Category Archives: કાવ્યપ્રકાર

કાંડું મરડ્યું એણે….. – મનોહર ત્રિવેદી

સ્વરકાર : બ્રિજેન ત્રિવેદી.
સ્વર : નેહા ત્રિવેદી અને કોરસ

કાંડું મરડ્યું એણે,
રીસ કરી ને છોડાવ્યું તો
ઝબ દઈ ઝાલી નેણે.

શરમ મૂકી પાછળ આવી બેઉ બાજુ ની વાડ,
ડાળ નમાવી નીરખે ટગર ટગર આ નવરા ઝાડ ;
વળી વાયરે વાવડ વહેતાં કર્યાં, વહેતાં નદી નાં વ્હેણે
કાંડું મરડ્યું એણે

ચૂંટી ભરતાં પાણીથી પાતલડી થઇ ગઈ કેડ,
હું ય મુઈ ના કહી શકી કે, “આમ મંને કાં વેડ?”
પરવશ હું ખેંચાતી ચાલી, સમજું નહીં કે શેણે
કાંડું મરડ્યું એણે

– મનોહર ત્રિવેદી

અલ્લક મલ્લક લાગણીઓની ઝાલર વાગે – લાલજી કાનપરિયા

સ્વરકાર – દક્ષેશ ધ્રુવ
સ્વર – ઝરણા વ્યાસ

ટહુકાની ગઠડી ખોલે છલ્લક છલ્લક… Photo by Vivek Tailor

અલ્લક મલ્લક લાગણીઓની ઝાલર વાગે રણઝણ
ઝાકળ જેવી માંગણીઓની ઝાલર વાગે રણઝણ

ઝાડ વચાળે પંખી બોલે છલ્લક છલ્લક
ટહુકાની ગઠડી ખોલે છલ્લક છલ્લક
શ્વાસ શ્વાસમાં લાગણીઓની ઝાલર વાગે રણઝણ
અલ્લક મલ્લક લાગણીઓની ઝાલર વાગે રણઝણ

નભથી ઉતારે વાદળનું વરદાન ભીનું, તથાસ્તુ!
કાચી કાચી નીંદર માંગે સ્વપન ઉછીનું, તથાસ્તુ!
ખળખળ વહેતી ઝરણીઓની ઝાલર વાગે રણઝણ
અલ્લક મલ્લક લાગણીઓની ઝાલર વાગે રણઝણ

પતંગિયાનું ટોળું થઈ ને અવસર ઉડતા આવે મબલખ
રંગબેરંગી સપનાઓની ફાટ ભરીને લાવે મબલખ
ભીતર લખલખ લાગણીઓની ઝાલર વાગે રણઝણ
અલ્લક મલ્લક લાગણીઓની ઝાલર વાગે રણઝણ

– લાલજી કાનપરિયા

મને તો તમારી સદા યાદ આવે – આતશ ભારતીય

સ્વર – સ્વરાંકન : રાહુલ રાનડે

મને તો તમારી સદા યાદ આવે,
પ્રણયના પ્રસંગો બધા યાદ આવે.

તમે સાત સાગર તરીને ગયાં પણ,
અહીં તો તમારો હજી સાદ આવે

બધે આજ વાદળ છવાયા ગગનમાં,
ટહૂકો તમે તો જ વરસાદ આવે !

હવે રોજ એવી મિલનની મજા ક્યાં?
મિલનની મજા તો વિરહ બાદ આવે.

ન ‘આતશ’ પરાયો તમે પણ સમજશો,
કદી કામનો છે, કદી યાદ આવે !

૨૨/૦૯/૧૯૭૫ – આતશ ભારતીય

સાંભળ્યું…… – વિનોદ જોશી

સ્વરાંકન : આશિત દેસાઇ
સ્વર : આશિત – હેમા દેસાઇ

ઝુલ્ફમાં ભૂલી પડેલી આંગળી, તેં સાંભળ્યું ?
રાતભરનો થાક લઈ પાછી વળી, મેં સાંભળ્યું.

આંગળી ખંડેરનો હિસ્સો નથી, તેં સાંભળ્યું ?
છે હવે ગુલમહોરની કળી, મેં સાંભળ્યું.

