Category Archives: કાવ્યપ્રકાર

આ પ્રથમ કદીય તે કદમ આ ડગમગ્યા નથી (ગીત) ~ સુરેશ દલાલ ~ સ્વરાંકન-સ્વરઃ પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાય

પ્રસ્તુત ગીતમાં કવિ સુરેશ દલાલની છટા પણ નોખી છે અને પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાયની તે સાવ અનોખી. પોતાની શૈલીથી જુદા થઈને આ બંને જણે કરેલું કમનીય કારસ્તાન કાબિલ-એ-દાદ છે. મદહોશ મિજાજમાં લખાયેલું અને અલ્લડ આવારગીમાં સ્વરાંકિત થયેલું ગીત જાણે Zen-G માટે તૈયાર થયું હોય એવું લાગે છે. વેલેન્ટાઈન ડે નિમિત્તે એકવીસમી સદીમાં વીસમી સદીની આ સુ.દ.– પિયુ  તાજગી માણીએ.

કવિઃ સુરેશ દલાલ
સ્વરાંકન-સ્વરઃ પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાય

આ પ્રથમ કદીય તે કદમ આ ડગમગ્યા નથીઃ
આંખથી હું રૂપનો શરાબ પીતાં પી ગયો!

ચરણને ચાલવા હવે હૂંફાળો તારો હાથ દે
નિશા અને નશા મહીં સુંવાળો તારો સાથ દે
હજી તરસ મટી નથી, હજી તરસ ઘટી નથી
આંખથી હું રૂપનો શરાબ પીતાં પી ગયો!

પલ મહીં ચીરી ગઈ એ વીજળીની વાત શી!
એ વિના કશા દિવસ ને આ અકેલી રાત શી!
આ જિંદગી ગમી નથી કે વેદના શમી નથીઃ

આંખથી હું રૂપનો શરાબ પીતાં પી ગયો!
***

દોડિયાં રે અમે દોડિયાં (ગીત) ~ કવિ: રમેશ પારેખ ~ સ્વરાંકન: હરિશ્ચંદ્ર જોશી ~ સ્વર: ગાર્ગી વોરા 

કવિ: રમેશ પારેખ
સ્વરાંકન: હરિશ્ચંદ્ર જોશી
સ્વર: ગાર્ગી વોરા

દોડિયાં રે અમે દોડિયાં
વાલા નદિયું બનીને અમે દોડિયાં…

બે કાંઠા કરતાલ, અમારાં જલબિન્દુ મંજીરા
એક લહર કરતારો છે ને એક લહેર છે મીરાં
છોડિયાં રે અમે છોડિયાં
પથ્થરના રહેવાસ અમે છોડિયાં…

મીરાં કે પ્રભુ નામ તમારું એ જ અમારો ઢાળ
જળને કેમ પકડશે બોલો, રાણાજીની જાળ?
ફોડિયા રે અમે ફોડિયા
પરપોટા કર્યા ને અમે ફોડિયા..

(22.10.12/ શુક્રવાર. અમદાવાદથી અમરેલી જતાં બસમાં રચાયેલું ગીત)

હે દીવા! તને પ્રણામ… (ગીત) ~ રમેશ પારેખ ~ સ્વરાંકન-સ્વર: સુરેશ જોશી 

ગીત: રમેશ પારેખ
સ્વરાંકન-સ્વર: સુરેશ જોશી

હે દીવા! તને પ્રણામ…
અંધારામાં કરતો તું તો સૂર્ય-ચન્દ્રનું કામ

તારાં મૂઠીક કિરણોનું કેવું અલગારી તપ!
પથભૂલ્યાને પ્રાણ પાઈને કહેતાં – આગળ ધપ,
ગતિ હશે પગમાં તો મળશે કદીક ધાર્યું ધામ.
હે દીવા! તને પ્રણામ…

જાત પ્રજાળીને ઝૂઝવાનું તેં રાખ્યું છે વ્રત,
હે દીવા! તું ટકે ત્યાં સુધી ટકે દૃષ્ટિનું સત!
તું બુઝાય તે સાથ બુઝાઈ જાતી ચીજ તમામ
હે દીવા! તને પ્રણામ…

~ રમેશ પારેખ

જરા ખુશબૂ, જરા ઝાકળ, જરા અજવાસ લાવ્યો છું (ગઝલ) ~ કવિ: હેમેન શાહ ~ સ્વરકાર: પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાય ~ સ્વર: સંનિધ શાહ 

કવિ: હેમેન શાહ
સ્વરકાર: પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાય
સ્વર: સંનિધ શાહ

જરા ખુશબૂ, જરા ઝાકળ, જરા અજવાસ લાવ્યો છું.
હું ગુજરાતી ગઝલ માટે દીવાને-ખાસ લાવ્યો છું.

