Category Archives: અછાંદસ

અછાંદસ શ્રેણીમાંના બધા પોસ્ટ (કક્કાવાર). સંપૂર્ણ પોસ્ટ માટે ક્લીક કરો.

કાવ્ય - સુરેશ દલાલ
તને ચાહવી છે મારે તો - પ્રિયકાન્ત મણિયાર
નાળવિચ્છેદ - વિવેક મનહર ટેલર
પાગલપન - પન્ના નાયક
- એમાં મારો શું વાંક? - સુરેશ દલાલ
.... - જ્યોર્જ સેફરિસ
અ-બોધકથા – ચંદ્રકાન્ત ટોપીવાળા
અભણ અમરેલવીએ કહ્યું - રમેશ પારેખ
અવાજથી ધ્વનિ સુધીની યાત્રા - લાભશંકર ઠાકર
અસ્તિત્વ ? - નીલેશ રાણા
આજની રાત હું ઉદાસ છું - હરીન્દ્ર દવે
આત્મહત્યા કરવા જઇ રહેલ વ્યક્તિને !!! - કૃષ્ણ દવે
આપણે મળ્યા છીએ જ ક્યાં ! - ધીરુ પરીખ
આવ તું ..
આવું કેમ ?
ઈસુ તથા શ્રી મોહનદાસ ગાંધીને – વિપિન પરીખ
એ શું ?
એક - વિપિન પરીખ
એક છોકરી…
એક પળમાં... - નંદિતા ઠાકોર
એક પ્રશ્નપત્ર -ઉદયન ઠક્કર
એક સાંજ - ઉર્વશી પારેખ
એકલતા...... ? - માલા કાપડિયા
કથા-વ્યથા વૃધ્ધાવસ્થાની - વિપિન પરીખ
કદાચ - વિપિન પરીખ
કવિતા - જયન્ત પાઠક
કવિતા - પન્ના નાયક
કવિતા - મીનાક્ષી પંડિત
કવિતા - મીનાક્ષી પંડિત
કવિતા - વિવેક મનહર ટેલર
કવિતા - સુરેશ દલાલ
કવિતા ન કરવા વિશે કવિતા - જયંત પાઠક
કવિની આત્મકથા - વિવેક મનહર ટેલર
કાળજી..!! - એષા દાદાવાળા
કેટલાક તડકા કેટલા આકરા હોય છે - સૌમ્ય જોશી
કોણ માનશે ?
ખાલીપાથી ભરેલું ઘર - અરવિંદ ભટ્ટ
ગુજરાતીમાં - નયના જાની
ગોઠવણ એટલે શું ? - કાજલ ઓઝા-વૈદ્ય
ઘડિયાળ : કેટલાંક મોનો-ઇમેજ - મિલિન્દ ગઢવી 'ગ.મિ.'
ઘરઘત્તા - ઊર્મિ
ચાલ મન ! - વિપિન પરીખ
જત જણાવાનું તમને - કમલ શાહ
જાગેલું ઝરણું - ઝવેરચંદ મેઘાણી
ઝાકળબિંદુ - પન્ના નાયક
તમે - મનસુખ લશ્કરી
તરફડાટ એટલે ? - પન્ના નાયક
તારા ગયા પછી - અશ્વિની બાપટ
તારે નામે લખું છું - કુમાર પાશી
તાવડી - જયન્ત પાઠક
તું ઇટ્ટાકિટ્ટા છોડ - રમેશ પારેખ
તું મને ના ચહે – હરીન્દ્ર દવે
થાય છે - વિપિન પરીખ
દર શનિવારનું ritual - પન્ના નાયક
દીકરીના લગ્ન પછી, ઘરમાં - જયંત પાઠક
દીવાનખાનામાં - પન્ના નાયક
પગફેરો – એષા દાદાવાળા
પતંગનો ઓચ્છવ – રમેશ પારેખ
પરાજિત રાજ્ય - હર્ષદેવ માધવ
પુરુષોત્તમ પર્વ 5 : તેં પથ્થર પસંદ કેમ કર્યો ? - અવિનાશ વ્યાસ
પ્રતિક્ષા - પ્રીતિ સેનગુપ્તા
પ્રિયજનની પગલીઓ - જયંત પાઠક
પ્રેમ ( એક પ્રસ્તાવના ) – સુન્દરમ્
પ્રેમ અને કવિતા – અખિલ શાહ
પ્રેમને કારણો સાથે (મને મારી ભાષા ગમે છે) - વિપિન પરીખ
ફફડાટ - ઇન્દુકુમાર ત્રિવેદી
ફેર ! - હસિત બૂચ
બા... - પન્ના નાયક
ભગવાન મહાવીર અને જેથો ભરવાડ –સૌમ્ય જોશી
ભગવાનનો ભાગ - રમેશ પારેખ
ભાગવત - વિજ્યા લક્ષ્મી (અનુ. કિશોર શાહ)
ભારતમહિમા – ન્હાનાલાલ કવિ
ભૂરા પતંગિયા – અખિલ શાહ
મનોજ પર્વ ૧૧ : શાહમૃગો
માઇલોના માઇલો મારી અંદર - ઉમાશંકર જોશી
માણસ - વેણીભાઇ પુરોહિત
માતૃભાષા – પન્ના નાયક
મારા ખોબામાં - રમેશ પારેખ
મારા જાગરણના સાથી - હસમુખ પાઠક
મારું એકાંત - લતા હિરાણી
મૂળ ખુલ્લાં દેખાય તેવું .. - મનીષા જોષી
મૃત્યુદંડ - મિલિન્દ ગઢવી 'ગ.મિ.'
રખડવા નીકળ્યો છું – પ્રહલાદ પારેખ
રાહ - રિતા ભટ્ટ
રિઅર વ્યૂ મિરર - ચંદ્રકાંત શાહ
લખવો છે એક પ્રેમપત્ર ....
લગ્નની વર્ષગાંઠે કોઈને પણ ગીફ્ટ કરી શકાય એવી કવિતા.. - એષા દાદાવાળા
લાવ જરાક હસી લઉં !
લાવો તમારો હાથ - પન્ના નાયક
વરસાદ - અનિલ જોશી
વિરહ... - હરીન્દ્ર દવે
વૃક્ષકાવ્યો – ધૂની માંડલિયા
વ્હાલા પપ્પાને… - ઊર્મિ
શું થયું મુંબઇ ? - કૃષ્ણ દવે
શું ફેર પડે છે ! - કૃષ્ણ દવે
સંવેદનના બિંદુ પર... -એષા દાદાવાળા
સપનાં - પન્ના નાયક
સાગરસખાને - દક્ષા વ્યાસ
સાનિધ્ય - ચતુર પટેલ
સુખ - કીર્તિ ચૌધરી (અનુ. નિરંજન સટ્ટાવાલા)
સૌંદર્યનું ગાણું મુખે મારે હજો - મકરંદ દવે
સ્નેપશોટ - પન્ના નાયક
હળવાશ – પન્ના નાયક
હાથ મેળવીએ – નિરંજન ભગત
હુ અનેકને ચાહી શકું છું - સુરેશ દલાલ
હું - સાઇકલ - પપ્પા - ધડામ........... - વત્સલ શાહ
હું ક્યાં છું ? – જયન્ત પાઠક
હું જ છું મારી શિલ્પી
હું માગું છું - નીતા રામૈયા
હેપ્પી બર્થ ડે, જયશ્રી....
હોમસિકનેસ - પન્ના નાયક
૧૫મી ઑગસ્ટ, ૧૯૪૭ – ઉમાશંકર જોશી
H इस बार नहीं... - प्रसून जोशी
SCHIZOPHRENIA -અશરફ ડબાવાલા
~ - કાજલ ઓઝા - વૈદ્ય
~ - કાજલ ઓઝા-વૈદ્ય



