હાર્ટ ! ઈંગ્લીશમાં તું બડબડ ન કર,
હાય ને હાય હાય મહીં ગરબડ ન કર.

બિલ્લીની માફક મને નડનડ ન કર,
શ્વાન સમજીને મને હડહડ ન કર.

હાસ્ય તારું ભયજનક લાગે મને,
મેઘલી રાતે કદી ખડખડ ન કર.

પ્રેમની ટપલીને ટપલી રાખ તું,
વ્યાપ વિસ્તારીને તું થપ્પડ ન કર.

કાલે મારો પગ છૂંદ્યો તેં હીલ વડે,
એ જગા પર તું હવે અડઅડ ન કર.

ધૂળ જેવી જિંદગી છે આપણી,
એમાં રેડી આંસુડાં કીચડ ન કર.

-રઈશ મનીઆર

ઋતુઓનું વર્ણન – દલપતરામ

અહીં અમેરિકા આવીને fall, autumnના ચક્કરમાં ભારતીય ઋતુઓ ભૂલી જવાય છે. વળી, અહીં ચોમાસા જેવી તો ઋતુ જ નથી. બારેમાસ વરસાદ પડે રાખે. અહીં એક અમેરીકન દોસ્તને સમજાવતો’તો કે ચોમાસું શું ચીજ છે. બિચારાને માનવામા આવે જ નહીં કે ગુજરાતમાં માત્ર ચાર જ મહીના વરસાદ પડે અને બાકીના આઠ મહીના તદ્દન કોરા ! રોજે રોજ હવામાનના સમાચાર જોઈને જીવતા લોકોને કેમ કરીને સમજાવવું કે અમને અઠ્યાવીસ વરસ લગી કદી હવામાનના સમાચાર સાંભળવાની જરુર લાગેલી જ નહીં !
– ધવલ શાહ

લયસ્તરો પર આ કવિતા વાંચી, અને સાથે સાથે ધવલભાઇની note પણ એટલી ગમી ગઇ, કે સાથે સાથે એ પણ અહીં જ લઇ આવી..! ધવલભાઇની વાત કેટલી સાચી લાગે – અમારે ત્યાં એમ આખું વર્ષ તો વરસાદ નથી પડતો – પણ અહીંના ઠંડા વરસાદમાં એટલી મઝા પણ નથી આવતી..!! અહીં દરરોજ રાત્રે સંધ્યાબેન પાસે હવામાનના સમાચાર અને આગાહી – latest computer model, accu weather, dolper HD એવુ બધું સાંભળવાની આદત થઇ ગઇ છે..! પણ ઘણીવાર જ્યારે સંધ્યાબેન કહે કે San Franciscoમાં હમણા storm અને significant rainfall થઇ રહ્યા છે – અને બારી પાસે કાન ધરો તો માંડમાંડ પાણીના ટીંપાઓનો અવાજ સંભળાય – ત્યારે એમ કહેવાનું મન થાય – શું તમે પણ! આને કંઇ વરસાદ કહેવાય?

ઘણીવાર તો ૧૦ ડગલા ચાલો ને માંડ ૪ ટીપા પડે માથા પર – એવામાં જો છત્રી ખોલું તો મારી છત્રીને ખોટું લાગી જાય..!! 🙂

ચલો.. વધારે પંચાત નથી કરવી..! કવિ શ્રી દલપતરામની પૂણ્યતિથિ નિમિત્તે એમને યાદ કરી આ રચના માણીએ..!

Rain and Bay Bridge - Photo: sfexaminer.com
Rain and Bay Bridge - Photo: sfexaminer.com

શિયાળે શીતળ વા વાય પાન ખરે ઘઉં પેદા થાય;
પાકે ગોળ કપાસ કઠોળ, તેલ ધરે ચાવે તંબોળ.
ધરે શરીરે ડગલી શાલ, ફાટે ગરીબ તણા પગ ગાલ;
ઘટે દિવસ ઘણી મોટી રાત, તનમાં જોર મળે ભલી ભાત.

ઉનાળે ઊંડા જળ જાય, નદી સરોવર જળ સુકાય;
પામે વનસ્પતિ સૌ પાન, કેસૂડાં રૂડાં ગુણવાન.
સારા હોજ ફુવારા બાગ, પ્યારા ચંદન પંખા લાગ;
બોલે કોયલ મીઠાબોલ, તાપ પડે તે તો વણ તોલ.

