Category Archives: કાવ્યપ્રકાર

Somebody’s Darling – Marie Ravenal de la Coste

સેનેટર ઓબામા(D) ને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન, વિશ્વની સૌથી મોટી પ્રમુખગત લોકશાહી(અમેરિકા) ના પ્રમુખ થવા બદલ.. પણ શું તમને ખબર છે કે, આ ચૂંટણીમાં પ્રમુખ પદ ના બે પ્રબળ દાવેદાર, સેનેટર ઓબામા(D) અને સેનેટર મૅક્કેઇન(R) માંથી, સેનેટર મૅક્કેઇન(R) એ વિયેટનામ નાં શીતયુધ્ધ(1959-1975) માં એક યોધ્ધા તરીકે ભાગ લીધો હતો ?

ચલો આજે એક એવા જ ઇતિહાસ ના એક યુધ્ધ નાં શૌર્યગીત વિષે વાત કરીએ. લગભગ દોઢ દાયકા પહેલા અમેરિકન ઇતિહાસમાં ખેલાયેલ, Civil Wars ની..

વળી, આ પહેલા ટહુકા પર અંગ્રેજી ગીતની એકમાત્ર પોસ્ટ આવી હતી.. https://tahuko.com/?p=414

એમાં એક નો વધારો !! આજે એક બહુ જ Rare ઑરિજિનલ ગીત – 1864 માં Elizabeth Knight & The Harvesters દ્વારા રેકોર્ડ થયેલ Album “Songs of the Civil War (1864)”, written by “Marie Ravenal de la Coste (1845-1936)” , Music by “John Hill Hewitt (1801-1890)” એવું – “કોઇનો લાડકવાયો” (ઝવેરચંદ મેઘાણી) નું ઓરિજિનલ ગીત Somebody’s Darling એનાં શબ્દો સાથે…

કદાચ, ટહુકાનાં વાચકો ને મૂળ ગીત, એ પણ દોઢ સદી પહેલાં રેકોર્ડ થયેલું, સાંભળવું ગમશે..એ પણ એકદમ, સરસ સ્વર અને સંગીત સાથે. (એના માટે આભાર માનવો રહ્યો આજની Technology નો, કે ગ્રામોફોન પર રેકોર્ડ થયેલા મૂળ ગીત થી MP3 સુધીનાં પરિવર્તન દરમિયાન, સ્વર અને સંગીત ની ગુણવત્તા અકબંધ રહી છે.)

Written by Marie Ravenal de la Coste (1845-1936)
Music by John Hill Hewitt (1801-1890)


Into the ward of the clean white-washed halls,
Where the dead slept and the dying lay;
Wounded by bayonets, sabres and balls,
Somebody’s darling was borne one day.

Somebody’s darling so young and so brave,
Wearing still on his sweet yet pale face
Soon to be hid in the dust of the grave,
The lingering light of his boyhood’s grace.

Somebody’s darling, somebody’s pride,
Who’ll tell his Mother where her boy died?

Matted and damp are his tresses of gold,
Kissing the snow of that fair young brow;
Pale are the lips of most delicate mould,
Somebody’s darling is dying now.

Back from his beautiful purple-veined brow,
Brush off the wandering waves of gold;
Cross his white hands on his broad bosom now,
Somebody’s darling is still and cold.

Give him a kiss, but for somebody’s sake,
Murmur a prayer for him, soft and low,
One little curl from his golden mates take,
Somebody’s they were once, you know,

Somebody’s warm hand has oft rested there,
Was it a Mother’s so soft and white?
Or have the lips of a sister, so fair,
Ever been bathed in their waves of light?

Somebody’s watching and waiting for him,
Yearning to hold him again to her breast;
Yet there he lies with his blue eyes so dim,
And purple, child-like lips half apart.

Tenderly bury the fair, unknown dead,
Pausing to drop on this grave a tear;
Carve on the wooden slab over his head,
“Somebody’s darling is slumbering here.”

