(કબીર-વડ…. Photo : JDRoche.Com)
ઘરમાં ઊભા જડની માફક
દર્પણની એક તડની માફક
ડાળ બટકતી જોયા કરીએ
સમય ઊભો છે થડની માફક
હું જ મને અથડાતો રહેતો
ઘરમાં છું સાંકડની માફક
આડેધડ ઊગી નીકળ્યા છે
સ્મરણો તારાં ખડની માફક
મારી ધરતી પર ફેલાયા
શબ્દો કબીર-વડની માફક
– મનોજ ખંડેરિયા
સ્વર : રેખા ત્રિવેદી
સ્વરકાર – ?
.
ટહુકો ફાઉન્ડેશનના સુર શબ્દની પાંખે કાર્યક્રમમાં માધ્વી મહેતાના સ્વરમાં સાંભળો.
તમે થોડું ઘણું સમજો તો સારું
કે રાજ વહેતા વાયરાને કેમ કરી વારુ
વહેતા વાયરાને કેમ કરી વારુ
ધારી ધારીને તમે બોલ્યા બે વેણ
એની અણધારી ચોટ ઉરે લાગી
જેનાં શમણામાં મીઠી નીંદર મ્હાણી’તી
એની ભ્રમણામાં રાતભર જાગી
ભર્યા ઘરમાં હું કેમ રે પોકારું હો રાજ — તમે થોડું
આપણી તે મેડીએ રે આપણ બે એકલા
ને ફાવે તેવી તે રીતે મળજો
મોટા નાનામાં મારે નીચા જોણું છે
રહો અળગા કે વાટ ના આંતરજો
મોટા ઘરની હું નાની વહુવારુ હો રાજ — તમે થોડું
કવિ શ્રી વિપિન પરીખ હવે આપણી વચ્ચે નથી રહ્યા..!! એમને આપણા સર્વ તરફથી શ્રધ્ધાંજલી સાથે માણીએ એમનું આ ખૂબ જ જાણીતું કાવ્ય..! મને યાદ છે… ઘણા વર્ષો પહેલા ચિત્રલેખામાં આ કાવ્ય વાંચ્યું હતું – અને ત્યારથી જ હ્રદય પર અંકિત થઇ ગયેલું..! કાવ્યનું શિર્ષક તો હમણાં હમણાં બીજા બ્લોગ પર વાંચ્યું ત્યારે જાણ્યું.. મને તો હંમેશા આ કાવ્ય – મને મારી બા ગમે છે – એ શબ્દોથી જ યાદ રહ્યું છે..!
મને મારી ભાષા ગમે છે
કારણ બાને હું બા કહી શકું છું.
‘મમ્મી’ બોલતાં તો હું શીખ્યો છેક પાંચમા ધોરણમાં.
તે દિવસે ખૂબ રોફથી વાઘ માર્યો હોય એમ
મેં ‘મમ્મી’ કહીને બૂમ પાડેલી.
બા ત્યારે સહેજ હસેલી –
કારણ બા એક સાદો પોસ્ટકાર્ડ પણ માંડ માંડ લખી શકતી.
બા બેંકમાં સર્વિસ કરવા ક્યારેય ગઈ નહોતી અને
રાત્રે ‘લાયન્સ’ પાર્ટીમાં ગઈ હોય એવું યાદ પણ નથી.
બા નવી નવી ‘ડિશ’ શીખવા ”માં ગઈ નહોતી
છતાં ઈંગ્લિશ નામ ખડક્યા વગર એ થાળીમાં જે મૂકતી
તે બધું જ અમૃત બની જતું.
મને મારી ભાષા ગમે છે,
કારણ મને મારી બા ગમે છે.
-વિપિન પરીખ
મરીઝ સાહેબને એમની પૂણ્યતિથિના દિવસે આ એમની ખૂબ જ જાણીતી ગઝલ માણીને યાદ કરીએ..!
******
એ રીતે એ છવાઈ ગયાં છે ખયાલમાં;
આવેશને ગણી મેં લીધો છે વહાલમાં.
તારા વચનનો કેટલો આભાર માનીએ,
વરસો કઠણ હતાં તે ગયાં આજકાલમાં.
સારું છે એની સાથે કશી ગુફતગૂ નથી,
નહિતર હું કંઈક ભૂલ કરત બોલચાલમાં.
