Category Archives: કાવ્યપ્રકાર

ગરબો, આવ્યો રે રમતો રમતો…

October 20, 2007

સ્વર – સંગીત : અચલ મહેતા

ગરબો, આવ્યો રે રમતો રમતો,
મા નો ગરબો આવ્યો રે રમતો.
અલક મલકતો હરતો ને ફરતો
આવ્યો છે આજ માનો ગરબો.

સોના કેરા દિવડા
ગરબે મેલાવું
રૂપલી જોડ તારલીયાની
ગરબે મઢાવું
રૂમઝુમતી ગાઉં માનો ગરબો… ગરબો, આવ્યો રે રમતો રમતો.

એક એક ગરબે દીસે
રમતી મોરી માત્ રે
તેજ ને પ્રકાશ કુંજ
માત્ મોરી વેરતી
રૂમઝુમતી ગાઉં માનો ગરબો… ગરબો, આવ્યો રે રમતો રમતો.

નવલાંએ નોરતાંને
ગરબે ઘૂમે રાત રે
માડી ના પગલે પગલે
કંકુવર્ણી ભાત રે
રૂમઝુમતી ગાઉં માનો ગરબો… ગરબો, આવ્યો રે રમતો રમતો.

અલક મલકતો હરતો ને ફરતો
આવ્યો છે આજ માનો ગરબો.
ગરબો, આવ્યો રે રમતો રમતો.

દાંડી પડે ને ઢોલ બોલે સે… – અવિનાશ વ્યાસ

October 19, 2007

અવિનાશ વ્યાસે સમગ્ર ગુજરાતને ગાતું અને રમતું કર્યું એવું કહેવાય એમાં કંઇજ અતિશયોક્તિ નથી. વર્ષો સુધી હું જેને ગુજરાતના લોકગીતો સમજતી રહી એ ખરેખર તો અવિનાશ વ્યાસ નામના ખજાનાના મોતીઓ છે.

એવો જ એક મોતી સમો ગરબો આજે લઇને આવી છું…. અવિનાશ વ્યાસની કલમ, ગૌરાંગ વ્યાસનું સંગીત, અને એ સોનામાં સુગંધ ઉમેરતો વિભા દેસાઇનો અવાજ…!! વગર નવરાત્રીએ પણ નાચવાંનું મન થઇ જાય, તો નવરાત્રીના દિવસોમાં આવો ગરબો સાંભળીને પગ ના થરકે અને હૈયું ના ડોલે તો કહેજો..!!
સ્વર : વિભા દેસાઇ
સંગીત : ગૌરાંગ વ્યાસ

લીલમ પીળું પટોળું ને લીલમ પીળી ચોળી,
ટીપ્પણી ટીપવા ભેળી થઇ સે સોરીઓની ટોળી;
દાંડી પડે ને ઢોલ બોલે સે…
હે ઢોલ બોલે સે ને કાયા ડોલે સે…
દાંડી…

મોટા મોટા માનવીઓની મહેલાતોની વાત સે,
ભાંગના ભજિયાં માથે કાળી ઘમ્મર રાત સે;
હે જોબનાઇનો મેળો જામ્યો ઝૂમે ઝૂમે જાત સે
અંગે અંગે મદ નીતરતો તન-મનિયાનો ઘાટ સે;

કામ કરો સૌ ભેળા થઇને સાકર દૂધ ઝબોળી,
ટીપ્પણી ટીપવા ભેળી થઇ સે સોરીઓની ટોળી;
દાંડી…
– લીલમ…

ટીપ્પણીઓના તાલે બોલે શરણાઇના સૂરસે,
ચિત્ત ચડ્યું સે ચગડોળે ને મસ્તીથી ચકચૂર સે;
ટીપ્પણી ટીપતાં રણકે કંકણ એના સૂર મધુર સે,
અંગે ઝરતાં પરસેવાનાં મોતીડાં ભરપૂર સે;

ઝૂકી ઝૂકી તાલ ચૂકાવે રંગે વરણો ઢોલી,
ટીપ્પણી ટીપવા ભેળી થઇ સે સોરીઓની ટોળી;
દાંડી…
– લીલમ…

રહેશે મને આ મારી મુસીબતની દશા યાદ – મરીઝ

October 18, 2007

( મરીઝ – જન્મ : 22-2-1917 , અવસાન : 19-10-1983 )
સ્વર : મન્ના ડે

( ઝાહિદ, મને રહેવા દે તબાહીભર્યા ઘરમાં… )

રહેશે મને આ મારી મુસીબતની દશા યાદ,
બીજા તો બધા ઠીક છે, આવ્યો ન ખુદા યાદ.

