Category Archives: કાવ્યપ્રકાર

પર્વતને નામે પથ્થર – ચિનુ મોદી ‘ઈર્શાદ’

કવિ શ્રી ચિનુ મોદીની એક યાદગાર ગઝલ….


(પર્વતને નામે પથ્થર……..Half Dome – Yosemite National Park, California)

પર્વતને નામે પથ્થર દરિયાને નામે પાણી,
’ઈર્શાદ’ આપણે તો ઈશ્વરને નામે વાણી.

આંસુ ઉપર આ કોના નખની થઈ નિશાની ?
ઈચ્છાને હાથ-પગ છે એ વાત આજે જાણી.

આ શ્વાસની રમતમાં હારી ગયો છું તો પણ,
મારા ઘરે પધારો ઓ ગંજીપાની રાણી.

ક્યારેક કાચ સામે ક્યારેક સાચ સામે,
થાકી જવાનું કાયમ તલવાર તાણી-તાણી.

થાકી જવાનું કાયમ તલવાર તાણી-તાણી,
’ઈર્શાદ’ આપણે તો ઈશ્વરને નામે વાણી.

– ચિનુ મોદી ‘ઈર્શાદ’

(આભાર ‘ગુજરાતી પ્રતિનિધિ ગઝલો’ – સંપાદક : ચિનુ મોદી)

નૈયા ઝૂકાવી મેં તો

ગુજરાતી શાળાઓમાં ગવાતું આ સુંદર પ્રાર્થના…..


(નૈયા ઝૂકાવી મેં તો…..દિવો મારો….)

સ્વર – ?
સંગીત – ?

સ્વર – આશિત દેસાઇ, હેમા દેસાઇ
સંગીત – આશિત દેસાઇ

નૈયા ઝુકાવી મેં તો જોજે ડુબી જાય ના
ઝાંખો ઝાંખો દિવો મારો જોજે રે બુઝાય ના

સ્વાર્થનું સંગીત ચારે કોર બાજે
કોઇનું કોઇ નથી દુનીયામાં આજે
તનનો તંબુરો જોજે બેસુરો થાય ના
ઝાંખો ઝાંખો દીવો….

પાપ ને પુણ્યના ભેદ રે પરખાતા
રાગ ને દ્વેષ આજે ઘટ ઘટ ઘુંટાતા
જોજે આ જીવનમાં ઝેર પ્રસરાય ના
ઝાંખો ઝાંખો દીવો….

શ્રધ્ધાના દિવડાને જલતો તું રાખજે
નિશદિન સ્નેહ કેરું તેલ એમાં નાખજે
મનને મંદીર જોજે અંધકાર થાય ના
ઝાંખો ઝાંખો દીવો….

ગુજરાતીમાં પ્રેમ થાય નહીં – તુષાર શુક્લ

આજે પેશ છે કવિ તુષાર શુક્લના કાવ્યસંગ્રહ ‘પૂછીને થાય નહીમ પ્રેમ’ માંથી એક કવિતા……

ગુજરાતીમાં પ્રેમ થાય નહીં
ઇંગ્લિશવાળા ફાવે
મા, મારું મિડિયમ ના બદલાવે ?

જીન્સ, ટી શર્ટ ને ગોગ્સ પહેરી એ
મોઢું જ્યાં મલકાવે
થેંક્યુ-સોરી કહી કહી કોઈ
કેટલું કામ ચલાવે ?
ખમણ ઢોકળાં કામ ન આવે
પિત્ઝા – બર્ગર ભાવે-

હાય-બાયની દુનિયા, અહીંઆ
માવતર મમ્મી-ડેડ
મોટરબાઈક વગરનું યૌવન
અહીંઆ વેરીબેડ
ઢોરની હાફક નવરા બેઠા
રોજ ચૂંઈગ-ગમ ચાવે.

