એક નાનકડા સૂરમાં ગૂંથું
એક નાનકડું ગીત,
એક નાનકડા ઉરની એમાં
પાથરી દઉં પ્રીત.
નમણું કોઇ ફૂલ નાચે ને
ચમકે કોઇ તારો,
અમથું એવું ગીત આપે ત્યાં
અગમનો અણસારો.
વસમા છો વંટોળ ઊઠે ને
ઘેરી વળે ઘોર આંધી,
સૂની વાટને વીંધતો જાઉં
સૂરને તાતણૅ સાંધી.
એક નાનકડા સૂરમાં ગુંથું
એક નાનકડું ગીત,
એક નાનકડું ઉર ગુંજે તો
એટલી મારી જીત.
– મકરંદ દવે
કાવ્ય પઠન – અનિલ જોશી
કેમ સખી ચીંધવો પવનને રે હું તો ખાલી શકુંતલાની આંગળી
ઝંઝાના સૂસવાટા પાંખમાં ભરીને ઊડું આખ્ખું ગગન મારી ઇચ્છા
વહેલી પરોઢના ઝાંખા ઉઘાડમાં ખરતા પરભાતિયાનાં પીંછાં
ઉરમાં તે માય નહીં ઉડતો ઉમંગ મને આવીને કોઇ ગયું સાંભળી
કેમ સખી ચીંધવો પવનને રે હું તો ખાલી શકુંતલાની આંગળી
ઝૂકેલી ડાળખીનો લીલો વળાંક લઇ એવું તો મન ભરી ગાતો
કેમ સખી ચીંધવો પવનને રે હું તો ખાલી શકુંતલાની આંગળી
કાંઇ એવું તો મન ભરી ગાતો.
જંગલમાં ધોધમાર વરસે ગુલમ્હોર, ક્યાંય કાગડો થઇ ન જાય રાતો!
આજ મારી ફૂંકમાં એવો ઉમંગ સખી, સૂર થઇ ઊડી જાય વાંસળી
કેમ સખી ચીંધવો પવનને રે હું તો ખાલી શકુંતલાની આંગળી
– અનિલ જોશી
ઓગસ્ટ ૨૦૦૭માં આ પહેલા ટહુકો પર પોસ્ટ કરેલું આ ગીત – આજે મઝાના સ્વર-સ્વરાંકન સાથે ફરી એકવાર…
ગાયક :- શૌનક પંડ્યા અને જીગીષા ખેરડીયા
રચના :- અનીલ જોષી
સ્વરાંકન :- શૌનક પંડ્યા
આલ્બમ : સંગત
સ્વર : શ્યામલ સૌમિલ મુન્શી
સ્વરાંકન : હરિશ્વંદ્ર જોશી
.
અમે બરફનાં પંખી રે ભાઈ, ટહુકે ટહુકે પીગળ્યાં.
લૂમાં તરતો ઘોર ઊનાળો
અમે ઉઘાડે ડિલે,
ઓગળતી કાયાના ટીપાં
કમળપાંદડી ઝીલે,
ખરતા પીંછે પછડાતી બપ્પોર મૂકીને નીકળ્યા !
અમે બરફનાં પંખી રે ભાઈ, ટહુકે ટહુકે પીગળ્યાં.
લીલા-સૂકા જંગલ વચ્ચે
કાબરચીતરા રહીએ,
નભમાં ઊડતાં સાંજ પડે તો
સોનલવરણાં થઈએ,
રાત પડે ને ડાળ ઉપરથી કોયલ થઈને ટહુક્યાં
અમે બરફનાં પંખી રે ભાઈ, ટહુકે ટહુકે પીગળ્યાં.
આવ-જા અમથી બધાંની થાય છે,
શ્વાસ પણ એમ જ અહીં લેવાય છે.
વાત જુદી છે અધૂરા પાત્રની,
કોઈ દરિયો ક્યાં કદી છલકાય છે ?
જીવ પામર પામવા મથતો રહે,
એ પદારથ તો ય ક્યાં પકડાય છે ?
આંખમાંથી કેટલું ભૂંસવું પડે –
આંખ પંખીની પછી દેખાય છે.
સ્હેજ અજવાળું નથી થાતું અને,
કૈંક ડહાપણ દીવડા બુઝાય છે !
કોઈ પરપોટો નથી કાયમ અહીં,
આખરે એ સત્ય પણ સમજાય છે.
સાવ કોરા કાગળો વાંચ્યા પછી
અક્ષરોનો મર્મ કૈં પકડાય છે !