તારે નામે લખું છું – કુમાર પાશી

તારે નામે લખું છું : સિતારા, પતંગિયા, આગિયા
તારા રસ્તાઓ સીધા સરળ હોય
એના પર છાયા હોય ઝગમગતા આકાશની
અણદેખ્યા વિશ્વનાં રૂપાળાં રહસ્યો ખૂલતાં જાય તારા પર
જેથી આંખોમાં તારી સ્વપ્નો હોય ઊંચેરી ઉડ્ડયનનાં

તારે નામે લખું છું : આનંદ, આરજૂ, ખુશબૂ
તારો એકએક દિવસ ખૂબસૂરત હોય, નમૂનેદાર હોય
તારી કોઈ પણ રાત ચાંદ-તારાથી ખાલી ન હોય
સવાર થતાં જ્યારે તું ઊઠે
તારી સામે ફેલાયેલી હોય દિશાઓ ફૂલોની
જ્યારે રાત આવે
તારી આંખોમાં સ્વપ્ના હોય હિંડોળાના

તારે નામે લખું છું : એ આખુંય ખુશનુમા શહેર
જે મેં જોયું નથી
તારે નામે લખું છું સઘળાએ ખૂબસૂરત શબ્દો
જે મેં લખ્યા નથી

તારે નામે ઊજળી સવાર, રંગીન સાંજ લખું છું
સનાતન જામ લખું છું
જે સુખની ક્ષણો મને પ્રાપ્ત થઈ છે એ બધી જ તારે નામે લખું છું
તારે નામે લખું છું.