કરતો હતો જે પહેલાં તે પ્રસ્તાવના ગઈ,
લઈ લઉં છું એનું નામ હવે બોલચાલમાં.
લય પણ જરૂર હોય છે મારી ગતિની સાથ,
હું છું ધ્વનિ સમાન જમાનાની ચાલમાં.
મુજ પર સિતમ કરી ગયા મારી ગઝલના શેર,
વાંચીને એ રહે છે બીજાના ખયાલમાં.
એ ‘ના’ કહીને સહેજમાં છૂટી ગયા ‘મરીઝ’,
કરવી ન જોઈતી’તી ઉતાવળ સવાલમાં.
– મરીઝ
આજે ખુશ છું
કેમ, એ તો નથી સમજાતું.
આ ખુશીનો
સ્નેપશોટ લઈ
મઢાવી
સૂવાના ઓરડામાં ટાંગી શકાય તો?
* * *
કવયિત્રીનું આ પ્રથમ કાવ્ય છે… જેનાં વિશે એમનાં જ શબ્દોમાં:
“ક્ષણનાં આનંદને શાશ્વતીમાં મઢી લેવાની એમાં વાત છે. એની પહેલી જ પંક્તિ ખૂબ સૂચક છે. આજે ખુશ છું. એનો અર્થ એવો કે ગઈ કાલે નહોતી. આ ખુશી કદાચ મને પહેલી વાર શબ્દ ફૂટ્યો હોય એની પણ હોય. પણ કાવ્યમાં સ્નેપશોટ લઈને સૂવાના ઓરડામાં ટાંગવાની જે વાત આવે છે એમાં કદાચ મારા જીવનની કોઈ વ્યથા પણ ડોકાઈ હોય તો હોય. આમ અકસ્માતે જ છ પંક્તિનું કાવ્ય મારી કાવ્યસૃષ્ટિના વિષયને અને અભિવ્યક્તિને પ્રગટ કરતું જાણે કે બાયફોકલ (bifocal) કાવ્ય થઈ ગયું.”
***
(આભાર – ઊર્મિસાગર.કોમ)
Happy Birthday Mummy……આ ગીત ખાસ મમ્મી માટે મારા તરફથી 🙂
(બાઇજી અને તેનો બેટડો)
સ્વર – અનાર કઠિયારા (?)
સ્વરાંકન – દક્ષેશ ધ્રુવ
.
બાઇજી! તારો બેટડો મુંને ઘડી ઘડીમાં ખીજવે.
હું મૂઇ રંગે શામળી ને લાડ માં બોલવા જઉં,
હાલતાં ચાલતાં બોલ વ્હાલપના પરણ્યાજીને કઉં.
બાઇજી! તારો બેટડો મુંને કોયલ કહીને પજવે!
બાઇજી! તારો બેટડો મુંને ઘડી ઘડીમાં ખીજવે.
જરાક અમથી ભૂલ ને પછી પરણ્યો મારે મ્હેણું,
આંસુનાં ઝરણાંની સાથે ભવનું મારે લેણું.
બાઇજી! તારો બેટડો મારી આંખે ચોમાસું ઊજવે!
બાઇજી! તારો બેટડો મુંને ઘડી ઘડીમાં ખીજવે.
મોલ ભરેલા ખેતરમાં નહીં પતંગિયાનો પાર,
નજરું નાં અડપલાંનો છે મહિમા અપરંપાર !
બાઇજી! તારો બેટડો મારા ગાલ ને છાના ભીંજવે!
બાઇજી! તારો બેટડો મુંને ઘડી ઘડીમાં રીઝવે !
– લાલજી કાનપરિયા
સ્વર : રેખા-સુધીર ઠાકર
આજ ગરબે રમે છે દેવ-દેવી સંગે
રામ સીતા ભવાની ક્હાન હર હર ગંગે
રાત પૂનમ તણી છે ચાંદની જામી છે
છે રંગાયા અહીં સૌ જોગણીને રંગે
રામ સીતા ભવાની ક્હાન હર હર ગંગે
રાસ ગરબા ને તાંડવ ઢોલ ડમરું ઝાંઝર
સૌ ચડ્યા છે અહીં તો આજ જાણે જંગે
રામ સીતા ભવાની ક્હાન હર હર ગંગે
આ અલૌકિક રમતનું જો મળે દર્શન તો
પાર સૌ કોઇ પડે છે કામ રંગે ચંગે
રામ સીતા ભવાની ક્હાન હર હર ગંગે
આ ગીત કહો કે ગરબો… પંખીઓના કલબલાટ અને વાંસળીના સૂરની સાથે શરૂઆત એવી મઝાની થાય જાણે ભર બપોરે પણ પરોઢનો વાયરો અડકી જાય…!! અને મહીડા લ્યો રે… ની સાથે સાથે જાણે આપોઆપ જ કમર અને પગ થરકવા લાગે.!!