ગામડે, ફૂલ ગમે તે ધરીએ
પ્રેમનો થાય સ્વીકાર
અહીંઆ ફૂલના રંગની સાથે
નીકળે અર્થ હજાર
માણસ તો ઠીક, ફૂલ ગૂંચવે
કઈ રીતે કોઈ ફાવે ?

– તુષાર શુક્લ

કાજળભર્યા નયનનાં – અમૃત ‘ઘાયલ’

ઑગસ્ટ ૧૮, ૨૦૦૬ માં પહેલા મુકેલી આ ગઝલ આજે મનહર ઉધાસના સ્વરમાં…..

arai56

સ્વર : મનહર ઉધાસ

કાજળભર્યા નયનનાં કામણ મને ગમે છે,
કારણ નહીં જ આપું કારણ મને ગમે છે.

લજ્જાથકી નમેલી પાંપણ મને ગમે છે,
ભાવે છે ભાર મનને, ભારણ મને ગમે છે.

જીવન અને મરણની હરક્ષણ મને ગમે છે,
એ ઝેર હોય અથવા મારણ મને ગમે છે.

ખોટી તો ખોટી હૈયાધારણ મને ગમે છે,
જળ હોય ઝાંઝવાનાં તો પણ મને ગમે છે.

હસવું સદાય હસવું, દુ:ખમાં અચૂક હસવું,
દીવાનગીતણું આ ડહાપણ મને ગમે છે.

આવી ગયાં છો આંસુ, લૂછો નહીં ભલા થઇ,
આ બારેમાસ લીલાં તોરણ મને ગમે છે.

લાવે છે યાદ ફૂલો છાબો ભરી ભરીને,
છે ખૂબ મહોબતીલી માલણ, મને ગમે છે

દિલ શું હવે હું પાછી દુનિયા ય પણ નહીં દઉં,
એ પણ મને ગમે છે, આ પણ મને ગમે છે.

હું એટલે તો એને વેંઢારતો રહું છું,
સોગંદ જિંદગીના! વળગણ મને ગમે છે.

ભેટ્યો છું મોતને પણ કૈં વાર જિંદગીમાં!
આ ખોળિયાની જેમ જ ખાંપણ મને ગમે છે!

‘ઘાયલ’, મને મુબારક આ ઊર્મિકાવ્ય મારાં,
મેં રોઇને ભર્યા છે, એ રણ મને ગમે છે.

કાનુડાના બાગમાં

સ્વર : સરોજબેન ગુદાણી
સંગીતકાર : ?
ગુજરાતી ફિલ્મ : વીર ચાંપરાજવાળો (૧૯૭૫)

સ્વર/સંગીત : હેમંત ચૌહાણ

એ…કાનુડાના બાગમાં (૨)
ચંપો ને ચંપે આવ્યાં છે ફૂલ.

ફૂલ કેરે સાહેલડી તે સાયબો મારો માને નહીં કેમ.
કેમ બોલે રે તારા દિલડાં ઉદાસીમાં છે….
એ…વાલા મને ઉતારામાં ઓરડા ને કાંઈ મેડીના મોલ
મોલ કેરે સાહેલડી તે સાયબો
મારો માને નહીં કેમ…કેમ.

એ…સાજનને ભોજન લાપશીને કં કઢિયેલ દૂધ,
દૂધ કેરે સાહેલડી તે સાયબો મારો માને નહીં કેમ…કેમ.
એ…પ્રીતમને પોઢણ ઢોલીયાને કાંઈ હિંડોળા ખાટ,
ખાટ કેરે સાહેલડી તે સાયબો મારો માને નહીં કેમ…કેમ.

એ…કાનુડાના બાગમાં (૨)
ચંપો ને ચંપે આવ્યાં છે ફૂલ.

રહેજો મારી સાથે સાજન – મુકેશ જોશી

સ્વર : રેખા ત્રિવેદી, ઉદય મઝુમદાર
સંગીત : ઉદય મઝુમદાર
કાવ્યસંગીત : ઘેલી વસંત (૨૦૦૬)

રહેજો મારી સાથે સાજન, રહેજો મારી સાથે
હોવ તમે તો સૂરજ સાથે, ઊગું હુંય પ્રભાતે.