– કુમાર પાશી (ઉર્દૂ કવિ)
( અનુવાદ- સુરેશ દલાલ)

હાથ મેળવીએ – નિરંજન ભગત

લાવો તમારો હાથ, મેળવીએ
( કહું છું હાથ લંબાવી ) !
કહો શું મેળવી લેવું હશે મારે ? તમારા હાથમાં તો કેટલુંયે –
ધન હશે, સત્તા હશે, કીર્તિ હશે…
શું શું નથી હોતું તમારા હાથમાં ?
મારે કશાનું કામ ના,
ખાલી તમારો હાથ…
ખાલી તમારો હાથ ?
ના, ના, આપણા આ બેય ખાલી હાથમાંયે કેટલું છે !
આપણા આ હાથમાં ઉષ્મા અને થડકો –
અરે, એના વડે આવો, પરસ્પરના હૃદયનો ભાવ ભેળવીએ,
અને બિનઆવડત સારું-નઠારું કેટલુંયે કામ કરતા
આપણા આ હાથ કેળવીએ !
અજાણ્યા છો ? ભલે !
તોયે જુઓ, આ હાથ લંબાવી કહું –
લાવો, તમારો હાથ, મેળવીએ !

-નિરંજન ભગત

પ્રેમને કારણો સાથે (મને મારી ભાષા ગમે છે) – વિપિન પરીખ

કવિ શ્રી વિપિન પરીખ હવે આપણી વચ્ચે નથી રહ્યા..!! એમને આપણા સર્વ તરફથી શ્રધ્ધાંજલી સાથે માણીએ એમનું આ ખૂબ જ જાણીતું કાવ્ય..! મને યાદ છે… ઘણા વર્ષો પહેલા ચિત્રલેખામાં આ કાવ્ય વાંચ્યું હતું – અને ત્યારથી જ હ્રદય પર અંકિત થઇ ગયેલું..! કાવ્યનું શિર્ષક તો હમણાં હમણાં બીજા બ્લોગ પર વાંચ્યું ત્યારે જાણ્યું.. મને તો હંમેશા આ કાવ્ય – મને મારી બા ગમે છે – એ શબ્દોથી જ યાદ રહ્યું છે..!

મને મારી ભાષા ગમે છે
કારણ બાને હું બા કહી શકું છું.

‘મમ્મી’ બોલતાં તો હું શીખ્યો છેક પાંચમા ધોરણમાં.
તે દિવસે ખૂબ રોફથી વાઘ માર્યો હોય એમ
મેં ‘મમ્મી’ કહીને બૂમ પાડેલી.
બા ત્યારે સહેજ હસેલી –
કારણ બા એક સાદો પોસ્ટકાર્ડ પણ માંડ માંડ લખી શકતી.

બા બેંકમાં સર્વિસ કરવા ક્યારેય ગઈ નહોતી અને
રાત્રે ‘લાયન્સ’ પાર્ટીમાં ગઈ હોય એવું યાદ પણ નથી.
બા નવી નવી ‘ડિશ’ શીખવા ”માં ગઈ નહોતી
છતાં ઈંગ્લિશ નામ ખડક્યા વગર એ થાળીમાં જે મૂકતી
તે બધું જ અમૃત બની જતું.

મને મારી ભાષા ગમે છે,
કારણ મને મારી બા ગમે છે.

-વિપિન પરીખ

સ્નેપશોટ – પન્ના નાયક

199060168_ecb20ecfb9.jpg

આજે ખુશ છું
કેમ, એ તો નથી સમજાતું.

આ ખુશીનો
સ્નેપશોટ લઈ
મઢાવી
સૂવાના ઓરડામાં ટાંગી શકાય તો?