તમન્ના આભની પણ હું તો કેવળ શ્વાસ લાવ્યો છું,
કદી ખૂટે નહીં એવો વિરોધાભાસ લાવ્યો છું.

ફકીરીમાં અમીરીનો અજબ અહેસાસ લાવ્યો છું,
ગઝલ મમળાવવાનો રાજવી ઉલ્લાસ લાવ્યો છું.

બધા શ્રાવણની ઝરમર રાતનો શૃંગાર માગે છે.
ને હું પ્રાગડના ગેરુ રંગનો સંન્યાસ લાવ્યો છું.

પ્રબળ પુરુષાર્થ કોઈ હાથચાલાકી નથી હોતો,
હું ધસમસતી નદીના વ્હેણનો વિશ્વાસ લાવ્યો છું.

તમે કલદાર, કાયા, કીર્તિ કે કૌવત લઈ આવો,
સ્મશાનોની અચલ ભૂમિનું અટ્ટાહાસ લાવ્યો છું.
***

હું તો નીકળી ગઈ મારી તલાશમાં (ગીત) ~ કવિ: અનિલ જોશી ~ સ્વરકાર: આશિત દેસાઈ ~ સ્વર: હેમા દેસાઈ

કવિ: અનિલ જોશી
સ્વરકાર: આશિત દેસાઈ
સ્વર: હેમા દેસાઈ

હું તો નીકળી ગઈ મારી તલાશમાં
સાત પગલાં આકાશમાં

સંજવારી જેમ હું તો પડી હતી ઉંબરે
ને પોતીકા ફળિયાને ઘેરી
વીજળીના ઝબકારે ઓળખે નહીં મને
મારા સરનામાની ડેલી
હું તો નીકળી ગઈ બહારના ઉજાસમાં
સાત પગલાં આકાશમાં

ઉંબરા ને ફળિયા તો ઓગળતા ચાલ્યા
ને આકાશને નહીં કોઈ બારી
બેડું જો હોય તો ઉતરાવે કોઈ
કેમ ઉતરાવે વીતકની ભારી  
મને અંધારું લાગે ઉજાસમાં
સાત પગલાં આકાશમાં ….

***

આંખ તો મારી આથમી રહી ~ ગીત: સુરેશ દલાલ ~ સ્વરાંકન-સ્વર: આશિત દેસાઈ

ગીત: સુરેશ દલાલ
સ્વરાંકન-સ્વર: આશિત દેસાઈ

આંખ તો મારી આથમી રહી
કાનના કૂવા ખાલી.
એક પછી એક ઇન્દ્રિય કહે :
હમણાં હું તો ચાલી.

શ્વાસના થાક્યા વણઝારાનો
નાકથી છૂટે નાતો,
ચીમળાયેલી ચામડીને હવે
સ્પર્શ નથી વરતા’તો.

સૂકા હોઠની પાસે રાખો
ગંગાજળને ઝાલી,
એક પછી એક ઇન્દ્રિય કહે :
અબઘડી હું ચાલી.

નસના ધોરી રસ્તા તૂટ્યા
લોહીનો ડૂબે લય.
સ્મરણમાં તો કાંઈ કશું નહીં :
વહી ગયેલી વય.

પંખી ઊડ્યું જાય ને પછી
કંપે જરી ડાળી.

***

ઓલ્યા પહાડની પાછળ પરોઢિયે રાતો રાતો રંગ ઢોળાયો (ગીત) ~ નીનુ મઝુમદાર ~ સ્વરાંકન-સ્વર: કૃષાણુ મઝુમદાર

https://tahuko.com/?p=17203

કવિ: નીનુ મઝુમદાર
સ્વરાંકન-સ્વર: કૃષાણુ મઝુમદાર

ઓલ્યા પહાડની પાછળ પરોઢિયે રાતો રાતો રંગ ઢોળાયો
વસ્તર જાતા રાતનું
જાણે આભને ગાલે શરમભર્યો શેરડો એક છવાયો. – ઓલ્યા …

રમતા’તા થોડા તારલા થોડી બાકી રહેલી રાતે
ભમતા’તા નભ મોરલા થઇ વાદળિયાં પરભાતે
પૂરવને ભરી અમરતનો સોનલ કૂપો પાયો. – ઓલ્યા…

એકદંડિયા મ્હેલથી કો’કે કુવરીને છોડાવી
હજાર હાથે લડે બાણાસુ, કાળસેના તેડાવી
સૂરજદાદો અગનરથે ચઢી ગગન ધાયો – ઓલ્યા …

કુદરતમાં નાહીને પશુપ્રાણીએ મંત્ર જગાવ્યો
ભૂલાઈ જાતા સામને પાછો પંખીઓએ ગવરાવ્યો
ઝાકળથી ધોઈ આકાશભૂમિ હવનને પ્રગટાવ્યો – ઓલ્યા ….