પ્રેમાળ છે દિલ એવું કે આવે છે બધાં યાદ,
દુઃખદર્દ છે એવાં કે તમે પણ ન રહ્યાં યાદ.

એ તો ન રહી શકતે મહોબ્બતના વિના યાદ,
હો વિશ્વના વિસ્તારમાં એક નાની જગા યાદ.

મુજ હાસ્યને દુનિયા ભલે દીવાનગી સમજે,
જ્યાં જઈને રડું એવી નથી કોઈ જગા યાદ.

મર્યાદા જરા બાંધો જુદાઈના સમયની,
નહિતર મને રહેશે ન મિલનની ય મજા યાદ.

માગી મેં બીજી ચીજ, હતી એ જુદી વસ્તુ,
બાકી હો કબૂલ એવી હતી કંઈક દુઆ યાદ.

આ દર્દ મહોબ્બતનું જે હરગિઝ નથી મટતું,
ઉપરથી મજા એ કે મને એની દવા યાદ.

એકાંતમાં રહેવાનું ન કારણ કોઈ પૂછો,
છે એમ તો કંઈ કેટલી પ્રેમાળ સભા યાદ.

કિસ્મતમાં લખેલું છે, જુદાઈમાં સળગવું,
ને એના મિલનની મને પ્રત્યેક જગા યાદ.

ઝાહિદ, મને રહેવા દે તબાહીભર્યા ઘરમાં,
મસ્જિદથી વધારે અહીં આવે છે ખુદા યાદ.

હો મૌન જરૂરી તો પછી બન્ને બરાબર,
થોડોક પ્રસંગ યાદ હો, યા આખી કથા યાદ.

ચાલો કે ગતિની જ મજા લઈએ કે અમને,
મંઝિલ ન રહી યાદ, ન રસ્તો, ન દિશા યાદ.

મન દઈને ‘મરીઝ’ એ હવે કંઈ પણ નથી કહેતાં,
સૌ મારા ગુનાની મને રહેશે આ સજા યાદ.

મારી ભીનાશ ક્યાંય તને અડી ન જાય – જવાહર બક્ષી

October 17, 2007

બે-ચાર શક્યતાઓ છે સાચી પડી ન જાય
આ તરવરાટને ક્હો, હમણાં વધી ન જાય

તું પાસ હોય એવી રીતે ગાઉં છું ગઝલ
તું ક્યાંક પાસ આવી મને સાંભળી ન જાય

તારી નિકટ નથી તો હું તારાથી દૂર છું
તારી ઉપસ્થિતિ તો કદી અવગણી ન જાય

ભરપૂર હોઉં તોય તને ઝંખતો રહું
તું આ ભર્યાભર્યાપણાને ઓળખી ન જાય

તારી ગલીમાં ધુમ્મસી વાતાવરણ રહે
મારી ભીનાશ ક્યાંય તને પણ અડી ન જાય

થોડા વિકલ્પો આજ અતિથિ છે આંખમાં
તારા અભાવને કહે આંખ સુધી ન જાય

આભને ઝરૂખે.. – ભરત વૈદ્ય

October 15, 2007

અતુલની કલ્યાણી શાળામાં દર વર્ષે ફેબ્રુઆરીના અંતમાં વાલીદિન ઉજવાય છે. પણ એની તૈયારીઓ 2-3 મહિના પહેલાથી જ શરૂ થઇ જાય… કારણકે એ દિવસે વિદ્યાર્થીઓ પોતાના રાસ – ગરબા – નાટક વગેરે ક્રુતિઓ સ્ટેજ પર રજુ કરે, અને ઓડિયસ્નમાં મોટેભાગે આખુ અતુલ હોય એમ કહો તો ચાલે. 🙂 જે વિદ્યાર્થીઓએ કોઇ કૃતિમાં ભાગ લીધો હોય, એને કોઇ પણ સમયે practice ના નામે ક્લાસમાંથી ગુટલી મારવાની વણલખી પરવાનગી મળી જતી.

હું જ્યારે primary schoolમાં હતી, ત્યારથી મને High Schoolની છોકરીઓને લઇને જે ગરબો થતો તે જોવાની ઘણી મજા આવતી. મને એ બેનનું નામ યાદ નથી આવતું, ( હા.. અમે ત્યારે મેડમ કે મિસ નહીં પણ બેન શબ્દ વાપરતા ).. પણ એમના ગરબાને હંમેશા સૌથી વધારે ઇનામ મળતા. એમના ગરબા હંમેશા ધીમા રહેતા, અને છોકરીઓ પાસે એવી સરસ રીતે તૈયાર કરાવતા કે મારા જેવા ઓડિયન્સમાં બેઠેલાને પણ એ લોકો સાથે જોડાઇ જવાનું મન થઇ જાય.