કૉલ દીધા જીવનના સજની,
મેઘધનુષના ઘરમાં પેસી જોશું મીઠા સપનાં.
રહેજો મારી સાથે સાજન….

સાજન મારી આભ તમારી આંખોથી છલકાતું,
એક જ મીઠી નજરે મારું જોબનીયું મલકાતું.
ખુશ્બુ ખુશ્બુ થઇ જાતું આ જીવન વાતે વાતે.
રહેજો મારી સાથે સાજન….

ભૂલ ન નાનું ગામ ને મારા ગામની છે તું રાણી,
વ્હાલ ભરેલો દરિયો એનું માપું હું કેમે પાણી.
જળમાં રમતી માછલીઓ શી આંખની તારી રટના.
રહેજો મારી સાથે સાજન….

પ્રીતની મોસમ તમે કહ્યું તો હૈયે આવી બેઠી,
મારે માટે તડકાની તે આવન-જાવન વેઠી.
આપણી હોડી પાર થવાની, હરીનો હાથ છે માથે.
રહેજો મારી સાથે સાજન….

– મુકેશ જોશી

વહેલી પરોઢનો વાયરો વાયો – અવિનાશ વ્યાસ

સ્વર : લતા મંગેશકર
સંગીત : અવિનાશ વ્યાસ
ગુજરાતી ફિલ્મ : નારી તું નારાયણી (૧૯૭૮)
આલ્બમ : એક રજકણ સૂરજ

વહેલી પરોઢનો વાયરો વાયો….
છેલછબિલો આયો, રંગરસિયો આયો,
એવા વાવડ લાયો, વાવડ લાયો, વાવડ લા….યો
વહેલી પરોઢનો વાયરો વાયો….

બીજમાં ચંદરમાં જેવી ભમ્મર છે વાંકડી,
મરી મરી જાવ એવી મારકણિ આંખડી,
હો….હારે શરમાયો, હારે શરમાયો.
વહેલી પરોઢનો વાયરો વાયો…..

લુચ્ચો એવો સેંથાનાં કંકુમાં સંતાયો,
ચોર કેવો બંગડીનાં બંધને બંધાયો,
હો….આનંદ છવાયો,આનંદ છવાયો.
વહેલી પરોઢનો વાયરો વાયો….

બાંધી હું લઇશ એને પાલવનાં છેડે,
સંતાડિ રાખુ એને કરી કંદોરા કેડે,
હો….મનમાં સમાયો, મનમાં સમાયો
વહેલી પરોઢનો વાયરો વાયો….

– અવિનાશ વ્યાસ

આપણો ઘડીક સંગ – નિરંજન ભગત

આ ટૂંકા જીવનને પ્રિયજનના સંગમાં માણી લેવાની વાત નિરંજન ભગત બહુ ઉત્તમ રીતે કરે છે. દરેક સંબંધમાં ઉતરાવ ચડાવ તો આવે જ છે. એવા વખતે કવિ કહે છે – હૈયાનો હિમાળો ગાળી ગાળીને વહશું હેતની ગંગ ! ને છેલ્લે ગુજરાતી કવિતાની અવિસ્મરણીય પંક્તિઓમાંથી એક આવે છે – એકબીજાને જીતશું, રે ભાઈ,જાતને જાશું હારી ! આ ગીત હંમેશા મનને સંતોષ અને આનંદ આપી જાય છે. (આભાર – લયસ્તરો.કોમ)

સ્વર : હેમા દેસાઇ, આશિત દેસાઇ
સંગીત : આશિત દેસાઇ

સ્વર : શ્યામલ સૌમિલ મુન્શી
સ્વરાંકન : હરિશ્વંદ્ર જોશી
આલબમ : સંગત

.

કાળની કેડીએ ઘડીક સંગ
રે ભાઈ, આપણો ઘડીક સંગ;
આતમને તોય જનમોજનમ લાગી જશે એનો રંગ !