– નીતિન વડગામા
૧૮ ડિસેંબર ૨૦૧૧, રવિવાર ના રોજ, ખેડા તાલુકા માં આવેલ, કપડવંજ શહેરની નગરપાલિકા આપણા મિત્ર કવિ ડો. દિનેશભાઇ ઓ. શાહ નું વિજ્ઞાન, સમાજ સેવાના ક્ષેત્રે યોગદાન, અને ઔદાર્યને સન્માનવાની છે. દિનેશભાઇના વારસાગત ઘરથી લઇને નગરના મુખ્ય રસ્તા ને જોડતા રસ્તાને ‘વૈજ્ઞાનિક ડો. દિનેશભાઇ ઓ. શાહ માર્ગ’ નું નામ અપાશે. આ પ્રસંગને સન્માનવા મુખ્ય અતિથી પ્રિંસ્ટન યુનિવ્રસિટીના પ્રાધ્યાપક રોબર્ટ પ્રુધ્હોમ અને માનનિય અતિથિ ભારતના સુપ્રિમ કોર્ટ ન્યાયાધિશ શ્રી ગિરીશભાઇ નાનાવટી રહેશે.
આ અવિસ્મરણીય પ્રસંગે, વ. દિનેશભાઇને ટહુકાના સર્વે મિત્રો, તેમના વિધ્યાર્થીઓ તરફથી હાર્દિક અભિનંદન. દિનેશ્ભાઇ નું પ્રેરણારુપ જીવન, એક કોડીયામાં પ્રગટેલ દિવડા સમાન છે. ૧૭ ડિસેંબરની સાંજે જ્યારે કપડવંજ શહેરની નગરપાલિકા ૧,૩૦૦ દિવડા ‘વૈજ્ઞાનિક ડો. દિનેશભાઇ ઓ. શાહ માર્ગ’ ઉપર પ્રગટાવશે. આ પ્રસંગે દિનેશભાઇને શુભેચ્છા અર્પતા, દિનેશભાઇની લખેલ અમને ખુબજ ગમતા બે ગીતો માણિયે…
દિવડો – ડો. દિનેશભાઇ ઓ. શાહ
ભીની રે માટી ચડાવી ચાકડે, મુને ચાકડે ખુબ ઘુમાવ્યો રે
નીર છાંટી એણે ઘાટ ઘડ્યો, લઇ દોરી મુજને કાપ્યો રે
મુને ચાકડે ખુબ ઘુમાવ્યો રે
કોકે મુકી એક વાટ લાંબી, કોકે તેલ ભરી છ્લકાવ્યો રે
કોકે રુપાળા હાથે મુજને, ઉંચે ગોખ ચડાવ્યો રે
મુને ચાકડે ખુબ ઘુમાવ્યો રે
સૂરજ ડુબ્યો અંધાર છવાયાં, કોકે મુને, પ્રગટાવ્યો રે
દૂર ન થાય અંધારા જગના, મેં ગોખલો એક ઉજાવ્યો રે
મુને ચાકડે ખુબ ઘુમાવ્યો રે
તેલ ખુટ્યું ને વાટ ખુંટી, મારા સપનાનો અંત ન આવ્યો રે
લાખ દિવા એક જ્યોતમાં દીઠા, સાર જીવનનો જાણૉ રે
મુને ચાકડે ખુબ ઘુમાવ્યો રે
રેતી માંથી રતન (A tribute to my students) – ડો. દિનેશભાઇ ઓ. શાહ
ખોળ્યા મેં અવની આભ ઘણાં
કિધાં મેં સાગર પાર ઘણાં
એક કારણ આ કોણે ઘડ્યાં
મને રેતી માંથી રતન જડ્યાં
ખોળ્યા મેં અવની આભ ઘણાં….
દેશ વિદેશ કે પંથ તણાં
એને ભેદ નથી કોઇ ધર્મ તણાં
હીરા કઠીન આ વજ્ર સમાં
મને રેતી માંથી રતન જડ્યાં
ખોળ્યા મેં અવની આભ ઘણાં….
ઝબક્યા હીરા, અંધાર ઘણાં
એક દીપક, પણ પ્રતિબિંબ ઘણાં
એક જ્યોત માં લાખ દીવા મેં દીઠા
મને રેતી માંથી રતન જડ્યાં
ખોળ્યા મેં અવની આભ ઘણાં….
આ કવિતા સાથે કવિ શ્રી ભગવતીકુમાર શર્માનો આ શેર ચોક્કસ યાદ આવે…
મળી આજીવન કેદ ધ્રુવના પ્રદેશે;
હતા આપણે મૂળ તડકાના માણસ.
….અને સાથે બીજું શું અને કેટલું યાદ આવે એની તો વાત જ નથી કરવી..!
*****
મેં ટ્રોપિકલ છોડને જડમૂળથી ઉખેડી
અહીં પરાઈ શીતલ ભૂમિમાં
રોપી તો દીધો
અને
એ છોડે જીવવાનો નિર્ધાર પણ કરી લીધો.
છતાં
અહીં જ્યારે વસંત ચેરી બ્લોસમ્સથી રંગાઈ જાય છે
ત્યારે
મારું મન કેસૂડે મોહે છે.