ટેરવે ઘેઘુર સન્નાટો હતો, તેં સાંભળ્યું ?
દરબદર વાગે હવે ત્યાં વાંસળી, મેં સાંભળ્યું.

છે ઉઝરડા મખમલી આકાશમાં, તેં સાંભળ્યું ?
આ નખોનું નામ હિંસક વીજળી, મેં સાંભળ્યું.

સાવ બરછટ એ બધો વિસ્તાર છે, તેં સાંભળ્યું ?
એટલે જ ત્યાં સ્પર્શની લાશો ઢળી, મેં સાંભળ્યું.

આ અજાણ્યો દેશ માફક આવશે, તેં સાંભળ્યું ?
એક જાણીતી ગલી અહિંયા મળી, મેં સાંભળ્યું.

આપણું મળવું ગઝલ કહેવાય છે, તેં સાંભળ્યું ?
કાફિયા ઓઢી ફગાવી કામળી, મેં સાંભળ્યું.

– વિનોદ જોશી

(શબ્દો માટે આભાર – taramaitrak)

એક દિવસ – લાલજી કાનપરિયા

Red Wiskered Bulbul

(Red Wiskered Bulbul ~ સિપાહી બુલબુલ @ ડૉ. વિવેક ટેલરના ઘર-આંગણે, 27-04-2009)

એક દિવસ એક પંખી આવી વળગણી પર ઝૂલ્યું ત્યાં તો ઘર આખુંયે હલચલ હલચલ
એક દિવસ પંખીએ બોળી ચાંચ ઠીબના પાણીમાં તો ઘર આખ્ખું ઝરણાની કલકલ

આળસ મરડી ઉંબર જાગ્યું, આળસ મરડી ઘર જાગ્યું જે આળસ મરડી હવાય જાગી
તોરણમાં ગૂંથેલાં ફૂલો ફટોફટ ઊઘડી ગયાં ને મ્હેક બધે પ્રસરવા લાગી.

એક દિવસ પંખીએ ફળિએ પાંખ ધૂળમાં ફફડાળી તો ઘર આખુંએ જલજલ જલજલ
એક દિવસ એક પંખી આવી વળગણી પર ઝૂલ્યું ત્યાં તો ઘર આખુંયે હલચલ હલચલ

એકબીજાને છાનીમાની ભીંત કાનમાં કહેતી કે આ રઢિયાળું કોણ આવ્યું છે?
રંગબેરંગી પીંછા સાથે રંગબેરંગી ગીતોનેય ફાંટ ભરીને લાવ્યું છે !

એક દિવસ એક પંખી આવી જરીક અમથું ટહુક્યું ત્યાં તો ઘર આખુંએ કલબલ કલબલ
એક દિવસ એક પંખી આવી વળગણી પણ ઝૂલ્યું ત્યાં તો ઘર આખુંએ હલચલ હલચલ.

ઓચિંતાનું ઘર એની ઘરવટ ભૂલીને પતંગિયું થૈ ઊડવા લાવે આલ્લે, આલ્લે !
અટકળના જંગલને વીંધીં તેજીલો તોખાર થઈને મન પણ ભાવે આલ્લે, આલ્લે !

એક દિવસ એક પંખી આવી ફળિયે ચણવા લાગ્યું ત્યાં તો ઘર આખુંયે મંગલ મંગલ !
એક દિવસ એક પંખી આવી વળગણી પર ઝૂલ્યું ત્યાં તો ઘર આખુંયે હલચલ હલચલ.

– લાલજી કાનપરિયા

सांवरे रंग राची – मीरांबाई

સ્વર – લતા મંગેશકર
સંગીત – હ્રદયનાથ મંગેશકર
આલબ્મ – ચલા વાહી દેશ (૧૯૬૯)

सांवरे रंग राची
राणा, मैं तो सांवरे रंग राची.
हरि के आगे नाची,
राणा, मैं तो सांवरे रंग राची.