ચોમાસું તો ખાસું ખૂબ, દીસે દુનિયા ડૂબાડૂબ;
લોક ઉચ્ચારે રાગ મલાર, – ખેતર વાવે ખેતીકાર.
ચંપા ચમેલી જૂઈ જાય, ફૂલ ગુલાબ ભલા ફુલાય;
છત્રી ચોમાસે સુખ માટ, ચાખડીઓ હીંડોળાખાટ.

-દલપતરામ

દરિયા સાથે દોસ્તી મારી – સુરેશ દલાલ

ઘણીવાર કોઇ કવિતા.. કોઇ શેર વાંચીને થાય – અરે! આ તો મારી જ વાત…. પણ આ ગીત માટે તો ૧૦૦% નહી, ૨૦૦% એવું જ થાય… આ એક ગીત સાથે તિથલનો દરિયો. અને બીજું કેટકેટલું એક સાથે યાદ આવી જાય..!

સ્વર – સ્વરાંકન : નયનેશ જાની

દરિયા સાથે દોસ્તી....  Mendocino Coast, CA - Nov 2008
દરિયા સાથે દોસ્તી.... Mendocino Coast, CA - Nov 2008

દરિયા સાથે દોસ્તી મારી નદીઓ સાથે નાતો,
છલાંગ મારતાં ઝરણાં સાથે હું તો ગીતો ગાતો.

લીલાંછમ આ વૃક્ષો વ્હાલાં
પ્હાડો મારા ભેરુ,
વ્હાલું મને લાગે કેવું
નાનું અમથું દેરું.

આંસુઓની પાછળ જઈને કયારેક હું છુપાતો,
દરિયા સાથે દોસ્તી મારી નદીઓ સાથે નાતો.

ફૂલ ને ઝાકળ, દળ વાદળ
ને હર્યુંભર્યું આ ઘાસ,
મારો સૌની સાથે કેવો
સહજ મળે છે પ્રાસ.

સરોવરના આ હંસ કમળની સાથે કરતો વાતો,
દરિયો સાથે દોસ્તી મારી નદીઓ સાથે નાતો.

– સુરેશ દલાલ

જીવનભરનાં તોફાન ખાળી રહ્યો છું – મરીઝ

ઘણા વખતથી… (આમ તો ચાર વર્ષથી) ટહુકો પર ગૂંજતી મરીઝ સાહેબની આ સદાબહાર ગઝલ….. આજે પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાયના સ્વર-સ્વરાંકન સાથે ફરી એકવાર…!!

સ્વર – સ્વરાંકન : પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાય

______________________

Posted on: February 4, 2007

સ્વર : મનહર ઉધાસ

tofan

.

જીવનભરનાં તોફાન ખાળી રહ્યો છું,
ફકત એના મોઘમ ઈશારે ઈશારે.
ગમે ત્યાં હું ડૂબું, ગમે ત્યાં હું નીકળું,
છે મારી પ્રતીક્ષા કિનારે કિનારે.

અહીં દુ:ખની દુનિયામાં એક રંગ જોયો,
ભલે સુખનું જગ હો પ્રકારે પ્રકારે.
સુજનની કબર કે ગુનેગારની હો,
છે સરખી ઉદાસી મઝારે મઝારે.

હૃદય મારું વ્યાપક, નજર મારી સુંદર,
કલા મારી મોહક વિચારે વિચારે.
નથી આભને પણ કશી જાણ એની,
કે મેં ચાંદ જોયા સિતારે સિતારે.

અમારાં બધાં સુખ અને દુ:ખની વચ્ચે,
સમયના વિના કંઈ તફાવત ન જોયો.
બધીયે મજાઓ હતી રાતે રાતે,
ને સંતાપ એનો સવારે સવારે.

નથી ઝંખના મારી ગમતી જો તમને,
તો એનું નિવારણ તમારું મિલન છે.
તમે આમ અવગણના કરતા જશો તો,
થતી રહેશે ઈચ્છા વધારે વધારે.

અમસ્તો અમસ્તો હતો પ્રશ્ન મારો,
હકીકતમાં કોની છે સાચી બુલંદી.
જવાબ એનો દેવા ઊઠી આંગળીઓ,
તમારી દિશામાં મિનારે મિનારે.

જગતમાં છે લ્હાવા કદમ પર કદમ પર,
ફકત એક શરત છે ગતિમાન રહેવું.
નવા છે મુસાફિર વિસામે વિસામે,
નવી સગવડો છે ઉતારે ઉતારે.

મરણ કે જીવન હો એ બંને સ્થિતિમાં,
‘મરીઝ’ એક લાચારી કાયમ રહી છે.
જનાજો જશે તો જશે કાંધે કાંધે,
જીવન પણ ગયું છે સહારે સહારે.