મારા નસીબમાં કલ્યાણીની High School માં ભણવાનું નો’તુ લખ્યું, ( 8મા ધોરણની દિવાળી વખતે અમે અતુલ છોડેલું ) એમાં હું એ ગરબામાં ભાગ લેવાની પણ રહી ગઇ 🙁 પણ હા, મેહુલભાઇના સંગીત સાથેનો સોનાલી વાજપાઇ જેવી ગાયિકાના સ્વરમાં આ પ્રસ્તુત ગરબો સાંભળું, તો ખબર નહીં કેમ, પણ એ કલ્યાણી શાળાના વાલીદિનનો સ્ટેજ નજર સામે આવી જ જાય…!!

સ્વર : સોનાલી વાજપાઇ
સંગીત : મેહુલ સુરતી

આભને ઝરૂખે માડી તારો દીવડો પ્રગટાવ્યો
હું તો સૈયર સંગે ગરબે ઘુમતી..

શ્રીફળ વધેરું માડી કંકુ ઉડાવું
મઘમઘતા માડી તને ફૂલડા ચઢાવું

તારી ભકિતનો રંગ એવો લાગ્યો..
આભને ઝરૂખે..

આશા કેરા સાથિયા પૂર્યા મેં તો આજે
ઘુંઘરુ ને ઘંટા માડી ઢોલ રે બાજે

શ્રધ્ધા કેરો દીપ મેં તો પ્રગટાવ્યો
આભને ઝરૂખે…

પૂજા કરું હું માડી પરદેશે તારી
શમણાં ઉછેરું તારા પર જાઉં વારી

મનની અટારીએ પવન કેવો આવ્યો
આભને ઝરૂખે…

ગઝલ – હરીન્દ્ર દવે

October 14, 2007

અળગા થવાની વાત, મહોબત થવાની વાત
બંને ને છેવટે તો નજાકત થવાની વાત.

પલળીશ એ ભયેથી હું શોધું છું છાપરું
વરસે છે આસમાંથી ઇનાયત થવાની વાત

ઝાહિદ, કસોટી છે આ, ગમે તે પસંદ કર
સિઝદો છે એક, એક ઇબાદત થવાની વાત

પાસે રહું તો ભય કે વિખૂટાં પડી જશું
આઘે રહીને માંડું છું અંગત થવાની વાત

સ્વપ્નો થવાનું એટલું સહેલું બની ગયું
માણસને આવડી ન હકીકત થવાની વાત.

નાગર નંદજીના લાલ… – નરસિંહ મહેતા

October 13, 2007

આ નવરાત્રી શરૂ થઇ, અને ગરબા – રાસની મૌસમ આવી. અને જ્યાં રાસની વાત થતી હોય, ત્યાં રાધા-કૃષ્ણનો રાસ યાદ કર્યા વગર કેમ રહી જવાય ?

આ ગીતની એક તો ખાસિયત કવિ શ્રી હરીન્દ્ર દવેના અવાજમાં આ ગીતનો આસ્વાદ.. જાણે કે એમની સાથે સાથે આપણે પણ કૃષ્ણ-રાધાનો રાસ જોવા પહોંચી જઇએ…!!

અને ગીતને સ્વર આપ્યો છે ગુજરાતી સંગીતના Legendary ગાયિકા – કૌમુદી મુનશી એ. કૌમુદીબેનના હજુ તો ઘણા ગીતો આપણે સાંભળવાના છે.. આજે શરૂઆત કરીએ આ રાધાગીતથી.

સંગીત : નિનુ મઝુમદાર
સ્વર : કૌમુદી મુનશી
આસ્વાદ : હરીન્દ્ર દવે

નાગર નંદજીના લાલ !
રાસ રમંતાં મારી નથડી ખોવાણી.

કાના ! જડી હોય તો આલ
રાસ રમંતાં મારી નથડી ખોવાણી.
.. નાગર નંદજીના લાલ !

નાની નાની નથણી ને માંહી જડેલા હીરા,
નથણી આપો ને મારા સુભદ્રાના વીરા.
.. નાગર નંદજીના લાલ !

નાનેરી પહેરું તો મારે નાકે ના સોહાય,
મોટેરી પહેરું તો મારા મુખપર ઝોલાં ખાય
.. નાગર નંદજીના લાલ !

વૃંદાવનની કુંજગલીમાં બોલે ઝીણા મોર
રાધાજીની નથડીનો શામળિયો છે ચોર
.. નાગર નંદજીના લાલ !

નથણી આપોને પ્રભુ નંદના કુમાર,
નરસૈંયાના સ્વામી ઉપર જાઉં બલિહાર.
.. નાગર નંદજીના લાલ !