– Marie Ravenal de la Coste (1845-1936)

તમે ગયા ને…. – ભીખુ કપોડિયા

તમે ગયાં ને આંગણિયે લીંપણમાં પાડી
હથેળીઓની ભાત નથી કલબલતી.

આંગણ ઢૂક્યો મોર પાધરો
થીજી ગયેલી ઓકળીઓની પાંખ નીરખી આભ જેવડો
એક નિસાસો નાંખે;

સવારમાં મુઠ્ઠી દાણા લઇ
તમે વેરતાં કલરવ ક્યાં? ને કેટકેટલી કીકીઓ એની
આંખોમાંથી શૂન્ય વેરતી તાકે?

– અને છીબમાં ન્હાઇ નિરાંતે ઊછળી પડતી
દીવાલ પર તે સૂરજ કેરી ક્યાં છે પેલી માછલીઓ ઝલમલતી?

બપોરના ઢળતી નેવેથી ઉંબર પર
તડકાની લો આ કરવત પાછી ઓકળીયાળી પાંખ
વ્હેરાતી ચાલી;

સાંજ પડ્યે તુલસીને પાનેપાન ઊગતા
સૂરજ આડે ક્યાંથી આંજુ કણકણતી બે
હથેળીઓની લાલી ?

અંધારાનું પતંગિયું પણ કેમ હોલવે
વણ પ્રગટેલા દીવા કેરી શગને મારી આંખોમાં હલબલતી?

તમે ગયા ને….

જલારામ ધૂન

સૌને અમારા તરફથી જલારામ જયંતિની ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છાઓ..!!

દાદા હો દીકરી….

સ્વર : સંગીત : કવિ : ????

(Photo by : Coolkarni)

.

દાદા હો દીકરી, દાદા હો દીકરી, વાગડમાં મ દેજો રે સૈ
વાગડની વઢીયારણ સાસુ દોહ્યલી રે, સૈયોં કે હમચી, સૈયોં કે હમચી
દાદા હો દીકરી, દાદા હો દીકરી

દીએ દળાવે મુને, દીએ દળાવે મુને, રાતલડીએ કંતાવે રે સૈ
પાછલે રે પરોઢીએ પાણી મોકલે રે, સૈયો કે હમચી, સૈયોં કે હમચી
દાદા હો દીકરી, દાદા હો દીકરી

ઓશીકે ઈંઢોણી વહુ, ઓશીકે ઈંઢોણી વહુ, પાંગતે સીંચણિયું રે સૈ
સામી તે ઓરડીએ, વહુ તારું બેડલું રે, સૈયો કે હમચી, સૈયોં કે હમચી
દાદા હો દીકરી, દાદા હો દીકરી

ઘડો બુડે નહિ, ઘડો બુડે નહિ, મારું સીંચણિયું નવ પૂગે રે સૈ
ઊગીને આથમિયો દિ કૂવા કાંઠડે રે, સૈયો કે હમચી, સૈયોં કે હમચી
દાદા હો દીકરી, દાદા હો દીકરી

ઊડતા પંખીડા વીરા, ઊડતા પંખીડા વીરા, સંદેશો લઈ જાજો રે સૈ
દાદાને કહેજો કે દીકરી કૂવે પડે રે, સૈયો કે હમચી, સૈયોં કે હમચી
દાદા હો દીકરી, દાદા હો દીકરી

કહેજો દાદાને રે , કહેજો દાદાને રે , મારી માડીને નવ કહેજો રે સૈ
મારી માડી બિચારી આંશુ સારશે રે, સૈયો કે હમચી, સૈયોં કે હમચી
દાદા હો દીકરી, દાદા હો દીકરી

કૂવે ન પડજો દીકરી, કૂવે ન પડજો દીકરી, તળાવે નવ પડજો રે સૈ
અંજવાળી તે આઠમનાં આણાં આવશે રે, સૈયો કે હમચી, સૈયોં કે હમચી
દાદા હો દીકરી, દાદા હો દીકરી