( કવિ પરિચય )

( આભાર : ઇન્દ્રવદન મિસ્ત્રી )

ઝાંખીપાંખી નજરું પાછાં મંદિરમાં અંધારાંજી – સંદીપ ભાટિયા

ઝાંખીપાંખી નજરું પાછાં મંદિરમાં અંધારાંજી
ગામલોકમાં વાતો ચાલે ગિરિધર કામણગારાજી

થાળ ભરીને અમે ધરાવ્યાં કાચાંપાકાં જીવતરજી
પ્રેમથી જમજો અહો મુરારી, સ્મિત, સપન ને કળતરજી
હૃદય વલોવી મિસરી લાવ્યા ઘેલા રે મહિયારાજી

રૂંવેરૂંવે દીવા મોહન અંગેઅંગે ઝાલરજી
મંદિરને એક ખૂણે ઊભા લઈ પાંપણની ચામરજી
ડૂબતી આંખોને છેવટના તમે તૃણસધિયારાજી

– સંદીપ ભાટિયા

સાંવર થોરી અંખિયનમેં …. – રાજેન્દ્ર શાહ

સૌ ને હોળી – ધૂળેટીની ખૂબ ખૂબ.. રંગભરી.. પિચકારીભરી.. ગુલાલભરી.. શેકેલું નારીયેળ અને ધાણીભરી શુભેચ્છાઓ.!

સ્વર – કૌમુદી મુન્શી
સ્વરાંકન – નીનુ મઝુમદાર
પ્રસ્તાવના – હરીન્દ્ર દવે

( ઐસો રંગ ન ડાલ……… )

હો સાંવર થોરી અંખિયનમેં જોબનિયું ઝૂકે લાલ, નાગર સાંવરિયો.
મોરી ભીંજે ચોરી ચુંદરિયા તું ઐસો રંગ ન ડાલ, નાગર સાંવરિયો.

તું નંદલાલરો છકેલ છોરો, મૈં હું આહિર બેટી રી,
ફૂલન હાર ગલે મેં, દૂજી હાર રહેગી છેટી રી;
હો સાંવર લીની કેસર ઝારી, મૈંને લીનો ગુલાલ, નાગર સાંવરિયો.
હો સાંવર થોરી અંખિયનમેં જોબનિયું ઝૂકે લાલ, નાગર સાંવરિયો.

હો બાજૈ ઢોલક, ડફ, બાંસુરિયાં, વસંતરો રત ગાવૈ રી,
હો કોઈ કિસીકી સુન નહિ પાવે, અપની ધૂન મચાવે રી;
હો રંગરંગમેં હિલમિલ રુમઝુટ ખેલત ભયે નિહાલ,નાગર સાંવરિયો.
હો સાંવર થોરી અંખિયનમેં જોબનિયું ઝૂકે લાલ, નાગર સાંવરિયો.

– રાજેન્દ્ર શાહ

(શબ્દો માટે આભાર – વેબમહેફિલ.કોમ)

સૂંઢમાં એ ભરી આવ્યા ડેમ – જિગર જોષી ‘પ્રેમ’

હોળીની તૈયારી રૂપે આ મઝાનું હોળી- બાળગીત.. ગમશે ને? 🙂

****

Picture taken by Vinish.. from Flickr

બોલો ભૈ આ કેવી હોળી ?
જંગલના પ્રાણીઓ પિચકારી લૈ લૈને રમતા ‘તા આજ દોડી દોડી

સિંહભાઇ રંગતા ‘તા હાથે ગુલાલ લઈ દીપડાંની કાળી-પીળી ડોકે
આજે તો મન મૂકી રમવાનું ભૈ, ના ના આજ કોઇ, કોઈને ન રોકે
રોજ આવા અવસર ક્યાં આવે છે ભાઇ ; ચાલો રંગોની મટકીઓ ફોડી

બોલો ભૈ આ કેવી હોળી ?
જંગલના પ્રાણીઓ પિચકારી લૈ લૈને રમતા ‘તા આજ દોડી દોડી

જિરાફની ડોક બહુ લાંબી હો ભાઇ કહો ત્યાં સુધી જાવું પણ કેમ?
શિયાળ કહે કે ચાલો હાથીને કહીએ, જઇ સૂંઢમાં એ ભરી આવે ડેમ
જિરાફને ભીંજવવા હાથી ને શિયાળ ને પહોંચી ગૈ જંગલની ટોળી

બોલો ભૈ આ કેવી હોળી ?
જંગલના પ્રાણીઓ પિચકારી લૈ લૈને રમતા ‘તા આજ દોડી દોડી

– જિગર જોષી ‘પ્રેમ’