સ્વર – હેમા દેસાઇ
સંગીત – ગૌરાંગ વ્યાસ
.
હે મહીડા લ્યો રે…
હે મહીડા લ્યો.. રે…
હે મહીડા લ્યો… રે…
ઉગતા પરોઢનો ટાઢો ટાઢો વાયરો
મહીયારણ મહી વેચવા જાય રે
માથે મટુકી મેલી..
સુરત સાંવરી, લીલી પીળી પામરી
વાયરે વિંઝાતી જાય રે
માથે મટુકી મેલી..
હો મહીડા લ્યો રે…
માથે મટુકી મેલી
ઉગતા સૂરજની છડી રે પોકારતો
બોલે રે મોર… બોલે રે મોર…
ગામને જગાડતો ઘરરર ઘરરર
ઘંટીનો શોર… ઘંટીનો શોર…
સાકરીયા સાદનો થાતો રે ઝણરો
આથમતા અંધારામાં ઝાંઝરનો ઝણકો
શેરીઓમાં પડઘા પથરાય રે..
માથે મટુકી મેલી
ઉગતા પરોઢનો ટાઢો ટાઢો વાયરો
મહિયારણ મહિ વેચવા જાય રે
માથે મટુકી મેલી
હો મહીડા લ્યો રે…
મહીડા લ્યો.. રે…
મહીડા લ્યો… રે…
ગાવલડીની કોટે, ઘંટડીયું રે વાગતી
વ્હાલાની વાંસળી ગામને જગાડતી
હું યે મીઠી ને મારા માખણીયા મીઠા
રૂપ તો અમારા એવા, કોઇએ ના દીઠા
મરક મરક મુખલડું મલકાય રે
માથે મટુકી મેલી
ઉગતા પરોઢનો ટાઢો ટાઢો વાયરો
મહિયારણ મહિ વેચવા જાય રે
માથે મટુકી મેલી
હો મહીડા લ્યો રે…
મહીડા લ્યો.. રે…
મહીડા લ્યો… રે…
સ્વર : શીલા શેઠીયા
(એક વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી… ફોટો : વેબ પરથી)
એક વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી,
મારી અંબેમાંના ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
માએ પહેલે પગથીયે પગ મૂક્યો,
માની પાની સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
માએ બીજે પગથીયે પગ મૂક્યો,
માનાં ઘૂંટણ સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
એક વણઝારી…
માએ ત્રીજે પગથીયે પગ મૂક્યો
માનાં ઢીંચણ સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
એક વણઝારી…
માએ ચોથે પગથીયે પગ મૂક્યો,
માના સાથળ સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
એક વણઝારી…
માએ પાંચમે પગથીયે પગ મૂક્યો,
માની કેડ સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
એક વણઝારી…
માએ છઠ્ઠે પગથીયે પગ મૂક્યો,
માની છાતી સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
એક વણઝારી…
માએ સાતમે પગથીયે પગ મૂક્યો,
માનાં ગળાં સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
એક વણઝારી…
માએ આઠમે પગથીયે પગ મૂક્યો,
માનાં કપાળ સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
એક વણઝારી…
માએ નવમે પગથીયે પગ મૂક્યો,
માનાં માથાં સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
એક વણઝારી…
આજે 13th October… એટલે કે, ફરી એકવાર અલ્પેશભાઇને ગમતા ગીતો સાંભળવાનું એક વધુ બહાનું 🙂 Happy Birhtday Bhai..!! અને અલ્પેશભાઇને ખુબ ગમતા ગીતો એટલે રિષભગ્રુપના ગરબા. આ નવરાત્રીની મૌસમમાં એ પણ તો વધુ યાદ આવતા હોય છે, બરાબર ને ?
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