થોડા Special हिन्दी ગીતો ….

October 13, 2007

આમ તો મને અને ભાઇને – બંનેને ખૂબ જ ગમતા હોય એવા ગીતો યાદ કરું તો કદાચ હિન્દી ટહુકો કરીને નવો બ્લોગ જ શરૂ કરવો પડે.(અને ભવિષ્યમાં કદાચ એવું કરું પણ ખરી હોં, મારો ભરોસો નહીં :D)

પણ હાલ પૂરતા આ એક ગીત અને એક ગઝલથી જ કામ ચલાવીએ.

————————————————-

અમિતાભ બચ્ચને ગાયેલા ગીતોનો એક આખો આલ્બમ બની જાય, એટલા ગીતો બીગ-બી એ ગાયા છે. કદાચ – મેરે અંગને મે…, નીલા આસમાન સો ગયા…, મેરે પાસ આઓ મેરે દોસતો.., રંગ બરસે ભીગે… વધારે જાણીતા છે. પણ મને કોઇ અમિતજીનું ગાયેલું ગીત પસંદ કરવા કહે તો વગર વિચાર્યે આ જ ગીત યાદ આવે. અને કદાચ સૌથી મોટુ કારણ એ કે મારા બીગ-બી ( Big Brother ) નું પણ આ ઘણું જ ગમતું ગીત.

સ્વર : અમિતાભ બચ્ચન.

जीधर देखुं, तेरी तसवीर, नझर आती है..
तेरी सूरत, मेरी तकदीर, नझर आती है..

————————————————-

હિન્દી ફિલ્મી ગઝલોનો કોઇ જ ચાહક એવો હશે જેણે આ ગઝલ નહીં સાંભળી હોય. જ્યારે ગીત અને ગઝલ વચ્ચેનો તફાવત સુધ્ધા ખબર નો’તો, ત્યારથી આ ગઝલ ખૂબ જ સાંભળી છે. આશા છે કે તમને પણ ફરીથી એકવાર સાંભળવી ગમશે. (મને ખબર છે, તમે આ પહેલા પણ આને સાંભળી જ હશે… છું ને હું એકદમ સ્માર્ટ છોકરી 🙂 )

સ્વર : ભુપીન્દર સીંગ , આશા ભોંસલે

किसी नझरको तेरा इंतझार आजभी है..
कहां हो तुम ? के ये दिल बेकरार आजभी है

—————————————————

Hey Big B…, Happy Birthday !!

શ્રી અંબાજીની આરતી… – શિવાનંદસ્વામી

October 12, 2007

જ્યારે જ્યારે આ આરતી ગાઉં, ત્યારે એનો અર્થ જાણવાની ઇચ્છા થતી. હમણા જ એક મિત્રએ આરતીની દરેક કડીનો અર્થ સમજાવતો આ લેખ મોકલ્યો, તમને પણ એ વાંચવાનો ગમશે.

બે ભાગમાં આ લેખ માટે અહીં ક્લિક કરો : part-1 , part-2

સ્વર : અભરામ ભગત

જય આદ્યાશક્તિ મા જય આદ્યાશક્તિ (2)
અખંડ બ્રહ્માંડ નિપજાવ્યાં (2) પડવે પ્રગટ્યા મા.
ૐ જયો જયો મા જગદંબે.દ્વિતીયા બેય સ્વરૂપ, શિવશક્તિ જાણું, મા શિવ… (2)
બ્રહ્મા ગણપતિ ગાયે (2) હર ગાયે હર મા,
ૐ જયો જયો મા જગદંબે.

તૃતીયા ત્રણ સ્વરૂપ ત્રિભુવનમાં બેઠાં, મા ત્રિભુવન…(2)
ત્રયા થકી તરવેણી (2) તું તરવેણી મા….
ૐ જયો જયો મા જગદંબે.

ચોથે ચતુરા મહાલક્ષ્મી મા સચરાચર વ્યાપ્યાં મા…(2)
ચાર ભૂજા ચૌ દિશા (2) પ્રગટ્યા દક્ષિણમાં…..
ૐ જયો જયો મા જગદંબે.

પંચમી પંચ ઋષિ, પંચમી ગુણ પદ્મા, મા પંચમ…(2)
પંચસહસ્ત્ર ત્યાં સોહિયે (2) પંચે તત્વો મા…..
ૐ જયો જયો મા જગદંબે.

ષષ્ઠિ તું નારાયણી, મહિષાસુર માર્યો, મા મહિસાસુર… (2)
નરનારીના રૂપે (2) વ્યાપ્યા સઘળે મા….
ૐ જયો જયો મા જગદંબે.
વધુ આગળ વાંચો….