***

चाँद से लिपटी हुई सी रात है, पर तु नहीं (ગઝલ) ~ કવિ: ભગવતીકુમાર શર્મા ~ સ્વરાંકન: રથિન મહેતા ~ સ્વર: રાસબિહારી દેસાઈ 

કવિ: ભગવતીકુમાર શર્મા
સ્વરાંકન: રથિન મહેતા
સ્વર: રાસબિહારી દેસાઈ

चाँद से लिपटी हुई सी रात है, पर तु नहीं,
ફૂલના હોઠે’ય તારી વાત છે, પણ તું નથી

આપણાં બંનેનાં અશ્રુઓ અલગ ક્યાંથી પડે?
हर तरफ़ बरसात ही बरसात है, पर तू नहीं

मौसम-ए-बारिश में कश्ती को डूबोना चाहिए,
પત્ર રૂપે તરતાં પારિજાત છે, પણ તું નથી.

આંગણાંની ચિર પ્રતીક્ષાની કસોટી છે સતત,
तेरे नक़्श-ए-पा के इम्कानात हैं, पर तू नहीं

है ज़मीं बंजर मगर यादों की हरियाली भी है,
પાનખરમાં રણ બન્યું રળિયાત છે, પણ તું નથી

ઠીબમાં સારેલ અશ્રુ(ઓ) પીવા ઊડી ગયાં,
पंछी की आवाज़ में नग़्मात हैं, पर तू नहीं

बोझ आहों का अकेला मैं उठा सकता नहीं,
ચોતરફ વીંઝાય ઝંઝાવાત છે, પણ તું નહીં

***

તું દુઃખ ખોટું બતાવે છે તો એ તારી સમસ્યા છે (ગઝલ) ~ હિમાંશુ પટેલ

તું દુઃખ ખોટું બતાવે છે તો એ તારી સમસ્યા છે.
જૂઠાં અશ્રુ વહાવે છે તો એ તારી સમસ્યા છે.

હશે જો સ્થિર મન તારું થવાનું પાર નિશ્ચિત છે
ઘડીમાં ડગમગાવે છે તો એ તારી સમસ્યા છે.

સતત ચહેરા ઉપર મહોરાં લગાવીને કર્યું નાટક
જગત ઓળખ ભૂલાવે છે તો એ તારી સમસ્યા છે.

ખરે એ તારલાંની હોય છે કિંમત ઘડીભરની
લિસોટા જો બનાવે છે તો એ તારી સમસ્યા છે.

સમય જેવો નથી ડોક્ટર કોઈ તું છોડ એના પર
દવાના થર લગાવે છે તો એ તારી સમસ્યા છે.

હવા સામે સમર્પણભાવ દાખવવો પડે ક્યારેક
જો પાંખો ફડફડાવે છે તો એ તારી સમસ્યા છે.

~ હિમાંશુ પટેલ

મનને સમજાવો નહીં કે મન સમજતું હોય છે (ગઝલ) ~ રાજેન્દ્ર શુક્લ ~ સ્વરાંકન; નયન પંચોલી ~ સ્વર: મિરાન્દે શાહ

કવિ: રાજેન્દ્ર શુક્લ
સ્વરાંકન; નયન પંચોલી
સ્વર: મિરાન્દે શાહ

મનને સમજાવો નહીં કે મન સમજતું હોય છે,
આ સમજ, આ અણસમજ, એ ખુદ સરજતું હોય છે.

છે ને કવકોલાહલે આ સાવ મૂગું મૂઢ સમ,
એકલું પડતાં જ તો કેવું ગરજતું હોય છે!

એક પલકારે જ જો વીંધાય, તો વીંધી શકો,
બીજી ક્ષણ તો એ જ સામા સાજ સજતું હોય છે.

એ જ વરસે વાદળી સમ ઝૂકતું આકાશથી,
એ જ તો મોતી સમું પાછું નીપજતું હોય છે.

ઓગળે તો મૌનથી એ ઓગળે ઝળહળ થતું,
શબ્દનું એની કને કૈં ક્યાં ઊપજતું હોય છે !

***