ડોસા ડોસીના જીવતરની વાત – ચંદ્રકાન્ત સાધુ

જીવતર આખ્ખુંય જાણે એવું વરસ્યાં કે જાણે એવું વરસ્યાં કે જાણે
તરસ્યાં ને તરસ્યાં રે આપણે

બસમાં બે બેસતાં અડોઅડ એવું કે અળગાં લાગ્યાનો ના વહેમ,
ડોસાડોસીને જોઇ લોકો બોલે છે : જાણે તાજાં પરણેલાંની જેમ,

તાળી દઇને પછી એવું મલક્યાં કે જાણે એવું મલક્યાં કે જાણે
છલક્યાં ને છલક્યાં રે આપણે.

ઉનાળે – શિયાળે – ચોમાસે આપણે તો બારમાસી વરસ્યાં’તાં હેત,
આખ્ખુંય આયખું એવું કોળ્યું કે જાણે લીલુંકુંજાર હોય ખેત,

પીંછાની જેમ પછી એવું ફરક્યાં કે જાણે એવું ફરક્યાં કે જાણે
વેળામાં સરક્યાં એ આપણે

જીવતર આખ્ખુંય જાણે એવું વરસ્યાં કે જાણે એવું વરસ્યાં કે જાણે
તરસ્યાં ને તરસ્યાં રે આપણે.

એકબીજા પાસે જઇને બેસવું – ભરત વિંઝુડા

સ્વર : પ્રીતિ ગજ્જર

સંગીત : ડો. ભરત પટેલ

.

એકબીજા પાસે જઇને બેસવું
કંઈ ખબર પડતી નથી કે ક્યાં જવું

હું કહું છું તે મને સમજાય છે
બહુ કઠિન છે અન્યને સમજાવવું

પંખીઓને ઊડતાં જોયા પછી
મનને આવડતું ગયું છે ઊડવું

એ ક્ષણે સળગી ગયો’તો હુંય પણ
છે ખબરમાં ખાલી તારું દાઝવું

એક દિ’ અખબાર કોરું આવશે
એક દિવસ થઇ જશે કંઈ ના થવું

—————
આ ગઝલનો છેલ્લો શેર વાંચી મને મુકુલભાઇનો આ શેર ચોક્કસ યાદ આવે ઃ

આજ કંઇ પણ નવું ન બન્યું
એ જ મોટા સમાચાર છે

ત્યારે હું ગઝલ જેવું લખું – ભરત વિંઝુડા

(the world famous Golden Gate Bridge in fog..)

હોય તું અન્યત્ર ત્યારે હું ગઝલ જેવું લખું
તું લખે છે પત્ર ત્યારે હું ગઝલ જેવું લખું

હોય તારા નામનાં ઘેરાયેલાં કૈં વાદળો
હોય એવું છત્ર ત્યારે હું ગઝલ જેવું લખું

શ્વાસમાં આવીને ઊતરી જઇ અને નાભિ મહીં
ધબકતું સર્વત્ર ત્યારે હું ગઝલ જેવું લખું

કયાં રહું ને ક્યાં વસાવું ગામ કંઇ નક્કી નહીં
અત્ર અથવા તત્ર ત્યારે હું ગઝલ જેવું લખું

તું અને તે આ અને પેલું બધું અંદર ધૂમે
થઇ અને એકત્ર ત્યારે હું ગઝલ જેવું લખું

જય જય ગરવી ગુજરાત – કવિ નર્મદ

આજે ૩૧ ઓક્ટોબર, આપણા વ્હાલા સરદાર પટેલનો જન્મદિવસ.. તો આજે ગુજરાતના પનોતા પુત્રને વ્હાલા એવા ગુજરાતના ગુણગાન ગાતું એક. ગુજરાતને ગુજરાત બનાવવામાં સરદારનો કેટલો મોટો ફાળો છે એ તો આપણે જાણીએ જ છીએ. આજે ફરી એમને હ્રદયપૂર્વક વંદન..!