* * *

કવયિત્રીનું આ પ્રથમ કાવ્ય છે… જેનાં વિશે એમનાં જ શબ્દોમાં:

“ક્ષણનાં આનંદને શાશ્વતીમાં મઢી લેવાની એમાં વાત છે. એની પહેલી જ પંક્તિ ખૂબ સૂચક છે. આજે ખુશ છું. એનો અર્થ એવો કે ગઈ કાલે નહોતી. આ ખુશી કદાચ મને પહેલી વાર શબ્દ ફૂટ્યો હોય એની પણ હોય. પણ કાવ્યમાં સ્નેપશોટ લઈને સૂવાના ઓરડામાં ટાંગવાની જે વાત આવે છે એમાં કદાચ મારા જીવનની કોઈ વ્યથા પણ ડોકાઈ હોય તો હોય. આમ અકસ્માતે જ છ પંક્તિનું કાવ્ય મારી કાવ્યસૃષ્ટિના વિષયને અને અભિવ્યક્તિને પ્રગટ કરતું જાણે કે બાયફોકલ (bifocal) કાવ્ય થઈ ગયું.”

***
(આભાર – ઊર્મિસાગર.કોમ)

ભગવાનનો ભાગ – રમેશ પારેખ

પ્રસ્તાવના : શોભિત દેસાઇ

કાવ્ય પઠન : રમેશ પારેખ

નાનપણમાં બોરાં વીણવા જતા.
કાતરા પણ વીણતા.
કો’કની વાડીમાં ઘૂસી ચીભડાં ચોરતા.
ટેટા પાડતા.
બધા ભાઇબંધોપોતાનાં ખિસ્સામાંથી
ઢગલી કરતા ને ભાગ પાડતા-
-આ ભાગ ટીંકુનો.
-આ ભાગ દીપુનો.
-આ ભાગ ભનિયાનો, કનિયાનો…
છેવટે એક વધારાની ઢગલી કરી કહેતા-
‘આ ભાગ ભગવાનનો !’

સૌ પોતપોતાની ઢગલી
ખિસ્સામાં ભરતા,
ને ભગવાનની ઢગલી ત્યાં જ મૂકી
રમવા દોડી જતા.

ભગવાન રાતે આવે, છાનામાના
ને પોતાનો ભાગ ખાઇ જાય-એમ અમે કહેતા.

પછી મોટા થયા.
બે હાથે ઘણું ય ભેગું કર્યું ;
ભાગ પાડ્યા-ઘરના, ઘરવખરીના,
ગાય, ભેંસ, બકરીના.
અને ભગવાનનો ભાગ જુદો કાઢ્યો ?

રબીશ ! ભગવાનનો ભાગ ?
ભગવાન તે વળી કઇ ચીજ છે ?

સુખ, ઉમંગ, સપનાં, સગાઇ, પ્રેમ-
હાથમાં ઘણું ઘણું આવ્યું…

અચાનક ગઇ કાલે ભગવાન આવ્યા;
કહે : લાવ, મારો ભાગ…

મેં પાનખરની ડાળી જેવા
મારા બે હાથ જોયા- ઉજ્જ્ડ.
એકાદ સુકું તરણું યે નહીં.
શેના ભાગ પાડું ભગવાન સાથે ?
આંખમાં ઝળઝળિયાં આવ્યાં,
તે અડધાં ઝળઝળિયાં આપ્યાં ભગવાનને.

વાહ !- કહી ભગવાન મને અડ્યા,
ખભે હાથ મૂક્યો,
મારી ઉજ્જ્ડતાને પંપાળી,
મારા ખાલીપાને ભરી દીધો અજાણ્યા મંત્રથી.

તેણે પૂછ્યું : ‘કેટલા વરસનો થયો તું’
‘પચાસનો’ હું બોલ્યો
’અચ્છા…’ ભગવાન બોલ્યા : ‘૧૦૦ માંથી
અડધાં તો તેં ખરચી નાખ્યાં…
હવે લાવ મારો ભાગ !’
ને મેં બાકીનાં પચાસ વરસ
ટપ્પ દઇને મૂકી દીધાં ભગવાનના હાથમાં !
ભગવાન છાનામાના રાતે એનો ભાગ ખાય.

હું હવે તો ભગવાનનો ભાગ બની પડ્યો છું અહીં.
જોઉં છું રાહ-
કે ક્યારે રાત પડે
ને ક્યારે આવે છાનામાના ભગવાન
ને ક્યારે આરોગે ભાગ બનેલા મને
ને ક્યારે હું ભગવાનનાં મોંમાં ઓગળતો ઓગળતો…

– રમેશ પારેખ

(શબ્દો અને ઓડિયો ફાઇલ માટે આભાર – http://www.rameshparekh.in/geet.html)