एक निरखत है, एक परखत है,
एक करत मोरी हांसी,
और लोग मारी कांई करत है,
हूं तो मारा प्रभुजीनी दासी … सांवरे रंग

राणो विष को प्यालो भेज्यो,
हूं तो हिम्मत की काची,
मीरां चरण नागरनी दासी
सांवरे रंग राची … सांवरे रंग

– मीरांबाई

હરી પર અમથું અમથું હેત – રમેશ પારેખ

હમણાં ૧૭ મે ના દિવસે કવિ શ્રી રમેશ પારેખની પુણ્યતિથી ગઇ. ‘છ અક્ષરનું નામ’ એ આપણી વચ્ચેથી વિદાય લીધીને સાત વર્ષ થયા. એમની ખોટ તો ગુજરાતી કવિતા જગતને હંમેશા સાલશે. આજે કવિશ્રીને એમના પોતાના અવાજમાં એમની આ કવિતા સાંભળીને શ્રધ્ધાંજલી આપીએ.

vishn33

(હરી પર અમથું અમથું હેત…  ફોટોઃ વેબ પરથી)

હરી પર અમથું અમથું હેત,
હું અંગુઠા જેવડી ને મારી વ્હાલપ બબ્બે વેંત.

અમથી અમથી પૂજા કરું ને અમથા રાખુ વ્રત,
અમથી અમથી મંગળ ગાઉં, લખુ અમસ્તો ખત;
અંગે અંગે અમથી અમથી અગન લપેટો લેપ,
હરી પર અમથું અમથું હેત.

‘અમથું અમથું બધુ થતું તે તને ગમે કે નઈં?’
એમ હરીએ પૂછ્યું ત્યારે બહુ વિમાસણ થઈ;
કોઈ બીજુ પૂછત તો એને ઝટપટ ના કહી દેત,
હરી પર અમથું અમથું હેત.

– રમેશ પારેખ

એક અચંબો – સુંદરમ્

મેં એક અચંબો દીઠો,
દીઠો મેં ઘર ઘર કૃષ્ણ કનૈયો,
હૃદય હૃદય મેં રાધા દીઠી
હું બન્યો મુગ્ધ નરસૈયો

મેં વન વન વૃંદાવન દીઠાં,
મેં તરુ તરુ દીઠી વૃંદા,
મેં પર્ણ પર્ણમાં વૃંદા કેરાં
દીઠાં નંદ જસોદા. – મેં એક..

મેં નદીનદીમાં દીઠી યમુના,
મેં દ્રુહ દ્રુહ દીઠો કાલિ.
મેં પળપળ દીઠી કાલિ દહંતી
કાલી મહાકરાળી. – મેં એક..

મેં નયન નયનમાં ઉદ્ધવ દીઠા,
શયન શયન હરિ પોઢ્યા.
મેં અખિલ વ્યોમ પયસાગર દીઠો,
મેં અંગ અંગ હરિ ઓઢ્યા. – મેં એક..

મોકલું – હનીફ સાહિલ

આંખોમાં તરવરે છે તે ભીનાશ મોકલું,
આ ખાલી ખાલી સાંજ ને આકાશ મોકલું.

તારા વગર હયાતીના કાચાં અધૂરા સ્વપ્ન,
રૂંવે રૂંવે ડસે છે તે એહસાસ મોકલું.

તુજને ગમે તો મોકલું ખાલીપણાના ફૂલ
અથવા વળાંકે ઊભેલો વિશ્વાસ મોકલું.

વાંચી તો કેમ શકશે તું શાહીની વેદના,
ઉકલી શકે તો લોહીનો અજવાસ મોકલું.

– હનીફ સાહિલ

ભલા માણસ – પ્રણવ પંડ્યા

શું કરવાને પીડાવાનું? શું કરવો ગમ ભલા માણસ,
સતત અંધારપટ પણ ક્યાં રહે કાયમ ભલા માણસ.

હવે નાહક જુએ છે અધખૂલેલી બારીઓ પાછળ,
તને તાકી રહ્યું એ છે ભ્રમ ભલા માણસ.

દીવાલો સાવ પોલી છે, કદી પડઘો નહીં પાડે,
કરી દે બંધ તારા સ્નેહની સરગમ ભલા માણસ.

ઘણી છે વાટ નાની ને દીવે દિવેલ પણ ઓછું,
ને તારા ભાગ્યમાં છે મેઘની મોસમ ભલા માણસ.

તું પ્રગટાવીને પોતાને ઉજાળી દે દિશા સઘળી,
તને વધતી જતી વેદનાના સમ ભલા માણસ.

– પ્રણવ પંડ્યા