ગ્રીષ્મનાં ગુલાબ ધરા પર પોતાના બિસ્તર બિછાવી દે છે
ત્યારે
હું ગુલમોરની યાદથી આંખ લાલ કરીને રોઉં છું.
અહીં બારે માસ વરસાદ પડે છે તોય
ત્યાંના જેવી વર્ષાઋતુની મઘમઘતી સોડમ
ક્યારેય શરીરે ચોંટતી નથી.
અષાઢનો શબ્દ જ અહીં નથી ને!
અહીં બધું જ છે
છતાં કંઈ જ નથી.
હું હોમસિક થઈ ગઈ છું.
થાય છે
બધું ઊઠાવીને ઘેર જાઉં
પણ
હવે મારું ઘર ક્યાં?
મારું
ઘર ક્યાં?
— પન્ના નાયક
નથી એ વાત કે મેં શક્યતાઓ નાણી નથી
વ્યથાઓ એવી ઘણી છે કે જેને વાણી નથી
નથી થયો હજુ અહેસાસ એવાં દુઃખ છે ઘણાં
ઘણી ખુશીઓ મળી છે, છતાંય માણી નથી
ક્ષણોને ઊજવી લેવાય એ જરૂરી છે
ક્ષણોથી ભિન્ન બીજી કોઈ ઉજાણી નથી
દિવસ તો આવ્યો છે સંગ્રામ થઈ ફરી એકવાર
ને રાબેતા મુજબ તલવાર મેંય તાણી નથી
એ એકએક કરી આવરણ હટાવે છે
હજુ સુધી મેં ગઝલને પૂરી પિછાણી નથી
– રઈશ મનીઆર
આજની આ ગઝલ – આખેઆખી ઊર્મિની ગાગરમાંથી .. 🙂
(મૌનની મસ્તીથી રંજાડું તને… ફોટો: વેબ પરથી)
લે, આ મારી જાત ઓઢાડું તને,
સાહેબા ! શી રીતે સંતાડું તને.
તું ભલે દિલમાં રહે કે આંખમાં,
ક્યાંય પણ નીચો નહિ પાડું તને.
કાંઈ પણ બોલ્યા વગર જોયા કરું,
મૌનની મસ્તીથી રંજાડું તને.
તું નહિ સમજી શકે તારી મહેક,
લાવ કોઈ ફૂલ સૂંઘાડું તને.
હૂબહૂ તારી જ લખવી છે ગઝલ,
તક મળે તો સામે બેસાડું તને.
તેં નિકટથી ચંદ્ર જોયો છે કદી ?
આયનો લઈ આવ દેખાડું તને !
ઘર સુધી તું આવવાની જીદ ન કર,
ઘર નથી, નહિતર હું ના પાડું તને !
ખલીલ ! આકાશને તાક્યા ન કર,
ચાલ છત પર ચંદ્ર દેખાડું તને !
– ખલીલ ધનતેજવી
શબ્દથી જો સાંકળો ખખડાવ તો સાચો કહું,
ને કલમથી બારણાં ખોલાવ તો સાચો કહું.
પાંપણો પર અંધકારે સ્વપ્ન તો લઈ સૌ ફરે;
ક્યાંક ઊંડે જ્યોત તું પ્રકટાવ તો સાચો કહું.
સર્વ ત્યાગીને હિમાલય પર જવાનું છે સરળ;
રોજનાં મેદાનમાં જો આવ તો સાચો કહું.
તું મદારી જેમ ના છેતર ઘડીભર આંખને;
મૂળમાં જઈ જીવને ભરમાવ તો સાચો કહું.
આ બધા મોઘમ ઈશારા ને વિનવણી વ્યર્થ છે;
તું સમયને રોકડું પરખાવ તો સાચો કહું.
-અશરફ ડબાવાલા
આજના આ ગીત માટે ઊર્મિનો ખાસ આભાર… 🙂
(…મારામાં સંધાયુ કંઈ!)
સંગીત – સ્વર : નયનેશ જાની
સોયમાં દોરો પરોવતી જોઈ તને મારામાં સંધાયુ કંઈ,
છમછમ છાલક સમ છલકાયો પળમાં ને મારામાં બંધાતુ કંઈ.
શ્વાસો તારાથી ને શ્વાસોથી હું, આ બાંધણીને છોડવી તે કેમ?
તસતસતા કમખામાં ગુંગળાતા હોય કદી વ્યાકુળ ધબકારાની જેમ;
નજરોમાં રોપાતી મોગરા-શી તું અહીં મુજમાં સુગંધાતુ કંઈ.
છલકાતા રણ પર સરોવર લખાય પણ એ રેતકણમાં કૂંપળનું ફૂટવું,
ઓગળતો તારામાં સ્થિર થઈ આજ હવે હું જ મને મારાથી ઝૂટવું;
હૈયું કપૂર સમ ઉડતું રહ્યું ને જૂઓ મારામાં ઘેરાતુ કંઈ.
-ડૉ.નિલેશ રાણા
