આજે ભાઇબીજ… રક્ષાબંધન પર જેટલો ભાઇ-બહેનના હેતનો મહિમા ગવાય છે, એટલે ભાઇબીજ પર નથી સંભળાતો… કદાચ દિવાળીની મઝા માણી, ચકરી ઘુઘરા ખાઇને અથવા વેકેશન માણીને લોકો થાકી જતા હશે? 🙂

ખાસ નોંધઃ આ કવિતા મોકલનાર શ્રી વસંતભાઇ શેઠનો ખૂબ ખૂબ આભાર. દિવાળી વિષેના ગીતની માંગણી બે વર્ષ પહેલા ટહુકો પર કરી હતી, એમણે એ જાણીને ખાસ દિવાળીના દિવસે આ ગીત મોકલ્યુ!

આજે ટહુકો પર – દિવાળી અને ભાઇ-બહેનને સાથે યાદ કરીએ.. અને ગીતની પ્રસ્તાવના – ઇલાકાવ્યો વિશેની થોડી વાત – ધવલભાઇના શબ્દોમાં સીધેસીધું (આભાર – લયસ્તરો.કોમ – જ્યાં બીજા ઇલા કાવ્યો પણ માણવા મળશે)

ભાઈ-બહેનના સ્નેહને ચં.ચી.એ ઈલા કાવ્યો દ્વારા જેટલો ગાયો છે એટલો ગુજરાતીમાં બીજા કોઈએ ગાયો નથી. એમના ઈલા કાવ્યો ગુજરાતી ભાષાનું અનેરું ઘરેણું છે. મુગ્ધ સ્વપ્નસૃષ્ટિ અને કોમળ ભાવવિહારથી આ ગીતો શોભી ઊઠે છે. ઈલા કાવ્યોની પ્રસ્તાવનામાં ચં.ચી. આ કાવ્યો પાછળનો પોતાનો હેતુ એટલા સરસ શબ્દોમાં રજૂ કર્યો છે કે એ અહીં ટાંકવાનો મોહ જતો કરી શકતો નથી. – ધવલ શાહ

હું કુબેરદેવ હોઉં તો ઠેકઠેકાણે ઇમારતો બાંધી એને ‘ઈલા’ નામ આપું; (અરે હું વિશ્વકર્મા હોઉં તો -કે બ્રહ્મા જ હોઉં તો- નવી સૃષ્ટિ રચી એને ‘ઈલા’ નામ નહિ આપું ?); હું શિખરિણી હોઉં તો એકાદ ભવ્ય અને સુંદર ગિરિશૃંગ શોધી, ત્યાં ચડી એને ‘ઈલાશિખર’ નામ આપું; હું કોઈ મોટો સાગરખેડુ હોઉં તો એકાદ ખડક શોધી વહાણોને સાવચેત રહેવા ત્યાં એક નાજુક પણ મજબૂત દીવાદાંડી બાંધી એને ‘ઈલા દીવી’ નામ આપું અથવા તો હું એક મહાન વૈજ્ઞાનિક થાઉં તો જગતજ્યોતિમાંથી એકાદ નવું રશ્મિ શોધી એને ‘ઈલાકિરણ’ નામ આપું કે ખગોળમાં નવો જ ‘ઈલાતારો’ શોધું.

પરંતુ અત્યારે સંતોષે એવું તો આ જ છે. એક સ્મારક. આ તો રંક પ્રયાસ, ભગિનીહેતના ભવ્ય કર્મકાંડના ઉપનિષદ-સાહિત્યમાંથી એકાદ નજીવા શ્લોકનો ઉચ્ચારમાત્ર, ધ્વનિમાત્ર, શબ્દમાત્ર… – કવિ ચંદ્રવદન મહેતા

‘ઈલા, દિવાળી ! દીવડા કરીશું;
તારા સર્યા વ્યોમ થકી અહીં શું ?
કેવા ફટાકા આ અહીં ફૂટે છે !
આ કાનના તો પડદા તૂટે છે.’

‘સુણ્યા નથી તેં વીજના કડાકા ?
એ સ્વર્ગમાંના ફૂટતા ફટાકા !
ત્યાં વાદળવાદળીઓ અફાળી
સૌ દેવબાલો ઊજવે દિવાળી.’

‘તું બ્હેન જ્યારે કદી લે અબોલા,
ઝીલું ન તારાં વચનો અમોલાં;
મૂંગા ફટાકા દિલમાંહી ફૂટે
ને એ સમે તો ઉરતંતુ તૂટે.’

– ચંદ્રવદન મહેતા

સ્વર – સ્વરાંકન ઃ વિજલ પટેલ

પહેલો વરસાદ જેમ માટીને સ્પર્શે
એમ સ્પર્શે પવન તારી યાદનો

રોમરોમ આજ મારા પુલકિત થઇ રાચતા
આંખોથી છલકાતા ગીતે
હૈયાનાં ધબકારા થનગનતા નાચતા
તારી સોહામણી પ્રીતે

બાગમાં ઘૂમ્યા ને ખેતરમાં ઘૂમ્યા
ને પોંકની મીઠાશને મેં પીધી
વહેલી સવારની ગુલાબી ઠંડીમાં
હૂંફાળી ઓથ તારી લીધી

ઝરમર વરસાદમાં પલળ્યાની વેળ
હજુ મહેક્યા કરે છે આજ એવી
તેં દીધેલી વાત મેં સાચવી રાખી
નથી મારે એ કોઇને રે દેવી

સાથે મળીને જે બાંધ્યો છે પુલ
એ છે તારા ને મારા વિશ્વાસનો
જન્મોજનમનો આ ઋણાનુબંધ
નથી કેવળ સંબંધ અહીં શ્વાસનો

પહેલો વરસાદ જેમ માટીને સ્પર્શે
એમ સ્પર્શે પવન તારી યાદનો

કવિ – સ્વરકાર – ?
સ્વર – ગુલાબબેન ભક્ત

બા મેં તો બાગમાં બાંધી નિશાળ
કનુ મનુ જનુ છનુ આવ્યા’તા ભણવા
ત્યાં ચકલીઓ ભણવાને આવે છે ચાર
બા મેં તો બાગમાં બાંધી નિશાળ

નાની ખિસકોલી ભણવામાં પહેલી
આવે છબીલી સૌથી એ વહેલી
કાંઇ ના બોલે, એ સૌથી શરમાળ
બા મેં તો બાગમાં બાંધી નિશાળ

વચમાં ને વચમાં હું પોપટ બેસાડું,
વટમાં ને વટમાં હું સીટી વગાડું,
સીટી વગાડું ને લાગે નવાઇ…
બા મેં તો બાગમાં બાંધી નિશાળ

કલબલિયા કાબરને છેલ્લે બેસાડું,
કચકચ કરે તો એને આંખો દેખાડું,
ખોટું ન લાગે, ને મારું ન માર
બા મેં તો બાગમાં બાંધી નિશાળ

ત્યાં ચકલીઓ ભણવાને આવે છે ચાર
બા મેં તો બાગમાં બાંધી નિશાળ