ધરતી આંગણ માનવીના આ ઘડીક મિલનવેળા,
વાટમાં વચ્ચે એક દી નકી આવશે વિદાયવેળા!
તો કેમ કરીનેય કાળ ભૂલે ના એમ ભમીશું ભેળા !
હૈયાનો હિમાળો ગાળી ગાળીને વહશું હેતની ગંગ !

પગલે પગલે પાવક જાગે ત્યાં ઝરશું નેનની ઝારી,
કંટકપથે સ્મિતવેરીને મ્હોરશું ફૂલની ક્યારી;
એકબીજાને જીતશું, રે ભાઈ,જાતને જાશું હારી !
ક્યાંય ના માય રે આટલો આજ તો ઉરને થાય ઉમંગ !

– નિરંજન ભગત

મોરલી તે ચાલી રંગ રૂસણે રે

સ્વર – આશા ભોસલેં
સંગીત – ?

સ્વર – દિવાળીબેન ભીલ
સંગીત – ?

મોરલી તે ચાલી રંગ રૂસણે રે
એને કોણ મનાવા જાય રે રંગ મોરલી

એને સસરો મનાવવા જાય રે રંગ મોરલી
સસરાની વાળી હું તો નહીં રે વળું રે
હાં, હંઅં, હોવે
હું તો મારે મહિયર જઈશ રંગ મોરલી…

એને જેઠ મનાવવા જાય રે રંગ મોરલી
જેઠની વાળી હું તો નહીં રે વળું રે
હાં, હંઅં, હોવે
હું તો મારે મહિયર જઈશ રંગ મોરલી…

એને પરણ્યો મનાવવા જાય રે રંગ મોરલી
પરણ્યાની વાળી હું તો ઝટ વળું રે
હાં, હંઅં, હોવે
હું તો મારે સાસર જઈશ રંગ મોરલી…

મોરલી તે ચાલી રંગ રૂસણે રે….

વાત શું કરે – કૃષ્ણ દવે

નાનકુડા એક ઝાડવાએ પણ ભરબપ્પોરે ધોમધખેલા તડકાને જઇ સાવ મોઢામોઢ કઇ દીધુ કે –
વાત શું કરે ?
એમ તમારા કહેવાથી કાંઇ પાંદડુ ખરે ?

પડછાયા ને છાંયડા વચાળ હોય છે કેવો ભેદ જાણો છો ?
હાંફતા હોઠે હાશ બોલાતુ હોય ને એમાં હોય છે આખ્ખો વેદ જાણો છો ?
એકલી લૂ ના આમ ફૂંફાડા મારવાથી કાંઇ મૂળ પેટાવી ડાળીએ ડાળીએ પ્રગટાવેલા કોઇના લીલા
દિવાડા ઠરે ? વાત શું કરે ?

કેટલી વખત પૂછતા રહેશો ઉઘડી જતુ હોય છે શું દાળીઓની રંગીન છટામાં ?
અકળાયેલો આકરો સૂરજ અમથો કદિ ખાબકે લીલીછમ ઘટામાં ?
પાર પેલેથી લ્હેરખી સાથે એ ય નીંરાતે બેસવા આવેલ ટહુકાઓનુ કરવા સ્વાગત કોઇ કદિ કાંઇ
ઝાંઝવા ધરે ? વાત શું કરે ?

તડકામાંથી તરણુ બની કોકની ચાંચે જીવ અડોઅડ જઇ ગુંથાઇ તો જોજો
પાંદડુ નાનુ મર્મરીને ગીત મજાનું ગવડાવે ઇ દિલથી જરા ગાઇ તો જોજો
આપણી ઉપર આંખ મીચીને આમ મુકેલા એકલા આ વિશ્વાસની ડાળે, ઝૂલતા માળે, કોઇના નાના –
સપના શું કાઇ હિબકા ભરે ? વાત શું કરે ?

– કૃષ્ણ દવે