ઉનાળો – જયંત પાઠક

mangos

રે આવ્યો કાળ ઉનાળો
અવની અખાડે, અંગ ઉઘાડે, અવધૂત ઝાળજટાળો.
રે આવ્યો….

એના શ્વાસે શ્વાસે સળગે
ધરતી કેરી કાયા;
એને પગલે પગલે ઢળતા
પ્રલય તણા પડછાયા.

ભરતો ભૈરવ ફાળો.
રે આવ્યો….

એના સૂકા હોઠ પલકમાં
સાત સમુન્દર પીતા
એની આંખો સગળે જાણે
સળગે સ્મશાન ચિતા.

સળગે વનતરુડાળો
રે આવ્યો….

કોપ વરસતો કાળો
રે આવ્યો કાળ ઉનાળો.

—————————————–

આ સાથે નાનપણમાં લખેલા ઉનાળાની ઋતુ પરના નિબંધો ( પરીક્ષા માટે જ તો વળી.. !! ) યાદ આવી ગયા. અને સાથે યાદ આવી નીચે આપી છે એમાંની પ્રથમ બે પંક્તિઓ… જેનાથી કાયમ ઉનાળાના નિબંધની શરૂઆત થતી….

આવ્યો આવ્યો બળ બળ થતો દેખ જોગી ઉનાળો;
વા વૈશાખી પ્રબળ વહતા, ઊડતી અગ્નિઝાળો.
ઝોળા ખાતી રસદ ફળની લૂમ, લૂ વાય ઊની;
પાણી ડૂક્યાં, સજળ સરિતાઓ થઈ વારિસૂની.

( આભાર : સિધ્ધાર્થ શાહ )

હું તને કયાંથી મળું ? – -જવાહર બક્ષી

આ ગઝલનો પહેલો શેર એક ચોપડીમાં વાંચ્યો, અને તરત જ ગમી ગયો, આખી ગઝલ વાંચવાની ઇચ્છા થઇ, અને લયસ્તરો જેવા ગુજરાતી કવિતા – ગઝલોના દરિયામાંથી તરત જ આ મોતી જેવી ગઝલ મળી પણ ગઇ….

તારાપણાના શહેરમાં જો તું મને શોધ્યા કરે તો હું તને કયાંથી મળું ?
આમ આયનાના શહેરમાં જો તું મને શોધ્યા કરે તો હું તને કયાંથી મળું ?

શાશ્વત મિલનથી… તે સનાતન દૂરતાના સંભવોનું આંધળું આકાશ છું
નિશ્ચિતપણાના શહેરમાં જો તું મને શોધ્યા કરે તો હું તને કયાંથી મળું ?

હું તો હવાના ગર્ભમાં લજ્જામણી જેવા સુકોમળ શ્વાસનું હોવાપણું
નખ-ટેરવાંના શહેરમાં જો તું મને શોધ્યા કરે તો હું તને કયાંથી મળું ?

ભાંગ્યો-તૂટ્યો અક્ષર છું, સહુ સંકેતના ચહેરા ઉપર હું ઝીણું ઝીણું ઝળહળું
શબ્દાંધતાના શહેરમાં જો તું મને શોધ્યા કરે તો હું તને કયાંથી મળું ?

જળ છું બરફ છું ભેજ છું ઝાકળ છું વાદળ છું સતત મૃગજળ સુધી ભીનો જ છું
તરસ્યા વિનાના શહેરમાં જો તું મને શોધ્યા કરે તો હું તને કયાંથી મળું ?

અસ્તિત્વના ચારે તરફ ધસમસ થતાં આ પૂર વચ્ચે એક અવિચળ સ્તંભ છું.
માટીપગાના શહેરમાં જો તું મને શોધ્યા કરે તો હું તને કયાંથી મળું ?

( આભાર : લયસ્તરો )

उसको नहीं देखा हमनें कभी……..

स्वर : मन्ना डे, महेन्द्र कपूर
संगीत : रोशन
शब्द : मजरूह सुल्तानपुरी

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

उसको नहीं देखा हमनें कभी
पर इसकी ज़रुरत क्या होगी
ए माँ तेरी सूरत से अलग
भगवानकी सूरत क्या होगी

इंसान तो क्या देवता भी
आंचलमें पले तेरे
है स्वर्ग इसी दुनियामें
कदमों के तले तेरे

ममता ही लुटाये जिसके नयन
एसी कोइ मूरत क्या होगी
ए माँ तेरी सूरत से अलग
भगवानकी सूरत क्या होगी

क्यों धूप जलाये दुखोकी
क्यों गमकी घटा बरसे
ये हाथ दुआओं वाले
रहेते सदा सरपे

तु है तो अंधेरे पथमें हमें
सूरजकी ज़रूरत क्या होगी
ए माँ तेरी सूरत से अलग
भगवानकी सूरत क्या होगी

कहेतें है तेरी शानमें जो
कोइ उंचे बोल नहीं
भगवान के पासथी माता
तेरे प्यार का मोल नहीं

हम तो यही जाने तुझसे बडी
संसार की दौलत क्या होगी
ए माँ तेरी सूरत से अलग
भगवानकी सूरत क्या होगी

એક ટહુકો પામવા – પૂર્ણિમા દેસાઇ

એક ટહુકો પામવા અહેસાનમાં,
લાગણી આપી રહી છું દાનમાં.

આભથી ધરતી લગી એ વિસ્તરી,
વાત કહેવાની હતી જે કાનમાં.

ફૂલદાનીનો હશે મોભો કબૂલ,
ફૂલની શોભાય છે વેરાનમાં.

કેટલા પયગંબરો આવી ગયા,
કાં ફરક પડતો નથી ઇન્સાનમાં ?

જ્યાં કિનારાની અભિલાષા કરી,
નાવ સપડાઇ ગઇ તોફાનમાં.

શબ્દ સાથે હાથ મેળવવો હતો,
આ ગઝલ તેના અનુસંધાનમાં.

સ્પર્શ કરશો તો માત્ર ખાલીપો – ભગવતીકુમાર શર્મા

શ્વાસથી છે સગાઇ જીવું છું,
આમ તો ખોટ ખાઇ જીવું છું.

મેદનીથી કપાઇ જીવું છું,
મારી ભીતર લપાઇ જીવું છું.

હું ગુનેગાર તો નથી તો પણ,
પંડથી પણ છુપાઇ જીવું છું.

શ્વાસની તો નથી ગતાગમ પણ,
વાંસળીમાં પુરાઇ જીવું છું.

સ્પર્શ કરશો તો માત્ર ખાલીપો,
હું તો સ્મરણે સમાઇ જીવું છું.

આ ગઝલ મારી છે હયાતી પણ,
તારે હાથે લખાઇ જીવું છું.