(પહેલા ફક્ત એ ગીતની લિંક હતી ટહુકો પર, હવે એ ગીત ટહુકો પર જ ગુંજશે, એ પણ બે અલગ અલગ સ્વર સંગીત સાથે)

સ્વર: ??

.

જય જય ગરવી ગુજરાત !
જય જય ગરવી ગુજરાત,
દીપે અરૂણું પરભાત,
ધ્વજ પ્રકાશશે ઝળળળળ કસુંબી, પ્રેમશૌર્યઅંકીત;
તું ભણવ ભણવ નિજ સંતતિ સઉને, પ્રેમ ભક્તિની રીત –
ઊંચી તુજ સુંદર જાત,
જય જય ગરવી ગુજરાત.

Continue reading →

કવિતા – સુરેશ દલાલ

તને જ આપવા માટે મેં કેટલાયે સમયથી
મારી કવિતાની ડાયરીમાં એક ફૂલ મૂકી રાખ્યું હતું.
આજે અચાનક ઘણા વર્ષો પછી ડાયરી ખોલી ઃ
સુકાઇ ગયેલા ફૂલમાંથી હજીયે આવે છે તારી સ્મૃતિની સુગંધ.

– સુરેશ દલાલ

અમે દરિયો જોયો ને તમે યાદ આવ્યાં – ભાગ્યેશ જહા

સૌને નવા વર્ષની ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છાઓ…. નુતનવર્ષાભિનંદન… અને સાથે સોલીભાઇનું આ ગીત.. (શબ્દો સાથે પહેલા ટહુકો પર હતું, આજે નવા વર્ષ એમાં સ્વર-સંગીતની ભેટ ઊમેરી..)

એમ પણ, પરદેશમાં દિવાળી કરવી પડે, અને પરિવારજનો દેશમાં હોય, તો જ્યાં હોય ત્યાં દેશ અને ઘર યાદ આવે જ.. સાન ફ્રાન્સિસ્કોનો ‘Ocean Beach’ જોઇને ‘તિથલ’ અને ‘દેવકા’ યાદ આવે.. અને ‘Halloween’ ની વસ્તુઓ બજારમાં જોઇને વાપી બજારમાં (અને આમ તો દેશભરમાં) જોવા મળતા કોડીયા અને કરોટીના ઢગલા યાદ આવે..!!

———————————

એક સાંભળો અને બીજું તરત યાદ આવે, એવાં મને ઘણાં ગમતા બે ગીતો આજે… એક ટહુકા પર (પાન લીલું જોયું ને તમે યાદ આવ્યાં – હરીન્દ્ર દવે) , એક મોરપિચ્છ પર. અને બંને ગીતના શબ્દો પણ એવા છે.. કે તમને કદાચ બીજું ગીત યાદ આવે કે ના આવે…. પણ, કોઇક તો જરૂર યાદ આવી જ જાય….

.

અમે દરિયો જોયો ને તમે યાદ આવ્યાં
અમે દરિયો ખોયો ને તમે યાદ આવ્યાં

અમે દરિયાને તીર એક રેતીનો ઢગલો
તમે રેતીમાં સળવળતું પાણી

તમે દરિયાને વળગેલી ખારી ભીનાશ
અમે માછલીના સ્પર્શની વાણી

અમે રેતી જોઇ ને તમે યાદ આવ્યાં
અમે વાણી ખોઇ ને તમે યાદ આવ્યાં

અમે દરિયામાં ડુબેલી નદીઓના નામ
તમે નદીઓના ડુબેલા ગાન

અમે ડુબવાની ઘટનાનું ભુરું આકાશ
તમે વાદળમાં સાગરનું ભાન

નામ ડુબતું જોયું ને તમે યાદ આવ્યાં
આભ ઉગતું જોયું ને તમે યાદ આવ્યાં